Dòng sông không ngủ

“Tụi tôi gọi con sông đó là ‘dòng sông không ngủ’,” ông Lê Văn Tấn kể. “Vì đêm nào nó cũng sáng rực lên bởi pháo sáng và bom đạn.”

Năm 1969, đơn vị công binh của ông được giao nhiệm vụ giữ một cây cầu gỗ nhỏ – tuyến đường huyết mạch để vận chuyển lương thực và người dân sơ tán. Ban ngày thì ngụy trang, ban đêm lại tháo ra sửa chữa, gia cố từng thanh gỗ.

“Cầu bị đánh sập gần như mỗi tuần. Nhưng lạ là sáng hôm sau, nó lại ‘sống’ lại,” ông cười nhẹ.

Một đêm nọ, khi cả đội đang lội nước để dựng lại trụ cầu, máy bay bất ngờ quay lại. Bom rơi ngay giữa dòng sông, nước bắn cao như bức tường. Một người trong đội – anh Bình – bị cuốn đi.

“Chúng tôi không kịp cứu,” ông Tấn lặng giọng. “Nhưng công việc thì không thể dừng.”

Sau trận bom, cả đội im lặng làm tiếp. Không ai nói với ai câu nào, chỉ có tiếng búa, tiếng nước và hơi thở gấp gáp. Trước khi trời sáng, cây cầu lại được dựng xong.

Đêm hôm sau, khi kiểm tra lại, ông Tấn phát hiện một đoạn dây buộc được thắt rất chặt, theo kiểu riêng của anh Bình. “Không ai trong đội buộc như vậy cả,” ông nói.

Từ đó, mỗi lần sửa cầu trong đêm, họ đều để lại một đoạn dây trống, như một thói quen. “Chúng tôi vẫn nói vui với nhau là anh Bình còn ở đó, giúp giữ cầu.”

Sau chiến tranh, ông Tấn quay lại con sông ấy. Cây cầu gỗ đã được thay bằng cầu bê tông kiên cố, xe cộ qua lại tấp nập. Dòng sông giờ yên ả, không còn ánh pháo sáng.

Ông đứng lặng rất lâu, rồi khẽ nói: “Ngày xưa, tụi tôi giữ cầu để người khác được sống. Bây giờ, cây cầu sống… là nhờ những người đã không còn.”