Bài viết

Dòng xăng dầu vượt Trường Sơn vào chiến trường

Hưng Yên30/12/2025Ban Biên tập tổng hợp4 lượt xem0 lượt chia sẻ

Trang chủHoạt động hộiVăn học – Nghệ thuật TSChính trị - Kinh tế - Xã hộiGương sáng Trường SơnThư viện TSLiên hệTrang chủTin tứcKý ức còn mãiDòng xăng dầu vượt Trường Sơn vào chiến trườngNgày đăng: 10:52 12/04/2020 Lượt xem: 2.879Cỡ chữDòng xăng dầu vượt Trường Sơn vào chiến trườngQĐND - Những năm cuối thập niên 80 của thế kỷ 20, Đại tá Mai Trọng Phước là Cục trưởng Cục Xăng dầu, Tổng cục Hậu cần. Ông là người chỉ huy đầu tiên của đơn vị thi công tuyến đường ống xăng dầu thời chống Mỹ, cứu nước mang mật danh “Công trường thủy lợi 01”. Nay ở tuổi 90, ông vẫn nhớ rõ việc ra đời cách đây nửa thế kỷ của tuyến đường ống lịch sử đã chi viện kịp thời cho chiến trường miền Nam.Đại tá Mai Trọng Phước, nguyên Cục trưởng Cục Xăng dầu, Tổng cục Hậu cần. Ảnh: PHẠM QUANG
Chiến trường ngày càng phát triển thì việc vận chuyển hàng hóa, vũ khí, trong đó có xăng dầu chi viện bằng phương tiện thô sơ ngày càng trở nên bất cập. Tình hình bức bách dẫn đến ý tưởng phải tìm một con đường khác để vận chuyển xăng dầu liên tục, thường xuyên và an toàn, hiệu quả hơn. Ông Mai Trọng Phước đã nghe nhiều vị chỉ huy cấp trên kể lại, khởi nguồn cho ý tưởng này chính là Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Trong một lần Đại tướng sang thăm Liên Xô đã được nước bạn viện trợ hai bộ đường ống dẫn xăng dầu dã chiến, loại đường kính 10cm, mỗi bộ dài 100km. Song, hệ thống này đưa về ta được cất trong kho, chưa dùng vào việc gì. Trong một lần họp với các chỉ huy cao cấp toàn quân, Đại tướng gợi ý mọi người suy nghĩ xem có thể sử dụng nó tại chiến trường được hay không? Hầu hết những người được hỏi đều chưa trả lời được. Riêng đồng chí Đinh Đức Thiện, Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, hưởng ứng ngay, còn hứa sẽ sớm biến ý định dẫn xăng dầu vào chiến trường thành hiện thực.Cục Xăng dầu được thành lập tháng 4-1955, trong biên chế không có đơn vị chuyên lắp đặt đường ống dẫn xăng dầu. Ngày 12-4-1968, Tổng cục Hậu cần thành lập một đơn vị đặc biệt mang tên “Công trường thủy lợi 01” với 34 cán bộ, chiến sĩ được huấn luyện cấp tốc về kỹ thuật lắp đặt đường ống. Đến ngày 29-4, đơn vị này được điều vào Nghệ An với mật danh “Công trường 18”, có nhiệm vụ xây dựng hệ thống ống dẫn xăng dầu đầu tiên tại tuyến lửa Khu 4. Ông Mai Trọng Phước lúc đó là cán bộ của Cục Xăng dầu được giao nhiệm vụ trực tiếp chỉ huy công trường. Trước khi ông dẫn quân vào Nghệ An, Chủ nhiệm Đinh Đức Thiện còn căn dặn: Nếu cần dát vàng vào để cho các đồng chí làm được tuyến đường ống thì tổng cục cũng không tiếc!Nữ chiến sĩ đơn vị xăng dầu trên đường Tây Trường Sơn những năm chiến tranh. Ảnh: VƯƠNG KHÁNH HỒNG
Ngày đó chưa một ai được học về đường ống dẫn xăng dầu, phải vừa làm vừa rút kinh nghiệm. Đội ngũ kỹ thuật của Cục Xăng dầu gồm những kỹ sư học ở các trường: Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Thủy lợi, Trường Đại học Mỏ-Địa chất... Họ được giao việc tính toán sơ bộ các thông số của tuyến đường ống, vừa thiết kế vừa thi công. Đến ngày 10-8-1968, đoạn đường ống đầu tiên đã được “Công trường 18” lắp đặt qua vùng “tam giác lửa” Nam Đàn-Vinh-Linh Cảm dài 42km, nối từ kho xăng N1 (xã Nam Thanh, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An) vượt sông Lam và sông La tới kho N2 (xã Nga Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh). Đoạn vượt sông Lam gay go nhất. Đại tá Mai Trọng Phước nhớ lại: Phải dùng sức người kéo ống như kéo pháo vào Điện Biên năm xưa. Đêm 22-6, công trường bắt đầu tổ chức vượt sông, máy bay Mỹ gầm rú trên đầu, thả pháo sáng rực trời. Anh em lợi dụng ánh sáng đó để thi công. Cứ lắp xong một đoạn ống, hiệu lệnh kéo vang lên, bờ bên này nâng ống, bờ bên kia níu dây kéo ống qua. Khi đường ống dài cả 100m thì sức người không kéo nổi, phải dùng xe Zip Rumani kéo đỡ. Đến 5 giờ sáng ngày hôm sau thì toàn bộ đoạn ống dài 500m đã được kéo qua sông Lam an toàn, nó đã nằm im lìm dưới đáy sông, máy bay địch không thể phát hiện. Sau khi lắp xong đoạn đầu tiên vượt sông, những đoạn còn lại “chạy” trên mặt đất. Phải đặt trong đêm để ban ngày vùi đất lấp kín. Không có máy móc chuyên dụng, chỉ huy “Công trường 18” đã mượn trâu của địa phương, cày một đường thật sâu trên mặt đất để đặt từng đoạn ống rồi lấp lại. Cứ như vậy, mỗi đêm đặt được khoảng 1km. Sau 45 ngày, toàn bộ đường ống dài 42km đã hoàn thành. Đoạn này được mang mật danh “X42” và đó là khởi đầu của cả tuyến đường ống Bắc-Nam sau này. Từ đây, theo lệnh của đồng chí Đinh Đức Thiện, đoạn đường ống được triển khai ra hai đầu. Một đầu từ kho Nam Thanh vươn ra phía Bắc để tạo nguồn xăng dầu vào ổn định. Một đầu từ kho Nga Lộc tiếp tục vươn về phía Nam bảo đảm cho tuyến vận tải chiến lược vượt Trường Sơn vào đến tận Nam Bộ.Đến đầu tháng 3-1969, Cục Xăng dầu, Tổng cục Hậu cần đã xây dựng tuyến đường ống xăng dầu từ Cổng Trời (Quảng Bình) theo Đường 12 vượt Trường Sơn vào tuyến đường vận tải của Đoàn 559. Ngày 2-6-1969, tuyến đường ống từ K200 đến Ra Mai (Quảng Bình) dài 18km đã hoàn thành. Ngày 15-8-1969 tổ chức vận hành được 200 tấn xăng dầu đầu tiên phục vụ các lực lượng vận tải của Đoàn 559. Cũng thời gian này, Đảng ủy, Bộ tư lệnh 559 kiến nghị Quân ủy Trung ương cho được tổ chức lực lượng khảo sát, thi công, xây dựng một tuyến đường ống xuyên suốt Trường Sơn từ cửa khẩu vào tới chiến trường, xa nhất là miền Đông Nam Bộ với chiều dài khoảng 1.400km. Đề án này đã được Quân ủy Trung ương phê duyệt. Đường ống xăng dầu từ Ra Mai đã được xây dựng tiến vào Bản Mày (Quảng Trị), giáp biên giới Lào, bắt đầu vận hành. Ngày 22-12-1969, lễ khánh thành đoạn đường ống đầu tiên của Trường Sơn được tổ chức trước sự chứng kiến của Tư lệnh Đồng Sĩ Nguyên.Trong quá trình xây dựng tuyến đường ống, mỗi lần vượt đèo đều rất khó khăn. Điển hình là đoạn vượt đèo Đá Bàn (Quảng Nam) có độ cao gần 1.000m. Đến thời điểm ấy, trên thế giới cũng chưa có nơi nào thi công, vận hành tuyến đường ống lên độ cao như thế. Bơm xăng dầu đến độ cao 1.000m có nghĩa là áp lực trên đường ống tới 400 át-mốt-phe, một áp lực cực lớn, nếu đường ống không kín, xăng dầu phun ra rất nguy hiểm. Tại Đá Bàn, đã mấy lần bơm thử vượt đèo, xăng dầu không qua được. Cuối cùng, đơn vị thi công nghĩ ra giải pháp: Đặt nhiều trạm bơm đẩy kiểu PNU35/70 để bơm dần lên từng cấp. Bằng việc làm đó đã bơm được xăng dầu qua đèo và đường ống không bị vỡ. Một công việc chưa từng có tiền lệ!Năm 1970, Bộ Quốc phòng phê duyệt đề nghị của Bộ tư lệnh Trường Sơn (trước đây là Bộ tư lệnh 559) thành lập hai trung đoàn đường ống là Trung đoàn 592 do Trung tá Mai Trọng Phước làm Trung đoàn trưởng, Chính ủy là Trung tá Lê Đức và Trung đoàn 532 do Thiếu tá Nguyễn Tuấn là Trung đoàn trưởng; Thiếu tá Trần Ninh Châu là Chính ủy. Đây là hai lực lượng xây dựng đường ống xăng dầu đầu tiên của Trường Sơn. Ngày 20-1-1975, đường ống xăng dầu đã được Bộ đội Trường Sơn xây dựng vào tới Bu Prăng (nay thuộc huyện Tuy Đức, tỉnh Đắc Nông). Đến tháng 3-1975, Bộ đội Trường Sơn đã xây dựng được 596km đường ống kéo dài tới Bù Gia Mập (nay thuộc tỉnh Bình Phước), hình thành một hệ thống đường ống xăng dầu hoàn chỉnh, liên hoàn Đông và Tây Trường Sơn. Đồng thời với tuyến ống là hệ thống đồng bộ kho tàng phục vụ cấp phát suốt dọc tuyến với gần 50 kho lớn, nhỏ có trữ lượng 27.000m3, 114 trạm bơm đẩy có sức bơm 600-800m3/ngày đêm trên một hướng. Về tổng chiều dài đường ống xăng dầu trên Đường Hồ Chí Minh có nhiều con số khác nhau. Nếu tính từ điểm xuất phát của cả hai nhánh Đông-Tây Trường Sơn tại Bến Quang, Quảng Bình vào tới Bù Gia Mập thì tổng chiều dài là 1.445km. Nếu tính cả hệ thống đường ống dẫn từ các ngả Lạng Sơn, Móng Cái vào Nhân Mục rồi từ đây vào Quảng Bình với nhiều nhánh hợp lưu, nhánh phân chia, các đoạn song song, đoạn nối ngang... thì tổng chiều dài của đường ống lên tới 5.000km! Trong cuốn “5 đường mòn Hồ Chí Minh” của GS Đặng Phong xuất bản năm 2008 có đoạn dẫn ý kiến của một chuyên gia quân sự ở Lầu Năm Góc về động thái của quân đội Mỹ trước việc ta triển khai hệ thống đường ống xăng dầu: “... Những toán biệt kích theo dõi các đoàn xe di chuyển trên các con đường và đã gián tiếp thấy những hoạt động xây cất những ống dẫn dầu này. Họ chỉ báo cáo lại cấp trên mà không hành động gì. Còn kế hoạch đánh phá đường ống thì nằm trong kế hoạch chung nhằm ngăn chặn ở các tuyến xâm nhập để ít tốn kém hơn về bom đạn”. Thực tế chiến trường cho thấy: Mỹ-chính quyền Sài Gòn hầu như bất lực trước sự phát triển ngày càng sâu rộng của tuyến đường ống dẫn xăng dầu. Từ cuối năm 1969, khi tuyến đường ống tiến sâu đến các vùng giải phóng ở miền Nam, đã phục vụ kịp thời các chiến dịch, đặc biệt là cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975.PHẠM QUANG ĐẨU Về trang trướcGửi email In trangtin tức liên quanNgười anh hùng ở tuổi hai mươi - Ký sự: Lê LợiNgười anh hùng ở tuổi hai mươi - Ký sự: Lê LợiTrở lại Vang Nhao - Ký sự: Lê LợiTrở lại Vang Nhao - Ký sự: Lê LợiNgời sáng nghĩa tình Việt Nam - LàoKý ức về Nữ TNXP châm ngòi 30 quả mìn phát ra cùng một tiếng nổ - Ký: Bùi Văn HoàngKý ức về Nữ TNXP châm ngòi 30 quả mìn phát ra cùng một tiếng nổ - Ký: Bùi Văn HoàngMiền ấy hoa vàng trên cỏ xanh(70 lượt xem)Ký ức còn mãithư viện videoPhim tài liệu: Ban liên lạc Đoàn 83 gặp mặt truyền thống năm 2025 (phần I).Phim tài liệu: Ban liên lạc Đoàn 83 gặp mặt truyền thống năm 2025 (phần I).29.12.2025|3 lượt xemChương trình văn nghệ chào mừng BLL Đoàn 83 gặp mặt truyền thống năm 2025.Chương trình văn nghệ chào mừng BLL Đoàn 83 gặp mặt truyền thống năm 2025.Nghĩa tình Trường SơnNghĩa tình Trường SơnThông tin hội viên hội VHNT TS (78 hội viên)Họ tênNăm sinhĐịa chỉDanh sách và địa chỉ hội viên Hội VHNT Trường SơnNguyễn Văn Mão1951Số 9, ngõ 14, Trần Nhật Duật, p. Đội Cung, TP. Vinh, Nghệ AnNguyễn Xuân Dung1949Khối 5, p. Lê Lợi, TP. Vinh, Nghệ AnPhạm Quốc Thịnh1955Số 03/23 Nguyễn Thiếp, P. Ngọc Trạo, TP. Thanh HáaNguyễn Thị Phương Liên1953Quang Trung I, Gia Lâm, Lâm Hà, Lâm ĐồngNguyễn Văn Thống.1953Khu 4, Thị Trấn Thọ Xuân, huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa.Nguyễn Thị Kim Thoa1959Khối Quyết Tiến, P. Hàa Hiếu, TX. Thái Hòa, tỉnh Nghệ An.Lê Đức Lân1947Số 47, Đặng Thúc Hứa, P. Trường Thi, TP. Vinh, Nghệ AnNguyễn Văn Dụ1946117/106B Nguyễn Hữu Cảnh, P.22, Q. Bình Thạnh, TP.HCMĐàm Đình Văn1947Khu An Huy, P. Suối Hoa,TP Bắc NinhXem tất cảLiệt Sỹ Trường Sơn Tìm Liệt sỹ01. Danh sách mộ liệt sỹ các tỉnh phía Nam02. Danh sách liệt sỹ tỉnh Hà Tây03. Danh sách liệt sỹ anh hùng và cán bộ cao cấp04. Danh sách mộ liệt sỹ Hà Nội05. Danh sách mộ liệt sỹ Quảng Bình06. Danh sách mộ liệt sỹ tỉnh Quảng Trị07. Danh sách liệt sỹ tỉnh Thừa Thiên Huế08. Danh sách mộ liệt sỹ Ninh Bình09. Danh sách mộ liệt sỹ Nam Định10. Danh sách liệt sỹ tỉnh Thái BìnhXem tất cảtin tức đọc nhiều1Chào bạn đọc của Trường Sơn2Ngân hàng Quân đội, Công ty 207 BTTM/BQP, Công ty CPDV Tất Thành, Công ty TBĐL Hồng Hà và Truyền hình QPVN thăm Hội TSVN3Hội nghị Ban Thường vụ Hội TSVN Quý III năm 20174Hội Trường Sơn5Khai mạc Đại hội đại biểu Hội TS Bắc NinhXem tất cảthư viện ảnhBài hát về trường sơnprevious nextChương trình của CLB Nghệ thuật Phong Lan Trường Sơn trên VOV1TảiTrên Đỉnh Trường Sơn Ta HátTảiĐường Trường Sơn Xe Anh QuaTảiCô Gái Mở ĐườngTảiGặp Nhau Trên Đỉnh Trường SơnTảiTình Em Gửi Trọn Con ĐườngTảiTrinh Nữ Trường SơnTảiHuyền Thoại Trường SơnTảiBài Ca Hội Truyền Thống Trường SơnTảiTiếng Hát mở đường Trường SơnTảiXem tất cảNhững địa chỉ cần giúp đỡỦng hộ các địa phương bị bão lũỦng hộ các địa phương bị bão lũHãy giúp đỡ hội viên Lê Công Bòng, Khánh HòaHãy giúp đỡ hội viên Lê Công Bòng, Khánh HòaXem tất cảNhắn tin Tri ân chiến sỹ Trường SơnTất ThànhTrường sơn - Hội truyền thống trường sơn đường hồ chí minh Việt NamĐang online:7 Tổng truy cập:118.200.787Địa chỉ: Tầng 1, Trụ sở Binh đoàn 12, km 6+500 Đại lộ Thăng Long, P. Xuân Phương, Hà Nội.ĐT: 0825205530Email: bantints2011@gmail.com hoặc hoitruongson@gmail.com
Wesite liên kết: Binh Đoàn 12- binhdoan12.vnTài khoản: Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam
0031101890007 Ngân hàng TM cổ phần Quân đội, chi nhánh Thanh Xuân
Giấy phép số:
46/GP-TTĐT, Cục PTTH&TTĐT, Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 2/10/2014

Bạn đọc có thể sử dụng thông tin, hình ảnh trên trang thông tin điện tử này nhưng phải ghi rõ nguồnChủ tịch Hội: Thiếu tướng Võ Sở (ĐT: 0904 097 734)
Phó Chủ tịch Hội: Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn (Thường trực. ĐT: 0976 334 678), Thiếu tướng - AHLLVTND Hoàng Kiền (ĐT: 098209555 - 0903431523), Thiếu tướng - Lương Sĩ Nhung (ĐT: 038 990 2769), Thiếu tướng Hồ Sĩ Hậu (ĐT: 0983 427 776).

Tổng Biên tập: Đại tá, nhà văn Vũ Trình Tường
Email: vutrinhtuong@gmail.com - Điện thoại: 0913 238 692

Phó Tổng Biên tập Thường trực: Thượng úy, Tiến sĩ, nhà văn Phan Vĩnh Điển
Email: phanvinhdients09@gmail.com - Điện thoại: 0393285959

Phó Tổng Biên tập: Đại tá, nhà báo Đoàn Danh Bình
Email: doandanhbinh@gmail.com - Điện thoại: 0913 033 640

Phó Tổng Biên tập: Nhà giáo, nhà báo Nguyễn Quốc Huy
Email: huygiaoduc@gmail - Điện thoại: 0913 276 709

Cố vấn Ban Biên tập: Trung úy - Nhà báo - Nhà văn Phạm Thành Long
Email: thanhlong1949@gmail.com - Điện thoại: 0984 108 450© 2017 Bản quyền thuộc về Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam Website được thiết kế bởi Tất Thành

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn