DÒNG TÊN TRÊN BIA ĐÁ

Tôi từng nghĩ tên trên bia đá chỉ là những dòng chữ.

Cho đến một ngày, tôi được giao nhiệm vụ lau bia tại nghĩa trang liệt sĩ.

Tôi dùng khăn lau từng dòng.

Một cái tên hiện ra.

Năm sinh.

Năm hy sinh.

Chỉ cách nhau vài con số.

Có người mới mười chín.

Có người hai mươi.

Có người hai mươi hai.

Tôi dừng lại trước một cái tên rất trẻ.

Tôi lấy điện thoại ra tính thử.

Nếu người ấy còn sống, có lẽ hôm nay đã ngoài bảy mươi tuổi.

Nhưng lịch sử đã dừng tuổi của ông ở hai mươi.

Tôi bỗng hiểu:

Bia đá không chỉ ghi năm sinh và năm mất. Nó ghi lại tuổi trẻ mà một người đã gửi cho đất nước.

Từ hôm ấy, mỗi khi đi qua nghĩa trang liệt sĩ, tôi không còn nhìn những dòng tên như những con số.

Tôi nghĩ đến từng con người.

Từng gia đình.

Từng ước mơ.

Từng lời hẹn chưa kịp thực hiện.

Và tôi hiểu vì sao việc tưởng niệm không bao giờ là hình thức nếu chúng ta thực sự biết mình đang tưởng niệm ai.