Dòng Trà Khúc nhớ một người

Ông sinh ngày 29 tháng 5 năm 1906 tại làng Phú Nhơn, huyện Sơn Tịnh, Quảng Ngãi. Từ nhỏ, ông nổi tiếng thông minh, được học hành ở quê rồi tại Huế. Khi còn trẻ, Trương Quang Trọng đã tích cực tham gia các phong trào yêu nước và hoạt động cách mạng.

Cuối tháng 7 năm 1929, tại núi Xương Rồng, Đức Phổ, ông cùng những người đồng chí tích cực xây dựng tổ chức “Dự bị cộng sản”, góp phần chuẩn bị cho việc thành lập tổ chức Đảng ở Quảng Ngãi, nhưng con đường ấy không hề dễ dàng.

Ngày 19 tháng 8 năm 1929, Trương Quang Trọng cùng hơn 20 đồng chí bị thực dân Pháp bắt. Ông bị kết án 9 năm tù khổ sai và 4 năm quản thúc. Đầu năm 1931, ông bị chuyển vào nhà lao Quy Nhơn, rồi tháng 6 năm 1931 bị đày lên nhà lao Kon Tum.

Trong nhà lao, dù phải sống trong điều kiện khắc nghiệt, ông vẫn giữ vững tinh thần của một người chiến sĩ. Tháng 7 năm 1931, ông cùng các đồng chí tham gia Ban lãnh đạo nhà lao Kon Tum, phụ trách xây dựng nội bộ, tư tưởng và tổ chức. Ông còn xung phong vào Đội quyết tử gồm những người có tinh thần đấu tranh kiên quyết.

Và rồi ngày 12 tháng 12 năm 1931 đã trở thành ngày cuối cùng của cuộc đời ông.

Thực dân Pháp chuẩn bị đưa tù chính trị đi làm đường 14 tại Đắk Pék. Các tù nhân kiên quyết phản đối. Khi viên cai ngục gọi tù nhân số 299, Trương Quang Trọng biết mình không phải người được gọi. Nhưng ông vẫn tiến lên phía trước, nhận trách nhiệm về mình.

Ông chỉ vào ngực và nói:

“Le voici!” – “Nó ở đây!”

Một tiếng súng vang lên.

Trương Quang Trọng hy sinh khi vừa tròn 25 tuổi. 

Hai mươi lăm tuổi, đó chính là điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất.

Ở tuổi ấy, nhiều người trẻ hôm nay đang học tập, đang nghĩ về công việc và những ước mơ của riêng mình. Còn Trương Quang Trọng đã dành tuổi trẻ của mình cho quê hương và đất nước.

Ông không kịp nhìn thấy một Quảng Ngãi hòa bình. Không kịp chứng kiến những con đường, những ngôi trường, những thành phố mà thế hệ hôm nay đang sống. Nhưng sự hy sinh của ông và những người tù chính trị ở Kon Tum đã góp phần tạo nên một thắng lợi quan trọng: đến tháng 12 năm 1932, thực dân Pháp phải bỏ hẳn việc đưa tù chính trị đi làm đường 14.

Mỗi khi nghĩ về Trương Quang Trọng, tôi không chỉ nhớ đến những năm tháng tù đày hay những mốc thời gian trong sách lịch sử, mà tôi còn nhớ đến một người thanh niên Quảng Ngãi mới 25 tuổi nhưng đã có một lựa chọn rất lớn lao. Ông đã chọn sống cho lý tưởng mà mình tin tưởng.

Và có lẽ, điều thế hệ trẻ hôm nay có thể làm để tưởng nhớ ông không cần phải là những điều quá  lớn lao. Chỉ cần  biết trân trọng cuộc sống hòa bình, biết yêu quê hương, cố gắng học tập và sống có trách nhiệm với những gì mình đang có.

Dòng Trà Khúc hôm nay vẫn lặng lẽ chảy. Quê hương Quảng Ngãi vẫn từng ngày đổi thay. Những người trẻ như chúng tôi vẫn được sống, học tập và mơ ước trong hòa bình.

Có thể chúng tôi không thể hiểu hết những năm tháng mà Trương Quang Trọng đã trải qua. Nhưng chúng tôi có thể nhớ tên ông, bởi có những người chỉ sống hai mươi lăm năm, nhưng tuổi trẻ của họ đủ để quê hương và các thế hệ sau ghi nhớ suốt đời.