Dòng sông Thạch Hãn và lời hẹn còn dang dở

"Có những dòng sông chảy qua một vùng đất. Nhưng cũng có những dòng sông chảy mãi trong ký ức của những người lính. Với những cựu chiến sĩ Thành cổ Quảng Trị, dòng sông ấy mang tên Thạch Hãn."

Mỗi lần tháng Bảy về, khi cả nước hướng về Ngày Thương binh – Liệt sĩ, tôi lại nhớ đến câu chuyện của Đại tá Trịnh Trọng Tuyến – một người lính quê Hà Nam từng chiến đấu trong 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị.

Trong những buổi gặp mặt đồng đội sau này, ông thường kể rằng điều ám ảnh nhất không phải là tiếng bom, mà là dòng Thạch Hãn.

Mùa hè năm 1972, chiến trường Quảng Trị trở thành nơi diễn ra một trong những trận chiến khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Ngày đêm, bom đạn dội xuống Thành cổ. Mặt đất rung chuyển bởi pháo kích liên tục. Khói lửa phủ kín những bức tường thành.

Giữa khói lửa ấy, những người lính trẻ vẫn kiên cường bám trụ.

Đại tá Trịnh Trọng Tuyến khi ấy còn rất trẻ. Cùng đồng đội, ông nhận nhiệm vụ vượt sông Thạch Hãn để tiếp tế, đưa thương binh ra phía sau và tăng cường lực lượng vào Thành cổ.

Mỗi chuyến vượt sông là một lần đối mặt với sự sống và cái chết.

Ban ngày, máy bay địch quần thảo trên bầu trời. Ban đêm, pháo sáng rực cả một vùng sông nước. Những chiếc thuyền nhỏ lặng lẽ rời bến trong màn đêm, chở theo lương thực, đạn dược và cả niềm hy vọng của những người đang chiến đấu phía trước.

Theo hồi ức của ông, có những chuyến đi không bao giờ đủ người trở về.

Có người vừa cười nói trước lúc xuống thuyền, chỉ ít giờ sau đã mãi mãi nằm lại giữa lòng sông.

Nước Thạch Hãn lặng lẽ chảy.

Nhưng dưới dòng nước ấy là biết bao tuổi xuân của những người lính.

Ông từng chia sẻ rằng, điều khiến ông day dứt nhất là nhiều đồng đội không có một nấm mộ riêng. Họ hòa vào lòng đất Quảng Trị, vào dòng Thạch Hãn, để rồi tên tuổi được đồng đội và nhân dân gìn giữ bằng ký ức.

Chiến tranh kết thúc.

Đại tá Trịnh Trọng Tuyến trở về quê hương Hà Nam.

Nhưng Quảng Trị chưa bao giờ rời khỏi trái tim ông.

Nhiều năm sau, trong những lần trở lại chiến trường xưa cùng đồng đội, ông đứng rất lâu bên bờ sông Thạch Hãn.

Ông không nói nhiều.

Chỉ lặng lẽ thả xuống dòng sông một bó hoa.

Đó không chỉ là bó hoa dành cho những người đã hy sinh.

Mà còn là lời chào với những người bạn mãi mãi tuổi đôi mươi.

Mỗi dịp gặp mặt Hội Chiến sĩ Thành cổ Quảng Trị, ông lại kể cho thế hệ trẻ nghe về những ngày tháng ấy.

Không phải để kể về chiến công.

Không phải để nhắc đến gian khổ.

Mà để nhắc rằng hòa bình hôm nay đã được đánh đổi bằng biết bao máu xương.

Nghe câu chuyện ấy, tôi càng thấm thía giá trị của cuộc sống hôm nay.

Chúng ta được học tập trong những lớp học khang trang.

Được đi trên những con đường bình yên.

Được theo đuổi những ước mơ của mình.

Tất cả đều có phần đóng góp của những người lính đã ở lại Quảng Trị.

Đại tá Trịnh Trọng Tuyến từng trở lại Thành cổ nhiều lần.

Mỗi lần như vậy, ông lại thắp nén hương cho đồng đội và kể về họ bằng tất cả sự trân trọng.

Ông không coi mình là người hùng.

Ông chỉ nhận mình là một người may mắn được trở về.

Câu nói ấy khiến tôi suy nghĩ rất nhiều.

Bởi phía sau hai chữ "trở về" là biết bao người đã không thể trở về.

Ngày nay, thế hệ trẻ chúng ta không còn phải cầm súng ra chiến trường.

Nhưng chúng ta có trách nhiệm giữ gìn hòa bình, học tập, lao động, cống hiến và sống xứng đáng với sự hy sinh của cha anh.

Mỗi lần nghe bài thơ "Lời người bên sông Thạch Hãn", tôi lại nhớ đến hình ảnh những người lính năm xưa:

"Đò lên Thạch Hãn xin chèo nhẹ,
Đáy sông còn đó bạn tôi nằm..."

Đó không chỉ là lời thơ.

Đó là lời nhắc nhở mỗi người Việt Nam hãy biết trân trọng hòa bình và sống có trách nhiệm với Tổ quốc.

Xin được kết thúc câu chuyện bằng một lời tri ân:

Những người lính Thành cổ Quảng Trị đã viết nên bản anh hùng ca bằng tuổi trẻ và sự hy sinh. Dòng sông Thạch Hãn vẫn chảy, nhưng ký ức về họ sẽ mãi ở lại trong trái tim các thế hệ hôm nay và mai sau.