DÒNG TÊN KHÔNG BAO GIỜ XÓA

Tháng Chín năm nào, khi tiếng trống khai trường vang lên, thầy giáo Nguyễn Văn Lâm lại lặng lẽ mở cuốn sổ điểm đã cũ. Những trang giấy đã ngả màu theo thời gian, góc sổ sờn rách vì được gìn giữ hơn nửa thế kỷ. Điều đặc biệt là trong cuốn sổ ấy có những dòng tên chưa bao giờ được gạch đi.

Mùa hè năm 1968, chiến tranh lan đến quê hương. Trường học phải sơ tán vào chân núi. Lớp học chỉ là những mái tranh dựng tạm dưới những tán cây lớn. Bàn ghế được ghép bằng tre, bảng đen làm từ những tấm gỗ quét nhựa cây.

Dù bom đạn ngày một ác liệt, thầy Lâm vẫn kiên trì đứng lớp. Thầy luôn nói với học trò:

"Có thể trường học không còn mái ngói, nhưng tri thức thì không bao giờ được phép đổ nát."

Những học sinh năm ấy lớn lên rất nhanh.

Buổi sáng đến lớp.

Buổi chiều phụ gia đình sản xuất.

Đêm xuống, nhiều em cùng dân quân đào hầm, đắp đường, vận chuyển lương thực.

Rồi từng người lần lượt rời mái trường.

Người đủ tuổi nhập ngũ.

Người tham gia thanh niên xung phong.

Người làm giao liên.

Mỗi lần một học trò chia tay lớp, thầy chỉ lặng lẽ ghi vào cuối trang sổ:

"Nghỉ học để làm nhiệm vụ."

Thầy không bao giờ viết hai chữ "thôi học".

Chiến tranh kết thúc.

Ngôi trường cũ được xây lại khang trang.

Những khóa học sinh mới lần lượt trưởng thành.

Nhưng cứ đầu mỗi năm học, thầy lại lấy cuốn sổ điểm cũ ra lau sạch bụi rồi cẩn thận đặt vào ngăn bàn.

Một hôm, cô giáo trẻ mới về trường tò mò hỏi:

"Thầy ơi, sao cuốn sổ này cũ thế mà thầy vẫn giữ?"

Thầy mỉm cười, mở từng trang.

Có những dòng tên được đánh dấu bằng nét mực đỏ.

Có những dòng tên mãi mãi dừng ở học kỳ I.

Có những cột điểm còn bỏ trống.

Thầy khẽ nói:

"Các em chưa bao giờ học hết năm học của mình."

Cô giáo im lặng.

Nhiều năm sau, trong dịp kỷ niệm ngày thành lập trường, các cựu học sinh trở về đông đủ.

Người là bác sĩ.

Người là kỹ sư.

Người là cán bộ.

Riêng hàng ghế đầu luôn để trống mười ba chỗ.

Đó là vị trí dành cho mười ba học sinh của khóa học năm 1968 đã mãi mãi nằm lại trên các chiến trường.

Khi buổi lễ kết thúc, thầy Lâm mang cuốn sổ điểm ra giữa sân trường.

Thầy đọc từng cái tên.

Sau mỗi cái tên, cả sân trường đồng thanh đáp:

"Có!"

Nhiều người không cầm được nước mắt.

Họ hiểu rằng, trong trái tim người thầy, những học trò ấy chưa bao giờ vắng mặt.

Ngày thầy Lâm nghỉ hưu, nhà trường xin nhận lại cuốn sổ để lưu giữ trong phòng truyền thống.

Thầy vuốt nhẹ bìa sổ rồi dặn:

"Đừng sửa lại những trang còn thiếu điểm."

Mọi người ngạc nhiên.

Thầy giải thích:

"Đó không phải là những trang chưa hoàn thành. Đó là những trang lịch sử."

Giờ đây, cuốn sổ điểm được đặt trong tủ kính của trường.

Nhiều học sinh khi đến tham quan thường thắc mắc vì sao có những dòng tên không có điểm cuối năm.

Các thầy cô chỉ nhẹ nhàng kể lại câu chuyện về một thế hệ học trò đã gác bút nghiên để lên đường bảo vệ Tổ quốc.

Chiến tranh đã đi qua, tiếng bom đã lùi vào quá khứ, nhưng cuốn sổ điểm năm nào vẫn nhắc nhở mỗi người rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng tuổi trẻ của biết bao người. Có những bài học không nằm trong sách giáo khoa, không được chấm bằng điểm mười, mà được viết bằng lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và sự hy sinh cao cả.

Và trong cuốn sổ của người thầy già, những dòng tên ấy sẽ mãi mãi không bao giờ bị xóa, bởi đó là những học trò đã tốt nghiệp bằng chính lòng dũng cảm của mình.