Dũng sĩ Cát Bi Phạm Huy Tòng
Đồng chí Phạm Huy Tòng sinh năm 1933 tại thôn Tây Hưng, xã Chấn Hưng. Sinh ra và lớn lên trong bối cảnh đất nước còn chìm trong ách thống trị của thực dân Pháp, chứng kiến cảnh quê hương bị giày xéo, Nhân dân lầm than, đồng chí Phạm Huy Tòng sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng, hun đúc tinh thần yêu nước và ý chí quyết tâm chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Năm 1953, đồng chí tình nguyện lên đường nhập ngũ, công tác tại Tỉnh đội Kiến An.
Thực hiện chủ trương phối hợp với chiến trường Điện Biên Phủ và nhằm ngăn chặn hoạt động chi viện của địch từ sân bay Cát Bi lên Điện Biên, Bộ Tư lệnh giao cho Tỉnh đội Kiến An tổ chức tập kích sân bay Cát Bi. Trận đánh do đồng chí Lê Thừa Giao làm đội trưởng, đồng chí Đỗ Tất Yến làm đội phó. Sau đó, Tỉnh đội tiến hành tuyển chọn trong các đơn vị, chọn ra 32 chiến sĩ ưu tú để thành lập một tổ trinh sát chuẩn bị cho trận đánh. Với sức khỏe tốt, bản lĩnh vững vàng, tinh thần dũng cảm và ý thức kỷ luật cao, đồng chí Phạm Huy Tòng vinh dự được lựa chọn là một trong những chiến sĩ của đội hình đặc biệt này.
Sân bay Cát Bi khi đó được coi là sân bay lớn nhất Đông Dương được thực dân Pháp tái thiết sau ngày chúng trở lại xâm lược nước ta lần thứ hai, là cầu hàng không chi viện cho cả chiến trường Bắc Đông Dương. Với vị trí 3 mặt Bắc, Đông, Nam đều giáp biển và sông, là nơi tập kết hàng trăm máy bay quan trọng của Pháp, hệ thống phòng vệ rất nghiêm ngặt với hàng chục đồn bốt, tháp canh và hàng rào dây thép gai, sân bay Cát Bi được thực dân Pháp coi là nơi “bất khả xâm phạm”.
Để chuẩn bị cho trận đánh, đồng chí Tòng cùng đồng đội phải trải qua quá trình huấn luyện rất nghiêm ngặt. Các chiến sĩ phải tập chạy bộ gần 30km mỗi ngày với trang bị đầy đủ súng đạn, yêu cầu không phát ra tiếng động; tập đánh máy bay… Qua nhiều tháng rèn luyện, đồng chí Tòng và đồng đội đều nắm chắc kỹ thuật tiếp cận, đặt bộc phá, xác định vị trí trọng yếu trên máy bay và thời điểm giật nụ xòe sao cho đạt hiệu quả cao nhất.
Sau khi hoàn thành công tác chuẩn bị, lực lượng chiến đấu được chia thành 2 mũi, mỗi mũi lại chia thành các tổ nhỏ hơn để hoạt động. Trước giờ xuất phát, toàn đội làm lễ mặc niệm, đọc lệnh của Bộ Quốc phòng và đọc thơ của Bác Hồ. 18 giờ ngày 05/3/1954, đội tập kích sân bay Cát Bi gồm 32 chiến sĩ nhận lệnh xuất phát. Đồng chí Phạm Huy Tòng cùng đồng đội bí mật từ thôn Chử Khê, xã Hùng Thắng vượt sông Văn Úc sang địa phận xã Tân Trào (huyện Kiến Thụy), rồi tiếp tục bơi qua sông Đa Độ đến xã Minh Tân. Rạng sáng ngày 06/3, đoàn quân tập kết tại các hầm bí mật ở Hợp Lễ, xã Xuân Nghĩa (huyện Kiến Thụy). Đến tối, cả đội hành quân từ Hòa Nghĩa qua Quán He, đường 14, vượt sông Lạch Tray và tiếp cận sân bay Cát Bi. Sau khi tổ quân báo cắt hàng rào, tạo hai cửa mở, đồng chí Tòng và đồng đội nhanh chóng tiếp cận khu vực máy bay đỗ. 0 giờ 45 phút ngày 07/3/1954, cả 2 mũi đã triển khai xong. Theo hiệu lệnh tiến công, đồng chí Tòng cùng đồng đội xông lên móc bộc phá, giật nụ xòe phá hủy nhiều máy bay. Hàng loạt tiếng nổ vang trời khiến cả vùng chấn động, lửa bùng phát dữ dội, nhanh chóng lan sang nhiều mục tiêu khác, biến cả khu vực thành biển lửa. Trận tập kích đã giáng đòn chí mạng vào căn cứ không quân quan trọng bậc nhất của thực dân Pháp. Kết thúc trận đánh, đồng chí cùng đồng đội đã đốt cháy 59 máy bay chiến đấu vận tải, tiêu diệt nhiều tên địch và phá hoại nhiều phương tiện, vũ khí hiện đại của địch, góp phần làm tê liệt con đường tiếp viện của chúng cho tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Ghi nhận chiến công đặc biệt xuất sắc đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư khen và tặng danh hiệu “Dũng sĩ Cát Bi” cho 32 chiến sĩ. Trong trận tập kích, đồng chí Phạm Huy Tòng bị thương ở đùi. Khi đang dưỡng thương tại bệnh viện, đồng chí được cử đi học Liên Xô nhưng đã từ chối để tiếp tục gắn bó với đơn vị.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đồng chí tái ngũ, tham gia chiến đấu, cống hiến sức mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Sau ngày đất nước thống nhất, đồng chí trở về sinh sống tại quê nhà, tích cực tham gia công tác địa phương và các tổ chức đoàn thể như Hội Cựu Chiến binh, Hội người cao tuổi… Đồng chí luôn gương mẫu trong mọi hoạt động, thường xuyên giáo dục con cháu phát huy truyền thống yêu nước, lòng biết ơn đối với các thế hệ đi trước và ý thức trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.
Ngày 03/9/1999, nhân kỷ niệm 45 năm Chiến thắng Cát Bi (07/3/1954 - 07/3/1999), đồng chí cùng Đoàn Dũng sĩ Cát Bi vinh dự đến thăm và chúc sức khỏe Đại tướng Võ Nguyên Giáp và nguyên Thủ tướng Phạm Văn Đồng.
Qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, nhiều lần trực tiếp chiến đấu và bị thương trên chiến trường, đồng chí được công nhận là thương binh hạng 3. Năm 2006, đồng chí qua đời, để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với gia đình, đồng đội, cán bộ, đảng viên và Nhân dân Chấn Hưng.
Ghi nhận những cống hiến, hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, đồng chí Phạm Huy Tòng được Đảng, Nhà nước tặng nhiều danh hiệu và phần thưởng cao quý. Đồng chí được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng danh hiệu Dũng sĩ Cát Bi; năm 1987, đồng chí được tặng Huy chương Kháng chiến hạng Nhất… Cuộc đời và những cống hiến của đồng chí là tấm gương sáng về lòng yêu nước, tinh thần dũng cảm và ý chí kiên cường của người chiến sĩ cách mạng, góp phần tô thắm truyền thống anh hùng của quê hương Chấn Hưng.
