DU KÍCH HOÀNG NGÂN - ĐIỂM SÁNG TRONG PHONG TRÀO CHỐNG PHÁP Ở HƯNG YÊN
Tấm gương “du kích Hoàng Ngân” xứ nhãn
Về xã Khoái Châu (tỉnh Hưng Yên), một miền quê cách mạng, gặp chúng tôi, Bí thư Đảng ủy xã Khoái Châu Bùi Huy Cường tự hào giới thiệu: “Ở đây có cụ Trương Thị Tám, Anh hùng dùng đòn gánh đánh Tây từ tuổi 17 đấy, nay đã 92 tuổi, cụ còn khỏe và minh mẫn lắm”.
Tấm gương du kích Hoàng Ngân xứ nhãn là câu chuyện về bà Trương Thị Tám, một người phụ nữ đặc biệt của vùng quê Khoái Châu, Hưng Yên. Khi nhắc đến bà, nhiều người dân địa phương vẫn kể lại với lòng kính trọng hình ảnh cô gái 17 tuổi dùng chính chiếc đòn gánh quen thuộc của người nông dân để đánh giặc, trở thành biểu tượng tinh thần bất khuất của phụ nữ thời kháng chiến.
Năm 1951, khi tiếng súng kháng chiến ngày càng vang dội và tin chiến thắng từ các đội du kích liên tiếp báo về, cô gái trẻ Trương Thị Tám đã tình nguyện gia nhập lực lượng du kích của xã. Sự nhanh nhẹn, gan dạ và tinh thần xung phong trong mọi nhiệm vụ khiến cô nhanh chóng trở thành một chiến sĩ nòng cốt. Đến cuối năm 1952, dù tuổi đời còn rất trẻ, cô đã được giao giữ chức Xã đội phó của xã Đông Kinh.
Thời điểm đó, bốt Phương Trù do địch chiếm đóng là nơi chúng thường xuyên cướp bóc, đe dọa và gieo nỗi sợ cho dân làng. Nhận nhiệm vụ trinh sát và lên kế hoạch tấn công, cô Tám đã khéo léo chọn bảy chị em du kích trong xã để thực hiện trận đánh. Họ giả làm những thôn nữ đi chợ, cắt cỏ, hoàn toàn hòa vào nhịp sống thường ngày của dân làng nhằm che mắt quân địch. Phía sau, hai anh bộ đội cũng cải trang thành phụ nữ để mang vũ khí hỗ trợ.
Sáng 20 tháng 6 năm 1953, trận đánh lịch sử diễn ra. Khi đến gần vọng gác của địch, cô Tám bất ngờ hô “Xung phong!”, rồi vung chiếc đòn gánh trong tay đánh thẳng vào tên lính canh. Những nữ du kích còn lại lập tức lao vào hỗ trợ, trong khi hai chiến sĩ phía sau nổ súng khống chế bốt. Cuộc tấn công chớp nhoáng khiến địch không kịp trở tay: một tên bị tiêu diệt, hai tên bị thương, ta thu được súng, điện đàm và cả đạn dược của chúng. Chỉ hai mươi ngày sau, bốt Phương Trù hoàn toàn bị ta bao vây và chiếm lại.
Chiếc đòn gánh năm ấy – thứ vũ khí mộc mạc nhưng đã làm nên chiến thắng – nay được trưng bày tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam như một chứng tích sống động của lòng dũng cảm. Cùng với đồng đội, trong giai đoạn 1951–1954, cô Tám đã tham gia khoảng hơn bảy mươi trận đánh lớn nhỏ, đóng góp quan trọng vào phong trào du kích Hoàng Ngân lan rộng trên toàn tỉnh Hưng Yên.
Ngày 3 tháng 2 năm 1954, cô được kết nạp Đảng và bổ nhiệm làm Xã đội trưởng. Một năm sau, cô được chọn tham gia lễ duyệt binh tại Hà Nội và vinh dự gặp Bác Hồ. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, cô đã gặp Bác tổng cộng sáu lần – một niềm tự hào lớn lao của người nữ du kích năm xưa.
Sau hòa bình, bà tiếp tục cống hiến cho quê hương trên nhiều cương vị khác nhau như Bí thư Đảng ủy xã Đông Kết, Chủ tịch UBND xã, Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện... Dù chồng hy sinh trong kháng chiến, bà vẫn một mình nuôi bốn con trưởng thành, vừa chăm lo gia đình, vừa không ngừng tham gia công tác địa phương.
Năm 2018, bà Trương Thị Tám được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân – phần thưởng xứng đáng cho những hy sinh, chiến đấu và đóng góp của bà trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Câu chuyện của bà không chỉ là niềm tự hào của vùng quê xứ nhãn, mà còn là tấm gương sáng về lòng yêu nước, sự kiên cường và tinh thần bất khuất của phụ nữ Việt Nam trong những năm tháng gian khổ.
