DÒNG SUỐI TRONG KÝ ỨC TRẺ EM HÔM NAY

Con suối của trẻ em bây giờ

Với trẻ con trong làng,
con suối là chỗ chơi.

Tan học là ra suối.

Nghịch nước.

Bắt cá nhỏ.

“Chúng coi suối là niềm vui,”
ông Nguyễn Văn Tĩnh nói.

Không ai nghĩ đến chiến tranh

Trẻ em không biết
suối từng là đường hành quân.

Không biết bờ suối từng là ranh giới sống – chết.

“Chúng chỉ thấy nước mát,” ông cười hiền.

Khi trẻ hỏi: ‘Ngày xưa suối có thế này không?’

Câu hỏi đến rất tự nhiên.

Ông Tĩnh ngồi xuống bờ cỏ.

“Không giống thế này đâu,” ông đáp.

Trẻ khó hình dung

Trẻ em nghe chuyện bom
mà vẫn nhìn nước chảy.

“Chúng không tưởng tượng được,” ông nói.

Bởi chiến tranh với các em
là điều rất xa.

Dòng suối vẫn chảy như cũ

Nước không kể chuyện.

Nước chỉ chảy.

Nhưng người lớn nhìn nước
là thấy ký ức.

Trẻ nghe chuyện bằng sự tò mò

Không sợ.

Không buồn.

Chỉ tò mò.

“Sao lại phải đi dưới nước?”
“Sao không đi trên bờ?”

Ông trả lời từng câu.

Giải thích bằng điều giản dị

Ông không nói chiến thuật.

Chỉ nói:
“Đi dưới nước thì máy bay khó thấy.”

Trẻ gật đầu.

Hiểu theo cách của mình.

Suối trở thành hai thế giới

Với trẻ:
là trò chơi.

Với người già:
là ký ức.

Hai thế giới gặp nhau
ở cùng một dòng nước.

Khi trẻ bắt đầu im lặng

Có lúc trẻ không hỏi nữa.

Chỉ ngồi nhìn nước.

“Lúc ấy là chúng bắt đầu nghĩ,” ông Tĩnh nói.

Không ép trẻ phải nhớ

Ông không bắt trẻ học thuộc.

Không bắt ghi chép.

“Nhớ được bao nhiêu thì nhớ,” ông nói.

Ký ức đi vào bằng cảm xúc

Không phải bằng con số.

Không phải bằng ngày tháng.

Mà bằng cảm giác:
“Ngày xưa, ông bà đã vất vả.”

Trẻ em vẫn chơi đùa

Kể xong,
trẻ lại chạy.

Lại cười.

Ông không buồn.

“Thế là đúng,” ông nói.

Hòa bình là để trẻ được vô tư

Ông bảo:
“Nếu trẻ lúc nào cũng nghĩ đến bom đạn
thì đâu còn là hòa bình.”

Dòng suối mang hai ký ức

Một ký ức vui chơi.

Một ký ức chiến tranh.

Cả hai cùng tồn tại.

Không mâu thuẫn.

Ký ức không ép buộc

Chiến tranh đã lùi xa.

Ký ức chỉ cần được kể lại
nhẹ nhàng.

Để trẻ em hôm nay
biết trân trọng
những điều tưởng như rất bình thường.

Như một dòng suối yên lành
chảy qua làng
trong hòa bình.