ĐỒNG LỘC – NƠI NHỮNG ƯỚC MƠ TUỔI TRẺ HÓA THÀNH BẤT TỬ

ĐỒNG LỘC – NƠI NHỮNG ƯỚC MƠ TUỔI TRẺ HÓA THÀNH BẤT TỬ

Nếu có thể hỏi mười cô gái của Tiểu đội 4 ngày ấy rằng điều các chị mong muốn nhất là gì, có lẽ câu trả lời sẽ chẳng có gì lớn lao. Có thể chỉ là một ngày được trở về nhà, được ngồi bên mẹ trong bữa cơm chiều, được nghe tiếng người thân gọi tên mình, được gặp lại những người đã thương nhớ suốt những tháng ngày xa cách. Có thể là một mùa hè bình yên, một công việc sau chiến tranh, một mái nhà nhỏ, một gia đình và những năm tháng được sống trọn vẹn như bao người trẻ khác. Nhưng chiến tranh đã không cho các chị cơ hội đi hết những ước mơ rất đỗi bình dị ấy.

Ở Đồng Lộc, tuổi trẻ của các chị đã dừng lại, nhưng những ước mơ ấy thì không. Chúng tiếp tục sống trong những thế hệ được sinh ra sau chiến tranh, trong những con đường bình yên hôm nay, trong những mái trường đầy tiếng nói cười và trong mỗi người trẻ đang có cơ hội lựa chọn tương lai của chính mình.

Ngã ba Đồng Lộc những năm 1960 là một trọng điểm giao thông đặc biệt quan trọng trên tuyến đường vận chuyển từ hậu phương vào chiến trường miền Nam. Những đoàn xe nối nhau qua đây mang theo lương thực, vũ khí, thuốc men và nhiều nguồn lực chi viện cho tiền tuyến. Vì vậy, nơi này liên tục hứng chịu những trận đánh phá dữ dội. Con đường vừa được sửa lại có thể lập tức bị bom cày nát. Những hố bom nối tiếp nhau khiến mỗi mét đường trở thành một cuộc thử thách.

Giữa hoàn cảnh ấy, Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội Thanh niên xung phong 55 làm nhiệm vụ tại Đồng Lộc. Mười cô gái còn rất trẻ: Võ Thị Tần, Nguyễn Thị Xuân, Nguyễn Thị Nhỏ, Nguyễn Thị Hường, Trần Thị Hường, Võ Thị Hà, Nguyễn Thị Xanh, Dương Thị Xuân, Vũ Thị Lan và Trần Thị Hợi. Họ đến Đồng Lộc mang theo hành trang giản dị của những người con gái tuổi thanh xuân, nhưng cũng mang theo một điều lớn hơn tất cả những mong muốn riêng tư: trách nhiệm đối với con đường ra trận.

Người ta thường nhớ về các chị qua những con số: mười cô gái, người trẻ nhất 17 tuổi, người lớn nhất 24 tuổi. Nhưng phía sau những con số ấy là mười cuộc đời với những câu chuyện riêng. Mỗi người có một gia đình đang chờ đợi. Mỗi người có những kỷ niệm không giống nhau. Mỗi người hẳn đã từng có những dự định cho ngày mai. Bởi vậy, khi nhìn vào sự hy sinh của các chị, điều khiến người đời day dứt không chỉ là sự mất mát của mười con người, mà còn là mười tương lai đã bị chiến tranh cắt ngang.

Tuổi trẻ vốn là quãng đời của những chữ “sẽ”. Sẽ học thêm một điều mới. Sẽ đi đến một nơi chưa từng đến. Sẽ trở về thăm nhà. Sẽ làm một công việc mình yêu thích. Sẽ gặp lại một người. Sẽ xây dựng một mái ấm. Sẽ nhìn thấy những điều mình từng mong ước. Nhưng với mười cô gái Đồng Lộc, chữ “sẽ” đã mãi mãi dừng lại ở ngày 24 tháng 7 năm 1968.

Khoảng 16 giờ hôm ấy, bom Mỹ trút xuống khu vực Đồng Lộc. Một quả bom rơi ngay nơi Tiểu đội 4 đang làm nhiệm vụ. Không có thời gian để chuẩn bị, không có cơ hội để nói lời từ biệt, mười cô gái đã hy sinh. Tuổi xuân của các chị khép lại trong một buổi chiều chiến tranh, khi những ước mơ riêng còn chưa kịp gọi thành tên.

Nhưng có những ước mơ, dù người mang nó không còn, vẫn tiếp tục được thực hiện theo một cách khác.

Các chị từng mong được nhìn thấy những con đường bình yên. Hôm nay, những con đường ấy đang mở ra trước mắt chúng ta. Các chị từng mong được sống một cuộc đời bình thường. Hôm nay, hàng triệu người trẻ đang được học tập, làm việc, yêu thương và theo đuổi những điều mình lựa chọn. Các chị từng mong một ngày chiến tranh kết thúc. Hôm nay, những thế hệ sinh ra sau chiến tranh được lớn lên trong hòa bình.

Có lẽ đó chính là điều khiến Đồng Lộc trở thành một nơi đặc biệt đối với người trẻ hôm nay. Đứng ở đây, chúng ta không chỉ nhìn thấy quá khứ. Chúng ta nhìn thấy chính cuộc sống của mình trong những điều mà các chị đã không kịp có.

Một cô gái hôm nay có thể ngồi trong giảng đường để nghĩ về nghề nghiệp tương lai. Một chàng trai có thể bắt đầu công việc đầu tiên và nuôi những dự định riêng. Những người trẻ có thể đi xa, khám phá thế giới, yêu một người, lập gia đình, chăm sóc cha mẹ và viết nên câu chuyện của đời mình. Những điều tưởng như rất bình thường ấy lại là những điều mà mười cô gái Đồng Lộc đã không có cơ hội trải qua.

Bởi vậy, mỗi lần người trẻ trở về nơi này, sự tưởng nhớ không nhất thiết phải bắt đầu bằng những lời thật lớn. Có khi chỉ là một phút đứng yên. Một nén hương. Một bó hoa. Một ánh mắt dừng lại thật lâu trước những cái tên. Rồi trong khoảnh khắc ấy, người ta chợt hiểu rằng tuổi trẻ mình đang có là một món quà mà nhiều người đi trước đã không thể nhận lại.

Mười cô gái không thể nhìn thấy đất nước trong ngày hòa bình. Nhưng hòa bình mà họ góp phần gìn giữ đã trở thành hiện thực của những thế hệ sau. Những đứa trẻ được sinh ra trong hòa bình lớn lên, đến trường, bước vào đời, có những ước mơ mà các chị từng không kịp thực hiện. Và vì thế, mỗi ước mơ tử tế của một người trẻ hôm nay, ở một nghĩa nào đó, cũng là sự tiếp nối những ước mơ còn dang dở của những người trẻ đã nằm lại.

Thế hệ hôm nay không cần phải sống lại những năm tháng chiến tranh để chứng minh lòng biết ơn. Điều cần làm là đừng sống hời hợt với những gì mình đang có. Đừng xem hòa bình là điều hiển nhiên. Đừng để những cơ hội học tập, lao động, cống hiến trở thành những điều bị bỏ phí. Và đừng để những cái tên từng được viết bằng máu trên những trang lịch sử trở nên xa lạ với tuổi trẻ hôm nay.

Tưởng nhớ các chị cũng là biết trân trọng những người đang ở bên mình. Bởi có những người đã ra đi khi còn chưa kịp nói hết một lời yêu thương, chưa kịp ôm mẹ lần cuối, chưa kịp nhìn thấy một ngày mai mà mình từng hy vọng. Vì vậy, sống tử tế với gia đình, biết yêu thương cộng đồng, biết sẻ chia với những người xung quanh và sống có trách nhiệm với đất nước cũng là một cách để tuổi trẻ hôm nay trả lời món nợ ân tình với quá khứ.

Có thể chúng ta sẽ không bao giờ biết hết những ước mơ mà mười cô gái từng cất giữ trong lòng. Nhưng chúng ta có thể giúp những ước mơ ấy không biến mất. Mỗi con đường bình yên được gìn giữ, mỗi lớp học được mở ra, mỗi người trẻ nỗ lực học tập, làm việc và sống có ích đều khiến sự hy sinh của các chị tiếp tục có ý nghĩa trong hiện tại.

Đồng Lộc hôm nay không còn là nơi của những trận bom. Gió vẫn thổi qua những hàng cây, những con đường vẫn nối dài về phía trước, những người trẻ vẫn đến đây, mang theo hoa và những nén hương. Họ đứng trước mười phần mộ và kể cho nhau nghe về những cô gái đã từng có tuổi trẻ giống mình. Rồi họ trở về, mang theo một câu hỏi âm thầm: mình sẽ làm gì với tuổi trẻ mà mình may mắn được sống trọn vẹn?

Có lẽ đó là câu trả lời đẹp nhất dành cho Đồng Lộc. Không phải chỉ khóc thương những tuổi xuân đã mất, mà phải biết sống sao để những tuổi xuân ấy không trở nên vô nghĩa.

Mười cô gái đã không thể đi đến cuối con đường của riêng mình. Nhưng con đường mà các chị từng đứng giữa bom đạn để giữ gìn vẫn tiếp tục mở ra. Trên con đường ấy hôm nay có những người trẻ bước đi, có những ước mơ được bắt đầu, có những tương lai được viết tiếp. Và ở một nơi nào đó giữa đất trời Đồng Lộc, những ước mơ chưa kịp hoàn thành của các chị dường như vẫn đang được tiếp nối bằng chính những bước chân của thế hệ hôm nay.

Các chị đã gửi lại tuổi trẻ cho Đồng Lộc. Còn Đồng Lộc gửi lại cho chúng ta một lời nhắc nhở không bao giờ cũ: hãy sống trọn vẹn với những năm tháng mình đang có. Bởi tuổi trẻ chỉ đến một lần, và có những thế hệ đã từng ước ao một cuộc đời bình thường nhưng không kịp có được điều bình thường ấy. Chính vì vậy, mỗi ước mơ được sống, được học tập, được yêu thương và được cống hiến trong hòa bình hôm nay đều đáng được nâng niu. Đó cũng là cách để những ước mơ từng dang dở giữa Đồng Lộc tiếp tục sống – không chỉ trong ký ức, mà trong từng ngày bình yên của đất nước.