Đồng Làn, xã Định Hóa - Nơi diễn tập thực binh đánh "tập đoàn cứ điểm"

Giữa đại ngàn xanh thẳm của Xã Định Hóa, nơi hôm nay yên bình với những nương chè xanh mướt, tiếng chim rừng ríu ran và những con đường bê tông chạy dài qua xóm bản, ít ai biết rằng mảnh đất này từng là nơi ghi dấu một thời hoa lửa oanh liệt của dân tộc. Nơi đây từng được chọn làm địa điểm diễn tập quan trọng để chuẩn bị cho chiến dịch lịch sử Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Công tác giáo dục truyền thống cách mạng luôn được xã Đồng Thịnh chú trọng. Trong ảnh: Học sinh Trường THCS Đồng Thịnh tìm hiểu truyền thống cách mạng tại Di tích lịch sử Bản Soi.

Cánh đồng Bản Soi là nơi bố trí trung tâm sở chỉ huy, các ụ súng của địch, được nối với nhau bằng giao thông hào. Từ sở chỉ huy tập đoàn cứ điểm đến hệ thống hầm, lô cốt đều được đào, đắp, lát hầm bằng gỗ, vầu. Chuẩn bị trong một tuần, nhưng trận diễn tập thực binh chỉ diễn ra trong hai ngày đêm. Ông Lương Công Phi, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự xã Đồng Thịnh, cho biết: Tôi được các cụ kể lại là khu Bản Soi trước kia là bãi sim, mua, nhiều năm sau vẫn còn hầm hào. Năm ấy, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt. Tại ATK Định Hóa – trái tim của căn cứ địa Việt Bắc, những quyết định lớn lao về vận mệnh đất nước được bàn bạc ngày đêm. Để chuẩn bị cho trận đánh lớn ở Điện Biên, quân ta cần nơi có địa hình rừng núi hiểm trở, gần giống chiến trường Tây Bắc. Và Đồng Thịnh đã được lựa chọn.

Ngày ấy, Đồng Thịnh còn là vùng đất hoang sơ với đồi núi nối tiếp nhau, suối sâu len qua khe đá, rừng cây rậm rạp. Những con đường đất đỏ quanh co đủ sức thử thách bước chân người lính. Chính địa thế ấy đã biến nơi đây thành một “chiến trường thu nhỏ”, nơi cán bộ, chiến sĩ luyện tập các phương án tác chiến. Mỗi buổi sáng, khi màn sương còn phủ kín lưng đồi, tiếng còi tập hợp vang lên giữa rừng sâu. Từng hàng chiến sĩ áo nâu, vai đeo súng, chân đi dép cao su nhanh chóng vào vị trí. Người đào hào, người dựng trận địa, người kéo pháo giả vượt dốc cao. Những con hào giao thông ngoằn ngoèo dần hiện lên giữa núi đồi như mạng nhện thép bao quanh cứ điểm địch. Mồ hôi thấm ướt lưng áo, bàn tay phồng rộp vì cuốc xẻng, nhưng không ai than vãn. Họ hiểu rằng từng nhát cuốc hôm nay sẽ đổi lấy chiến thắng ngày mai. Có chiến sĩ vừa đào hào vừa cất tiếng hát:

“Núi cao ta vượt, dốc sâu ta trèo,
Vì ngày toàn thắng tiến lên không ngừng...”

Tiếng hát vang xa, hòa cùng tiếng chim rừng, tiếng cuốc bổ vào đất đá, tạo thành âm thanh hào hùng của một thời ra trận. Không chỉ có bộ đội, người dân Đồng Thịnh cũng góp sức bằng tất cả tấm lòng. Các mẹ, các chị đêm đêm giã gạo, đồ xôi, nấu cơm gửi bộ đội. Những gùi ngô, bao sắn, bó rau rừng được chuyển tới lán trại. Các cụ già ngồi đan sọt, đan thúng phục vụ vận chuyển. Trẻ em thì làm liên lạc, dẫn đường qua những lối mòn bí mật. Có bà mẹ tóc đã bạc trắng, tay run run trao nắm cơm nếp nóng cho một chiến sĩ trẻ rồi nói:

“Các con ăn no mà đánh giặc, thắng trận rồi nhớ trở về.”

Người lính xúc động cúi đầu, đôi mắt đỏ hoe. Chính tình cảm quân dân ấy là nguồn sức mạnh vô tận cho bộ đội trước giờ ra trận. Những đêm mưa rừng xối xả, lán tranh dột nước, đất đỏ nhão nhoét bám đầy chân dép. Nhưng dưới ánh đèn dầu leo lét, cán bộ chiến sĩ vẫn quây quần bên tấm bản đồ, nghiên cứu cách đánh, bàn từng đường tiến quân, từng vị trí đặt pháo. Có đêm tiếng hô “Quyết thắng!” vang lên giữa núi rừng, khiến cả cánh rừng như rung chuyển. Sau những tháng ngày diễn tập gian khổ, nhiều đơn vị từ Đồng Thịnh lên đường ra mặt trận Tây Bắc. Dân làng đứng kín hai bên đường tiễn bộ đội. Người dúi vào tay chiến sĩ củ khoai nướng, người trao bọc cơm nắm, người chỉ lặng lẽ nhìn theo với niềm tin son sắt. Rồi ngày Chiến thắng Điện Biên Phủ vang dội khắp non sông. Tin chiến thắng bay về Việt Bắc như cơn gió lớn. Cả Đồng Thịnh rộn ràng cờ đỏ sao vàng. Trống chiêng vang khắp xóm bản, mọi người ôm nhau trong nước mắt hạnh phúc. Họ hiểu rằng trong chiến công ấy có giọt mồ hôi, có công sức thầm lặng của quê hương mình.

Xã Đồng Thịnh (Định Hóa) - mảnh đất mang nhiều chứng tích lịch sử hào hùng, là nơi được chọn diễn tập thực binh đánh “tập đoàn cứ điểm” năm 1953 - bước chuẩn bị quan trọng cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Về Đồng Thịnh hôm nay, cánh đồng Bản Soi (tái hiện cánh đồng Mường Thanh) xanh mướt lúa. Cạnh đó, suối Đồng Thịnh (tái hiện sông Nậm Rốm) rì rầm chảy dưới cầu Đèo Tọt (tái hiện cầu Him Lam). Tất cả đều đầy tràn sức sống cho một Đồng Thịnh đổi thay.

Đầu tháng 7-1953, tại Định Hóa, Bộ Tổng tham mưu tổ chức Hội nghị nghiên cứu đánh công sự mới, đánh tập đoàn cứ điểm. Sau khi thảo luận, Hội nghị đã chọn Trung đoàn 102 thuộc Đại đoàn quân tiên phong 308 tổ chức diễn tập đánh tập đoàn cứ điểm và quyết định chọn địa điểm 3 xóm: Bản Soi, Đèo Tọt, Đồng Làn, xã Đồng Thịnh là nơi bố trí công sự trận địa của “địch”. Cánh đồng Bản Soi là nơi bố trí trung tâm sở chỉ huy, các ụ súng của địch, được nối với nhau bằng giao thông hào. Từ sở chỉ huy tập đoàn cứ điểm đến hệ thống hầm, lô cốt đều được đào, đắp, lát hầm bằng gỗ, vầu. Chuẩn bị trong một tuần, nhưng trận diễn tập thực binh chỉ diễn ra trong hai ngày đêm. Các cụ già kể lại là khu Bản Soi trước kia là bãi sim, mua, nhiều năm sau vẫn còn hầm hào. Trận diễn tập thực binh được coi là bước tập dượt quan trọng và chuẩn bị kỹ càng cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Thành công của cuộc tập trận đã góp phần quan trọng vào quyết định lịch sử ngày 6/12/1953. Tại lán Tỉn Keo, xã Phú Đình (Định Hóa), Bác Hồ và các đồng chí lãnh đạo đã nhất trí thông qua phương án tác chiến của Tổng Quân ủy, quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ và cử Đại tướng, Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp làm Chỉ huy trưởng chiến dịch.

Hôm nay, chiến tranh đã lùi xa. Đồng Thịnh đang từng ngày đổi mới với trường học khang trang, đường làng sạch đẹp, cuộc sống ấm no.

Nhưng những quả đồi, con suối nơi đây vẫn còn lưu giữ ký ức thiêng liêng của năm tháng hào hùng. Mỗi khi đứng giữa núi rừng Đồng Thịnh, nghe gió thổi qua rặng cây, ta như vẫn nghe vang vọng tiếng bước chân hành quân, tiếng cuốc đào hào, tiếng hô quyết thắng của những người lính năm xưa. Mảnh đất này mãi mãi là nhân chứng lịch sử, là niềm tự hào của Định Hóa anh hùng, nơi góp phần viết nên bản hùng ca bất tử của dân tộc Việt Nam.