Dòng sông không ngủ

Dòng sông không ngủ Dòng sông chảy qua làng tôi không bao giờ ngủ. Người lớn vẫn nói vậy từ khi tôi còn bé xíu, khi mỗi đêm nằm nghe tiếng nước vỗ vào bờ như tiếng thì thầm không dứt. Ban ngày, con sông hiền như một dải lụa. Những con đò chở đầy rau, đầy lúa lặng lẽ xuôi ngược. Trẻ con chúng tôi thường rủ nhau ra bến, chân trần chạy trên cát nóng, cười vang cả một khúc sông. Nhưng khi đêm xuống, dòng sông trở nên khác lạ—không ồn ào, không dữ dội, mà trầm lặng như đang mang trong mình những câu chuyện chưa kể. Ông tôi bảo:
“Con sông này đã chứng kiến cả một thời hoa lửa.” Tôi không hiểu hết, chỉ thấy ánh mắt ông xa xăm mỗi khi nhìn về phía dòng nước đen thẫm. Sau này lớn lên, tôi mới biết, nơi đây từng là tuyến vận chuyển bí mật. Những con thuyền nhỏ không đèn, không tiếng động, chở lương thực, thuốc men vượt qua bom đạn. Dòng sông ấy đã nuôi giấu bao nhiêu con người, bao nhiêu ước mơ sống sót. Một đêm mùa hạ, tôi theo ông ra bến. Trăng treo lơ lửng trên mặt nước, ánh sáng nhạt nhòa như một giấc mơ cũ. “Nghe không?” ông khẽ hỏi. Tôi lắng tai. Tiếng nước vỗ, tiếng gió lùa qua bãi lau, và… dường như có cả tiếng mái chèo khua nhẹ. “Đó là ký ức,” ông nói, giọng chậm rãi. “Dòng sông không ngủ vì nó còn giữ lại những gì đã qua.” Tôi nhìn xuống mặt nước. Bất giác, tôi tưởng tượng thấy những chiếc thuyền năm xưa lặng lẽ trôi, những người lính cúi mình trong bóng tối, ánh mắt kiên cường. Có thể họ đã đi xa, có thể không bao giờ trở lại, nhưng dòng sông vẫn còn đó—như một người canh giữ thầm lặng. Từ hôm ấy, tôi không còn thấy dòng sông là một con nước bình thường nữa. Mỗi buổi tối, khi làng quê chìm vào giấc ngủ, tôi biết đâu đó, dòng sông vẫn đang thức—chảy qua thời gian, chảy qua ký ức, mang theo cả những câu chuyện chưa từng được kể hết. Và tôi hiểu, có những điều không cần nói ra, chỉ cần lắng nghe… như cách người ta lắng nghe một dòng sông không ngủ.