Đồng Thị Mai – Nữ chiến sĩ Trưng Trắc ở Sê Pôn, Mường Phìn

Năm 1971, khi chiến tranh chống Mỹ đang ở giai đoạn khốc liệt, hàng trăm nữ thanh niên Hà Tây tình nguyện rời quê hương lên đường. Họ còn rất trẻ, nhiều người vừa rời ghế nhà trường, nhưng đều mang một mong muốn rất giản dị: được góp sức cho tiền tuyến.

Đồng Thị Mai khi ấy cũng là một cô gái như thế. Sau khi trúng tuyển, bà được biên chế vào Tiểu đoàn nữ Trưng Trắc, đơn vị gồm hơn 500 nữ thanh niên Hà Tây, được bổ sung cho Mặt trận Trường Sơn thuộc Đoàn 559. Sau thời gian huấn luyện, những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi bắt đầu hành quân vào tuyến lửa.

Nhưng Trường Sơn không giống những gì họ từng hình dung.

Những con đường xuyên núi liên tục bị máy bay Mỹ đánh phá. Bom đạn có thể xuất hiện bất cứ lúc nào. Bên cạnh hiểm nguy từ chiến trường còn có sốt rét, thiếu thốn và những ngày hành quân dài giữa rừng sâu. Hơn 500 cô gái Trưng Trắc được phân về nhiều đơn vị khác nhau, đảm nhiệm các công việc từ giao liên, quân y, hậu cần, thông tin, văn thư, bảo mật đến mở đường, san lấp hố bom.

Đồng Thị Mai được phân công về Sư đoàn 472. Bà từng làm trưởng trạm thu phát quân bưu, đảm nhiệm chuyển, phát thư từ, công văn mật, tập chỉ và sách báo đến các đầu mối. Công việc tưởng như phía sau trận chiến nhưng thực chất luôn nằm giữa vùng nguy hiểm. Có những lúc gặp lực lượng Fulro, bà phải lên đạn sẵn sàng, đồng thời chuẩn bị phương án bảo vệ tài liệu mật nếu bị bắt.

Năm 1973, Sư đoàn 472 chuyển sang làm nhiệm vụ công binh. Đồng Thị Mai tiếp tục được huấn luyện và trở thành đội trưởng đội nữ công binh, cùng đồng đội phá núi, mở đường, bảo đảm tuyến vận tải Trường Sơn.

Rồi những tháng cuối của cuộc chiến đến.

Đơn vị của Đồng Thị Mai chốt tại Sê Pôn, Mường Phìn, phía Tây Trường Sơn, thuộc tỉnh Savannakhet của nước bạn Lào. Đây là khu vực có vị trí quan trọng trên tuyến vận tải chiến lược. Bom đạn vẫn ngày đêm trút xuống những con đường mà bộ đội Trường Sơn đang giữ.

Một ngày, chỉ vài tháng trước khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, một tiểu đội nữ làm nhiệm vụ gần nơi đơn vị Đồng Thị Mai đóng quân bị bom địch đánh trúng. Một nữ chiến sĩ hy sinh ngay tại chỗ, hai người khác bị thương nặng. Đứng trước bia tưởng niệm những đồng đội Trường Sơn nhiều năm sau, bà Mai vẫn rưng rưng khi kể lại câu chuyện ấy.

Đó có lẽ là một trong những ký ức đau đớn nhất của người nữ chiến sĩ đã sống suốt những năm tháng trên tuyến lửa.

Bởi với những cô gái Trưng Trắc, người nằm xuống không phải là một cái tên xa lạ. Đó là người từng cùng mình hành quân, cùng chia nhau từng ngụm nước, từng bữa cơm, từng đêm ngủ dưới rừng và cùng nhau vượt qua những trận bom. Chỉ một khoảnh khắc, một người bạn có thể nằm lại mãi mãi trên con đường mà ngày hôm qua vẫn còn cùng nhau đi.

Suốt thời gian từ 1971 đến 1975, Tiểu đoàn nữ Trưng Trắc bám trụ trên cả Đông và Tây Trường Sơn. Bảy nữ chiến sĩ đã hy sinh, hơn 30 người bị thương. Nhiều người chịu những trận sốt rét ác tính, sức khỏe suy kiệt, tóc rụng, làn da xanh tái, nhưng vẫn tiếp tục bám đường, bám tuyến.

Đồng Thị Mai sau này nhớ lại rằng điều giúp họ vượt qua được những năm tháng ấy chính là tình đồng đội và ý thức về nhiệm vụ. Họ không trực tiếp có mặt trong những trận đánh lớn, nhưng từng lá thư mật được chuyển đi, từng tuyến đường được mở, từng hố bom được san lấp, từng đoàn xe được bảo đảm hành quân… đều góp phần giữ cho mạch máu Trường Sơn không bị đứt.

Sau chiến tranh, Đồng Thị Mai trở về quê hương. Nhưng ký ức về những cô gái Trưng Trắc vẫn theo bà suốt cuộc đời. Bà tham gia Ban Liên lạc Tiểu đoàn nữ Trưng Trắc, kết nối những người đồng đội năm xưa và cùng họ chăm lo cho những chị em còn gặp khó khăn.