ĐỒNG ĐỘI TÔI – NGƯỜI CHƯA KỊP CÓ MỘT TẤM ẢNH
Một người lính hy sinh tại Thành cổ Quảng Trị khi chưa từng kịp chụp cho mình một tấm ảnh làm kỷ niệm – để lại nỗi day dứt cho đồng đội và gia đình phía sau.
Sau chiến tranh, có những gia đình đến tìm mộ con em mình với một bức ảnh cũ. Có gia đình chỉ có tên, không có ảnh. Và có người, đến khi ngã xuống, vẫn chưa từng biết khuôn mặt mình trông như thế nào trong một tấm hình.
Đồng đội của ông là một người như vậy.
Anh nhập ngũ vội vã. Ngày lên đường, cả làng tiễn ra bến sông. Không có máy ảnh. Không có tấm hình chân dung nào được chụp lại. Thứ duy nhất anh mang theo là một mảnh giấy ghi địa chỉ nhà, gấp cẩn thận bỏ trong túi áo.
Ở đơn vị, thỉnh thoảng có cán bộ tuyên huấn mang máy ảnh đến chụp, nhưng lúc thì anh đang đi công tác, lúc thì đang ở tuyến trước. Rồi chiến sự căng thẳng, không còn ai nghĩ đến chuyện chụp ảnh nữa.
Anh nói với ông, nửa đùa nửa thật:
“Không biết nếu có chuyện gì… người nhà có nhận ra tao không.”
Ông gạt đi, bảo:
“Linh tinh. Sống mà về.”
Nhưng chiến tranh không theo mong muốn của ai.
Anh hy sinh trong một trận pháo kích ban đêm. Khi tìm thấy, trong túi áo anh vẫn còn mảnh giấy ghi địa chỉ, đã nhòe đi vì nước và máu. Không có ảnh. Không có bất cứ thứ gì giúp người ta hình dung rõ khuôn mặt anh ngoài ký ức của đồng đội.
Sau chiến tranh, khi ông cùng đoàn đi quy tập hài cốt, gia đình anh đến. Mẹ anh già yếu, cầm trên tay mảnh giấy ghi tên con, mắt mờ đục. Bà hỏi:
“Các chú ơi… con tôi nó trông thế nào?”
Ông nghẹn lại. Ông kể: dáng người, giọng nói, nụ cười. Nhưng ông biết, những lời ấy không thể thay thế một tấm ảnh. Không có gì để bà nhìn vào mà tin rằng: đó là con mình.
Có những người lính ra đi mà không để lại một khuôn hình. Nhưng họ để lại cả tuổi xuân cho đất nước. Và ký ức của đồng đội chính là tấm ảnh sống duy nhất còn lại của họ.
Đến bây giờ, mỗi khi nhìn những tấm ảnh liệt sĩ treo trong nghĩa trang, ông vẫn nghĩ đến anh – người đồng đội chưa kịp có một tấm ảnh, nhưng đã kịp để lại một cuộc đời trọn vẹn cho Tổ quốc.
