"Đừng đốt, trong đó đã có lửa!": Khúc tráng ca vĩ đại từ cuốn nhật ký của nữ bác sĩ Đặng Thùy Trâm
Gác lại cuộc sống bình yên tại Hà Nội, nữ bác sĩ trẻ Đặng Thùy Trâm đã xung phong vào tuyến lửa Quảng Ngãi. Cuốn nhật ký chị để lại mang sức sống mãnh liệt, chứa đựng cả một ngọn lửa thanh xuân bất diệt khiến ngay cả kẻ thù cũng phải cúi đầu trân trọng.
Bác sĩ Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26/11/1942, lớn lên trong một gia đình trí thức ở Hà Nội. Năm 1966, sau khi tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội, mang theo lý tưởng của thanh niên thời đại, chị tình nguyện lên đường vào miền Nam chiến đấu và được phân công về phụ trách bệnh xá huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi – một trong những tọa độ máu khốc liệt nhất lúc bấy giờ.
Trong khói lửa mịt mù của bom đạn, giữa những ca mổ không có đủ thuốc men, nữ bác sĩ trẻ đã ghi lại những tâm tư của mình vào hai cuốn sổ tay nhỏ. Đó không chỉ là nhật ký cá nhân, mà là bản hùng ca của cả một thế hệ. Những dòng chữ nguyên bản của chị đã chạm đến tận cùng của cảm xúc:
Về lý tưởng sống, ở ngay trang đầu nhật ký, chị viết lời tự răn mình: "Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố."
Những đêm thức trắng giữa rừng sâu, đối mặt với cái chết cận kề, tình yêu thương Tổ quốc và gia đình trong chị vẫn nồng nàn, da diết. Ngày 8/4/1968, chị viết: "Nhớ nhà vô cùng. Nửa đêm thức giấc nghe tiếng mưa rơi rả rích mà lòng buồn khôn tả. Ước gì có cánh bay về thăm nhà một lát rồi trở lại cũng được. Mẹ ơi, con nhớ mẹ ngút ngàn."
Đặc biệt, vào ngày 20/6/1970, chỉ 2 ngày trước khi hy sinh, dòng nhật ký cuối cùng của chị cất lên như một lời tự tình nghẹn ngào của một người con gái vừa mạnh mẽ lại vừa yếu đuối giữa chiến tranh: "Không, mình không còn là một đứa trẻ nữa. Mình đã lớn, đã trưởng thành trong gian khổ. Nhưng lúc này đây, sao mình cảm thấy thèm khát đến vô cùng bàn tay chăm sóc của một người mẹ..."
Ngày 22/6/1970, trong một trận càn quét ác liệt của địch, để bảo vệ thương binh, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã anh dũng chiến đấu và hy sinh khi chưa đầy 28 tuổi.
Cuốn nhật ký của chị rơi vào tay quân đội Mỹ. Khi sĩ quan tình báo Mỹ Fred Whitehurst định ném cuốn sổ vào đống lửa tiêu hủy tài liệu, người thông dịch viên quân lực Việt Nam Cộng hòa là Nguyễn Trung Hiếu đã cản lại và nói một câu lịch sử: "Fred, đừng đốt cuốn sổ này. Bản thân nó đã có lửa rồi!"
Nghe lời khuyên đó, Fred Whitehurst đã mang cuốn nhật ký về Mỹ, gìn giữ cẩn thận suốt 35 năm trước khi tìm cách trao trả lại cho gia đình liệt sĩ vào năm 2005. Cuốn nhật ký sau đó được xuất bản thành sách, được dịch ra hàng chục ngôn ngữ, trở thành biểu tượng rực rỡ của tuổi trẻ Việt Nam – những người đã đi qua chiến tranh với trái tim đầy ắp tình yêu và ngọn lửa lý tưởng không bao giờ tắt.
