Đồng Tháp nỗ lực bảo tồn Vườn quốc gia Tràm Chim- di tích được xếp hạng cấp quốc gia

vào tháng 5/2012, Vườn Quốc gia Tràm Chim đã được công nhận là khu Ramsar thứ 2.000 của thế giới và thứ 4 của Việt Nam. Để bảo tồn và phát triển Tràm Chim trở thành Khu du lịch hấp dẫn, tỉnh Đồng Tháp đã có rất nhiều giải pháp tích cực vừa bảo tồn, vừa bảo vệ được môi trường sinh thái đa dạng cho các loài chim sinh tồn và di cư đến đây.

Nơi đây là 1 trong 8 khu vực bảo tồn các loài chim qu‎ý hiếm của Việt Nam, với hơn 100 loài động vật có xương sống, 40 loài cá và gần 150 loài chim nước. VQG Tràm Chim giống như một Đồng Tháp Mười thu nhỏ, với tất cả đặc tính tự nhiên và đa dạng sinh học, không một nơi nào có được. Chỉ với diện tích hơn 7.000ha, Tràm Chim có tới hơn 230 loài (trong đó có hàng chục loài đang bị đe dọa tuyệt chủng), hơn 130 loài cá và rất nhiều loài động thực vật khác. Trong đó đặc biệt quý hiếm là chim Sếu đầu đỏ. Loài chim được mệnh danh là quý tộc này thường về Tràm Chim tránh rét vào dịp từ cuối tháng Chạp đến đầu tháng 5 âm lịch năm sau. Sếu đầu đỏ có bộ lông xám mượt, đôi cánh rộng dài trên đôi chân cao vút (là loài cao nhất trong các loài chim), mỗi màn chao liệng của chúng trên không giống như một vũ điệu thiên nhiên tuyệt diệu. Đặc trưng của loài Sếu đầu đỏ là mỗi gia đình thường chỉ có 3 con cụm lại một chỗ để kiếm ăn.

Theo số liệu từ Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF), gần đây đã có khoảng 12.000 con cò nhạn, hơn 10.000 con điên điển, trên 1.500 con cồng cộc và khoảng 6.000 con cò trắng đến sinh sống tại Tràm Chim. Đặc biệt, khoảng 20 con sếu đầu đỏ cũng về Tràm Chim kiếm ăn, sinh sản trong mùa khô.

Ngoài chim ra, VQG Tràm Chim còn có sen và súng khá đặc trưng. Hoa sen và hoa súng ở Tràm Chim không giống như ở miền Bắc. Sen ở đây cánh lớn và dày, xếp thành nhiều lớp, bông trắng muốt, bông lại trắng hồng. Xen lẫn trong đó là màu tím của những bông súng lặng lẽ vươn lên khỏi mặt nước... Người ta bảo sen Tràm Chim là đệ nhất, không ngoa chút nào.

Một "đặc sản" nữa của Tràm Chim chính là lúa ma (hay còn được gọi là lúa trời). Theo người dân sống ở Tràm Chim, lúa ma từ lúc nảy mầm cho đến khi chín mất ngót gần 6 tháng và chỉ chín vào ban đêm. Lúa này hễ thấy mặt trời là rụng nên nông dân ở đây phải gặt từ tờ mờ sáng. Bông lúa ma không dài và cong mà mọc trực tiếp từ thân ra. Nếu không phải là những lão nông sành sỏi thì khó phân biệt đâu là bông lúa ma, đâu là bông cỏ. Cách thu hoạch giống lúa này cũng rất đặc biệt. Trên cánh đồng lúa ma, 2-3 người cùng ngồi trên xuồng vào vùng lúa chín. Chiếc xuồng được cơi nới hai bên rộng ra rồi đặt những tấm bồ để hứng lúa. Một người chống sào để chèo, người còn lại tay cầm cây đập nhẹ vào thân cây lúa, hạt lúa chín cứ thế rơi xuống bồ rồi nằm gọn trong xuồng… Trước đây, lúa ma rất nhiều ở vùng Đồng Tháp Mười. Bây giờ nó chỉ còn rải rác trong Tràm Chim, cỡ khoảng 1.000ha, được lưu giữ để phục vụ du lịch…

Được biết, vài năm gần đây, tỉnh Đồng Tháp đã phối hợp với các tổ chức bảo tồn thiên nhiên triển khai nhiều chương trình bảo tồn và phát triển cho vườn quốc gia Tràm Chim. Qua đó, đã góp phần trong việc phục hồi thảm thực vật; tạo môi trường sống tự nhiên cho các loài chim quý hiếm. Tràm Chim quý lắm vì cả thế giới cũng chỉ có hơn 2.000 ramsar. Tỉnh lo giữ bằng mọi giá bởi nếu không có ramsar, Tam Nông chắc gì đã có tên trên bản đồ đa dạng sinh học thế giới một cách trang trọng như vậy. Chính phủ chỉ đạo phải bảo vệ quyết liệt. Thế giới cũng hỗ trợ rất nhiều để bảo tồn.

Từ tháng 9-2013, hơn 200 hộ dân là những gia đình chính sách, hộ nghèo ở các xã Phú Đức, Phú Hiệp, Phú Thành B, Phú Thọ, Tân Công Sính và thị trấn Tràm Chim (huyện Tam Nông) được tham gia vào dự án thí điểm khai thác tài nguyên VQG Tràm Chim một cách hợp lý. Vào 3 tháng mùa nước nổi, người dân khai thác các loại rau đồng như: Bông súng, rau muống, rau trai và đánh bắt tôm cá… Tuy nhiên, loại lưới sử dụng để đánh cá phải là loại mắt thưa, lưỡi câu cũng phải lớn để không tận diệt thủy sản. Ngoài ra, người dân còn có thể chèo thuyền, làm hướng dẫn viên du lịch… để tăng thêm thu nhập. Ban quản lý VQG hỗ trợ đào tạo người dân địa phương. Tất cả đều phải có thẻ để tiện cho công tác quản lý. Ngày ngày, cán bộ của VQG tuần tra, kiểm tra thẻ, ranh giới hoạt động, sản lượng khai thác... Nhờ vậy mà Tràm Chim được người dân địa phương cùng với các ngành chức năng bảo vệ tích cực như bảo vệ chính "nồi cơm" của địa phương.