Dòng thư trước lúc hy sinh
Dòng thư trước lúc hy sinhCác hiện vật của Trung đoàn Pháo phòng không 213 trưng bày tại Bảo tàng Phòng không - Không quân là một phần kí ức, mang tới những cảm xúc chân thật về tinh thần chiến đấu của người chiến sĩ Pháo phòng không quyết bảo vệ tuyến giao thông vận tải chiến lược Hà Nội - Hải Phòng. Trong đó có một bức thư đặc biệt của đồng chí Trần Hữu Chử, chiến sĩ Đại đội 176, Trung đoàn Pháo phòng không 213, Sư đoàn 363, Quân chủng Phòng không - Không quân, viết gửi cho cha mẹ trong trận chiến đấu ngày 22/6/1967. Bức thư chỉ hơn mười dòng, bởi đó là chút sức lực cuối cùng của anh trước khi hy sinh.
Người chiến sĩ “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” Tháng 6/1967, địch tăng cường đánh phá các tuyến đường giao thông vận tải quan trọng của ta, đặc biệt là tuyến giao thông nối Hà Nội với Hải Phòng, hòng ngăn chặn nguồn hàng viện trợ từ tiền tuyến lớn miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Trung đoàn Pháo phòng không 213 được giao nhiệm vụ bảo vệ tuyến giao thông chiến lược này, trọng tâm là cầu Lai Vu và cầu Phú Lương thuộc địa phận tỉnh Hải Dương. Ngày 22/6/1967, quân Mỹ tổ chức hai đợt đánh lớn với mục đích làm tê liệt các trận địa phòng không của ta, từ đó chúng có thể dễ dàng đánh tuyến Đường 5 thuộc xã Lai Vu, Huyện Kim Thành tỉnh Hải Dương. Cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 213 chiến đấu dũng cảm, kiên cường, bám máy, bám trận địa với tinh thần “Quyết tử cho Đường 5 quyết sinh!”. 
Trung đoàn Pháo phòng không 213 sẵn sàng chiến đấu tại trận địa cầu Lai Vu, Hải Dương, tháng 6/1967. Ảnh BTPKKQ. Đồng chí Trần Hữu Chử, sinh năm 1946, quê tại xã Liên Phượng, huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ. Đồng chí nhập ngũ tháng 9/1965, là chiến sĩ máy nổ thuộc Đại đội 176, Trung đoàn Pháo phòng không 213. Trong trận chiến đấu ngày 22/6/1967, đồng chí bị thương khắp người và dập nát cả hai chân do bom của quân Mỹ ném xuống trận địa phòng không của đơn vị. Lúc đó, chiếc cầu dao điện của máy nổ mà đồng chí phụ trách do ảnh hưởng của bom đạn đánh phá bị bật ra. Đồng chí Chử biết rõ, nếu không đóng cầu dao điện thì đơn vị không chiến đấu được. Vì vậy, dù bị thương rất nặng, đồng chí Chử vẫn cố hết sức mình rướn người lên, dùng sức lấy gậy tre đứng dậy bám lấy thành máy nổ, giữ chặt chiếc cầu dao điện phục vụ đơn vị chiến đấu cho đến khi trận đánh kết thúc. Đồng chí xác định giữ được cầu dao như giữ mạch máu trong tim, bảo đảm cho đơn vị chiến đấu bằng khí tài, tiêu diệt máy bay Mỹ. 
Một khẩu đội thuộc Đại đội 174, Trung đoàn 213 luyện tập chiến đấu, tháng 6/1967. Ảnh BTPKKQ. Vì mất quá nhiều máu, sức bị kiệt, sau một thời gian điều trị tại quân y viện, ngày 17/7/1967, đồng chí Trần Hữu Chử đã hy sinh. Tên tuổi cùng chiến công của đồng chí Trần Hữu Chử mãi là tấm gương chiến đấu cho biết bao cán bộ, chiến sĩ với tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quốc sinh”. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc, đồng chí Trần Hữu Chử đã tham gia chiến đấu nhiều trận, lập công xuất sắc, góp phần cùng Trung đoàn Pháo phòng không 213 bắn rơi nhiều loại máy bay của địch. Dòng thư cuối cùng Ngay tại trận địa ngày 22/6/1967, bên cạnh chiếc máy nổ, khi cảm nhận sự sống của mình chỉ kéo dài thêm từng phút, đồng chí Trần Hữu Chử đã dồn hết sức lực còn lại của mình để viết thư gửi về cha mẹ nơi quê nhà. Bức thư dài chỉ hơn mười dòng, vừa đủ trên trên tờ giấy của cuốn sổ cấp phát xăng dầu của đơn vị. Từng nét chữ vội vã, như dồn nén để tranh thủ từng giây gửi gắm những lời cuối cùng cho cha mẹ. Đồng chí viết: “4 giờ 20 phút chiều ngày 22/6/1967, Cha mẹ của con! Giặc Mỹ nó giết hại con, nhưng vì Tổ quốc, con hy sinh cho Tổ quốc thật vinh quang vô cùng. Cha mẹ cố gắng nuôi dạy những đứa em của con, dặn em nó cố gắng phục vụ thật nhiều cho Tổ quốc và quyết tâm trả thù cho Tổ quốc. Con của cha mẹ! Chử”. 
Bức thư cuối cùng của đồng chí Trần Hữu Chử gửi cha mẹ ngày 22/6/1967. Ảnh BTPKKQ. Khi viết xong bức thư này, Chính trị viên Đại đội Phạm Văn Khoa chạy đến thì đồng chí Trần Hữu Chử đã không còn ngồi dậy được nữa. Nằm cạnh chiếc máy nổ của mình, Chử nắm chặt tay Chính trị viên nói những lời cuối cùng: “Đơn vị giao máy cho tôi hai năm rưỡi qua, tôi đã cố gắng hoàn thành nhiệm vụ, đến lúc này, máy vẫn tốt, tôi xin bàn giao lại cho đồng chí khác. Tôi xin chúc các đồng chí trong đơn vị ở lại tiếp tục chiến đấu và chiến thắng!”. Tinh thần chiến đấu của đồng chí Trần Hữu Chử thể hiện ý chí kiên cường, dũng cảm, sẵn sàng hy sinh vì tự do, độc lập của Tổ quốc, là tấm gương tiêu biểu đại diện cho lớp trẻ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc Việt Nam. Đồng chí đã góp phần làm nên chiến thắng của Trung đoàn 213, đập tan kế hoạch đánh phá tuyến giao thông quan trọng Hải Phòng- Hà Nội của địch, bắn rơi hai máy bay A-4 của Mỹ ngày 22/6/1967. Bức thư của Liệt sĩ Trần Hữu Chử đang được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Phòng không - Không quân. Bức thư của đồng chí là minh chứng sinh động cho ý chí kiên cường, quyết tâm chiến đấu không quản hy sinh gian khổ của người lính Phòng không, góp phần giáo dục cho các thế hệ trẻ về truyền thống chiến đấu anh dũng của Quân đội Việt Nam anh hùng. Tinh thần chiến đấu của người chiến sĩ Phòng không vẫn mãi kiên định và đáng tự hào: Chúng con giữ trời mây Hà Nội Pháo vươn nòng xanh lá ngụy trang Bắn nát quân thù - theo lời Bác gọi Độc lập, Tự do - không giá nào bằng Dù ngày đêm, dù mưa dầm, nắng lửa Dù đạn bom cày nát chiến hào Dù phải hy sinh, trọn đời xin hứa Bám chặt đất này, quyết giữ trời cao!. (Trích đoạn trong bài thơ của cán bộ, chiến sĩ Đại đội 3, Trung đoàn Pháo phòng không 220).Đặng Thị Hường (Bảo tàng Phòng không - Không quân)
Trung đoàn Pháo phòng không 213 sẵn sàng chiến đấu tại trận địa cầu Lai Vu, Hải Dương, tháng 6/1967. Ảnh BTPKKQ. Đồng chí Trần Hữu Chử, sinh năm 1946, quê tại xã Liên Phượng, huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ. Đồng chí nhập ngũ tháng 9/1965, là chiến sĩ máy nổ thuộc Đại đội 176, Trung đoàn Pháo phòng không 213. Trong trận chiến đấu ngày 22/6/1967, đồng chí bị thương khắp người và dập nát cả hai chân do bom của quân Mỹ ném xuống trận địa phòng không của đơn vị. Lúc đó, chiếc cầu dao điện của máy nổ mà đồng chí phụ trách do ảnh hưởng của bom đạn đánh phá bị bật ra. Đồng chí Chử biết rõ, nếu không đóng cầu dao điện thì đơn vị không chiến đấu được. Vì vậy, dù bị thương rất nặng, đồng chí Chử vẫn cố hết sức mình rướn người lên, dùng sức lấy gậy tre đứng dậy bám lấy thành máy nổ, giữ chặt chiếc cầu dao điện phục vụ đơn vị chiến đấu cho đến khi trận đánh kết thúc. Đồng chí xác định giữ được cầu dao như giữ mạch máu trong tim, bảo đảm cho đơn vị chiến đấu bằng khí tài, tiêu diệt máy bay Mỹ. Một khẩu đội thuộc Đại đội 174, Trung đoàn 213 luyện tập chiến đấu, tháng 6/1967. Ảnh BTPKKQ. Vì mất quá nhiều máu, sức bị kiệt, sau một thời gian điều trị tại quân y viện, ngày 17/7/1967, đồng chí Trần Hữu Chử đã hy sinh. Tên tuổi cùng chiến công của đồng chí Trần Hữu Chử mãi là tấm gương chiến đấu cho biết bao cán bộ, chiến sĩ với tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quốc sinh”. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc, đồng chí Trần Hữu Chử đã tham gia chiến đấu nhiều trận, lập công xuất sắc, góp phần cùng Trung đoàn Pháo phòng không 213 bắn rơi nhiều loại máy bay của địch. Dòng thư cuối cùng Ngay tại trận địa ngày 22/6/1967, bên cạnh chiếc máy nổ, khi cảm nhận sự sống của mình chỉ kéo dài thêm từng phút, đồng chí Trần Hữu Chử đã dồn hết sức lực còn lại của mình để viết thư gửi về cha mẹ nơi quê nhà. Bức thư dài chỉ hơn mười dòng, vừa đủ trên trên tờ giấy của cuốn sổ cấp phát xăng dầu của đơn vị. Từng nét chữ vội vã, như dồn nén để tranh thủ từng giây gửi gắm những lời cuối cùng cho cha mẹ. Đồng chí viết: “4 giờ 20 phút chiều ngày 22/6/1967, Cha mẹ của con! Giặc Mỹ nó giết hại con, nhưng vì Tổ quốc, con hy sinh cho Tổ quốc thật vinh quang vô cùng. Cha mẹ cố gắng nuôi dạy những đứa em của con, dặn em nó cố gắng phục vụ thật nhiều cho Tổ quốc và quyết tâm trả thù cho Tổ quốc. Con của cha mẹ! Chử”. Bức thư cuối cùng của đồng chí Trần Hữu Chử gửi cha mẹ ngày 22/6/1967. Ảnh BTPKKQ. Khi viết xong bức thư này, Chính trị viên Đại đội Phạm Văn Khoa chạy đến thì đồng chí Trần Hữu Chử đã không còn ngồi dậy được nữa. Nằm cạnh chiếc máy nổ của mình, Chử nắm chặt tay Chính trị viên nói những lời cuối cùng: “Đơn vị giao máy cho tôi hai năm rưỡi qua, tôi đã cố gắng hoàn thành nhiệm vụ, đến lúc này, máy vẫn tốt, tôi xin bàn giao lại cho đồng chí khác. Tôi xin chúc các đồng chí trong đơn vị ở lại tiếp tục chiến đấu và chiến thắng!”. Tinh thần chiến đấu của đồng chí Trần Hữu Chử thể hiện ý chí kiên cường, dũng cảm, sẵn sàng hy sinh vì tự do, độc lập của Tổ quốc, là tấm gương tiêu biểu đại diện cho lớp trẻ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc Việt Nam. Đồng chí đã góp phần làm nên chiến thắng của Trung đoàn 213, đập tan kế hoạch đánh phá tuyến giao thông quan trọng Hải Phòng- Hà Nội của địch, bắn rơi hai máy bay A-4 của Mỹ ngày 22/6/1967. Bức thư của Liệt sĩ Trần Hữu Chử đang được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Phòng không - Không quân. Bức thư của đồng chí là minh chứng sinh động cho ý chí kiên cường, quyết tâm chiến đấu không quản hy sinh gian khổ của người lính Phòng không, góp phần giáo dục cho các thế hệ trẻ về truyền thống chiến đấu anh dũng của Quân đội Việt Nam anh hùng. Tinh thần chiến đấu của người chiến sĩ Phòng không vẫn mãi kiên định và đáng tự hào: Chúng con giữ trời mây Hà Nội Pháo vươn nòng xanh lá ngụy trang Bắn nát quân thù - theo lời Bác gọi Độc lập, Tự do - không giá nào bằng Dù ngày đêm, dù mưa dầm, nắng lửa Dù đạn bom cày nát chiến hào Dù phải hy sinh, trọn đời xin hứa Bám chặt đất này, quyết giữ trời cao!. (Trích đoạn trong bài thơ của cán bộ, chiến sĩ Đại đội 3, Trung đoàn Pháo phòng không 220).Đặng Thị Hường (Bảo tàng Phòng không - Không quân)
