ĐỒNG LỘC – MƯỜI CÔ GÁI GIỮ ĐƯỜNG

Giữa miền đất Hà Tĩnh có một ngã ba mà ngày nay nhìn lại, người ta khó hình dung được nơi đây từng hứng chịu hàng nghìn trận bom trong những năm chiến tranh. Đó là Ngã ba Đồng Lộc, nơi những con đường từ miền Bắc nối vào chiến trường miền Nam.

Năm 1968, chiến tranh ngày càng ác liệt. Những đoàn xe chở lương thực, thuốc men và vũ khí thường xuyên đi qua Đồng Lộc. Vì vậy, đối phương liên tục ném bom nhằm phá hỏng tuyến đường, ngăn cản việc vận chuyển vào chiến trường.

Đường bị đánh thì phải sửa.

Hố bom xuất hiện ở đâu, lực lượng thanh niên xung phong lại có mặt ở đó. Trong số những người làm nhiệm vụ tại Đồng Lộc có một tiểu đội nữ thanh niên xung phong gồm 10 cô gái. Người lớn tuổi nhất mới 24, người nhỏ nhất chỉ 17.

Công việc của họ không phải cầm súng ra trận. Họ làm nhiệm vụ san lấp hố bom, sửa đường, bảo đảm cho những đoàn xe có thể tiếp tục đi qua.

Mỗi ngày, các cô phải làm việc giữa một khu vực thường xuyên bị máy bay đánh phá. Vừa nghe tiếng bom, họ phải nhanh chóng tìm chỗ trú ẩn. Khi máy bay vừa rời đi, mọi người lại chạy ra mặt đường, xúc từng xẻng đất lấp hố bom.

Có những ngày đường vừa sửa xong thì một trận bom khác lại xuất hiện.

Công việc tưởng như cứ lặp đi lặp lại mãi, nhưng nếu những hố bom không được san lấp, đoàn xe sẽ không thể tiếp tục hành quân.

Ngày 24 tháng 7 năm 1968, một trận bom lớn trút xuống Đồng Lộc.

Mười cô gái đang làm nhiệm vụ dưới một căn hầm nhỏ.

Một quả bom đánh trúng vị trí ấy.

Khi tiếng bom qua đi, cả tiểu đội đã hy sinh.

Người trẻ nhất mới 17 tuổi.

Người lớn nhất cũng chỉ 24.

Họ đã nằm lại dưới lòng đất Đồng Lộc khi tuổi đời còn quá trẻ, trong khi phía trước vẫn còn cả một cuộc đời chưa kịp sống.

Sau ngày ấy, câu chuyện về mười cô gái được đồng đội và người dân kể lại qua nhiều năm. Những cái tên Võ Thị Tần, Nguyễn Thị Xuân, Nguyễn Thị Nhỏ, Nguyễn Thị Hường, Nguyễn Thị Xanh, Trần Thị Hường, Lê Thị Hồng, Dương Thị Xuân, Võ Thị Hà và Vương Thị Hương dần trở thành những cái tên được nhiều thế hệ người Việt biết đến.

Nhưng Đồng Lộc không chỉ có mười cô gái ấy.

Trong những năm chiến tranh, hàng trăm thanh niên xung phong, bộ đội, công nhân giao thông và người dân đã làm việc tại khu vực này. Có người sửa đường, có người vận chuyển hàng hóa, có người cứu thương, có người dẫn đường cho xe qua những đoạn nguy hiểm.

Tất cả đều hiểu rằng con đường này phải được giữ bằng mọi giá.

Ngày nay, Đồng Lộc đã trở thành một vùng đất xanh. Những con đường rộng rãi chạy qua thung lũng, xe cộ đi lại mỗi ngày. Khu tưởng niệm mười cô gái nằm giữa không gian yên tĩnh, nơi nhiều đoàn học sinh tìm đến để dâng hoa và nghe kể về những người con gái đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Đứng ở Đồng Lộc hôm nay, người ta không còn nhìn thấy những hố bom nối tiếp nhau hay những đoàn xe phải chạy trong tiếng máy bay. Chỉ còn cây xanh, những con đường và bầu trời rộng.

Nhưng chính sự bình yên ấy lại khiến câu chuyện về mười cô gái càng trở nên xúc động.

Bởi những con đường mà chúng ta đi qua hôm nay được xây dựng trên một vùng đất từng thấm rất nhiều mồ hôi và máu của những người trẻ tuổi.

Mười cô gái Đồng Lộc đã không kịp đi hết tuổi thanh xuân của mình.

Nhưng con đường mà họ từng bảo vệ vẫn tiếp tục đi về phía trước.