DÒNG SÔNG LỬA – HỒI ỨC MỘT THỜI THANH NIÊN XUNG PHONG
DÒNG SÔNG LỬA – HỒI ỨC MỘT THỜI THANH NIÊN XUNG PHONG
DÒNG SÔNG LỬA – HỒI ỨC MỘT THỜI THANH NIÊN XUNG PHONG
Trong ký ức của nhiều cựu thanh niên xung phong, mùa hè năm một nghìn chín trăm bảy mươi hai bên dòng sông Lam không chỉ là mùa nước đỏ phù sa. Những người từng sống và chiến đấu ở đó vẫn gọi quãng thời gian ấy bằng một cái tên khác:
“Dòng sông lửa.”
Khi ấy, Phạm Văn Hựu mới hai mươi hai tuổi. Anh là tiểu đội phó thanh niên xung phong phụ trách một bến phà dã chiến trên sông. Nhiệm vụ của đơn vị anh là bảo đảm cho những đoàn xe chở lương thực, đạn dược vượt sông an toàn trong điều kiện máy bay địch đánh phá suốt ngày đêm.
Ban ngày, bến phà chỉ là một bãi cát lặng im. Không tiếng người, không dấu vết hoạt động. Tất cả đều được ngụy trang kỹ lưỡng.
Nhưng khi màn đêm buông xuống, bến sông bỗng trở thành một trận địa thầm lặng.
Dưới ánh đèn bão được che kín bằng bao tải, từng đoàn xe nối đuôi nhau lặng lẽ xuống phà. Không tiếng còi, không ánh đèn pha. Chỉ có những khẩu lệnh thì thầm và tiếng nước vỗ vào mạn phà giữa đêm khuya.
Có những đêm, pháo sáng từ máy bay địch rạch ngang bầu trời. Cả khúc sông bỗng sáng trắng như ban ngày.
Rồi tiếng động cơ gầm rú.
Máy bay bổ nhào xuống mặt nước.
Bom nổ dội vào dòng sông, dựng lên những cột nước khổng lồ. Chiếc phà nhỏ chao đảo giữa sóng nước. Người và xe nghiêng ngả trong tiếng hô dồn dập.
Trong một trận đánh ác liệt, một quả bom rơi sát mũi phà.
Sức ép hất Hựu văng xuống dòng nước đục ngầu. Một mảnh đạn găm sâu vào chân trái. Máu loang ra trong dòng sông đỏ phù sa.
Nhưng khi ngoi lên khỏi mặt nước, điều đầu tiên anh nhìn thấy là chiếc xe tải còn mắc kẹt giữa phà.
Anh không nghĩ đến vết thương.
Anh chỉ nghĩ đến đoàn xe phía sau đang chờ vượt sông.
Trong tiếng hò hét của đồng đội, Hựu cùng mọi người buộc dây kéo chiếc xe vào bờ. Từng người dốc sức đẩy, kéo, giữ thăng bằng cho chiếc phà đang rung lên vì sóng nước.
Đến khi đoàn xe cuối cùng vượt sông an toàn, anh mới gục xuống và ngất lịm.
Sau thời gian điều trị, vết thương lành lại nhưng để lại di chứng. Chân trái của anh không còn linh hoạt như trước, mỗi bước đi đều tập tễnh.
Còn nhiều đồng đội của anh đã không trở về.
Có người nằm lại dưới lòng sông Lam, nơi những cột nước bom từng dựng lên giữa đêm tối.
Năm một nghìn chín trăm bảy mươi lăm, đất nước thống nhất.
Hựu trở về quê với thương tật hạng ba phần tư.
Anh không chọn nghỉ ngơi. Anh xin làm bảo vệ hợp tác xã, rồi tham gia Hội cựu thanh niên xung phong của xã.
Người trong làng thường thấy ông chống gậy đi vận động thanh niên tham gia làm đường, nạo vét kênh mương, xây dựng các công trình nhỏ cho địa phương.
Một lần, khi đang đào con kênh nội đồng, một thanh niên trẻ than thở:
“Bây giờ làm việc vất vả quá, làm mãi mà chưa xong.”
Ông Hựu chống gậy đứng bên bờ kênh, nhìn đoạn mương còn dang dở rồi nói chậm rãi:
“Hồi trước chúng tôi làm đường dưới bom.
Bây giờ các cháu làm dưới hòa bình.
Khó thì có khó… nhưng không nguy hiểm.
Vậy là may mắn lắm rồi.”
Câu nói ấy lan đi trong xóm nhỏ.
Từ đó, mỗi khi nhắc đến ông, người ta không chỉ nhớ đến một cựu thanh niên xung phong, mà còn nhớ đến một người luôn nhắc thế hệ sau về giá trị của hòa bình.
Mỗi năm, vào dịp kỷ niệm ngày truyền thống thanh niên xung phong, ông lại được mời kể chuyện cho lớp trẻ.
Ông không kể để nhắc công lao.
Ông kể để nhắc về trách nhiệm.
Ông thường nói với đoàn viên, thanh niên:
“Chiến tranh qua rồi, nhưng tinh thần thanh niên xung phong thì không được mất.
Thời nào cũng cần những người dám đi đầu.”
Một buổi chiều nọ, ông trở lại bến sông cũ.
Bến phà năm xưa giờ đã có một cây cầu bê tông vững chãi. Xe cộ qua lại tấp nập. Không còn tiếng bom, không còn những cột nước dựng đứng giữa dòng.
Ông chống gậy đứng lặng nhìn dòng sông trôi.
Ánh hoàng hôn phủ lên mặt nước một màu đỏ nhạt.
Không còn là màu lửa của chiến tranh.
Đó là màu của bình yên.
Ông khẽ nói một mình, như nói với những người đồng đội đã nằm lại:
“Chúng tôi giữ cho dòng sông chảy tiếp.
Các thế hệ sau giữ cho đất nước đi lên.”
Dòng sông vẫn chảy.
Và trong ký ức của những người như ông, nó mãi mãi là dòng sông lửa – nơi tuổi trẻ từng bùng cháy để đổi lấy những ngày bình yên hôm nay.
