“Đứa trẻ đứng đầu ngõ”

Một người đàn ông đã ngoài sáu mươi từng kể lại tuổi thơ của mình, quãng đời bắt đầu bằng sự chờ đợi mà khi đó ông còn quá nhỏ để hiểu hết ý nghĩa. Cha ông đi bộ đội từ khi ông chưa kịp nhớ rõ khuôn mặt, tất cả những gì còn lại chỉ là vài câu chuyện mẹ kể vào những đêm mất điện, khi hai mẹ con ngồi bên ngọn đèn dầu leo lét. Mẹ thường nói: “Khi nào thấy bộ đội về làng… biết đâu có bố.” Câu nói ấy, với một đứa trẻ, không phải là hy vọng mong manh, mà là một điều chắc chắn đến mức ngây thơ.

Từ đó, mỗi lần trong làng có tin đoàn quân đi qua, ông lại chạy ra đầu ngõ, đứng nép bên gốc tre, mắt dõi theo con đường đất đỏ dẫn vào làng. Có những ngày nắng chang chang, ông đứng từ sáng đến tận trưa, chân đất bỏng rát mà không rời đi, chỉ để nhìn từng người lính bước qua. Trong mắt đứa trẻ, ai cũng có thể là cha mình — dáng người, bước chân, chiếc ba lô, thậm chí cả nụ cười thoáng qua… tất cả đều giống, nhưng rồi khi người ấy đi ngang qua mà không dừng lại, ông lại thấy “không phải”. Cảm giác ấy lặp đi lặp lại, từ hy vọng đến hụt hẫng, nhưng chưa bao giờ khiến ông thôi chờ.

Có một lần, một người lính trẻ dừng lại trước mặt ông, cúi xuống xoa đầu, giọng dịu dàng hỏi: “Chờ bố à?” Ông gật đầu, ánh mắt sáng lên như thể chỉ cần thêm một câu nữa thôi là có thể nhận ra điều mình mong đợi. Nhưng người lính chỉ cười, một nụ cười vừa ấm áp vừa buồn, rồi đứng dậy bước tiếp theo hàng quân. Ông vẫn đứng đó, nhìn theo cho đến khi bóng họ khuất hẳn sau lũy tre, trong lòng vẫn tin rằng… có thể lần sau sẽ khác.

Những ngày tháng ấy kéo dài qua năm này sang năm khác. Đứa trẻ vẫn đều đặn đứng ở đầu ngõ mỗi khi có tin bộ đội về, cho đến một lúc nào đó, nó không còn đứng nữa. Không phải vì không muốn, mà vì đã đủ lớn để hiểu rằng có những con đường… không phải ai cũng có thể quay lại. Người đàn ông kể, mãi sau này ông mới biết cha mình đã hy sinh từ rất sớm, trong một trận đánh mà không ai trong làng tận mắt chứng kiến. Tin tức đến chậm, và tuổi thơ của ông đã đi qua gần hết trong sự chờ đợi vô vọng mà không hề hay biết.

Nhưng điều khiến ông day dứt không phải là việc mình đã chờ đợi bao lâu, mà là ký ức về những lần đứng đầu ngõ, nơi một đứa trẻ đã đặt trọn niềm tin vào một con đường, tin rằng chỉ cần đứng đủ lâu… người mình yêu thương sẽ xuất hiện. Ông nói, có những nỗi chờ đợi không cần lý do để bắt đầu, và cũng không có một khoảnh khắc rõ ràng để kết thúc. Chỉ là đến một ngày, người ta lớn lên, hiểu ra, rồi lặng lẽ mang theo nó suốt cuộc đời — như một phần ký ức không thể gọi tên, nhưng cũng không thể quên.