DŨNG SĨ ĐÁNH XE CƠ GIỚI ĐẤT BẠC LIÊU VÀ KHÚC TRÁNG CA BẤT TỬ TRÊN ĐOẠN CẦU PHÚ GIÁO
Trong phong trào chiến tranh nhân dân rộng khắp của miền Tây Nam Bộ thời kỳ đánh bại chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" của Mỹ – ngụy, lực lượng du kích địa phương đã sáng tạo nên những cách đánh xuất quỷ nhập thần, biến từng bờ kênh, ngọn rạch và cây cầu thành những tử địa đối với quân thù. Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Quang Nhã – người chiến sĩ du kích mưu trí, quả cảm của xã Châu Thới, huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu – là một biểu tượng mẫu mực của tinh thần bám đất, bám dân đánh giặc kiên cường. Với 44 trận đánh oanh liệt, lập nên kỳ tích phá hủy 30 xe quân sự và bức rút nhiều đồn bốt giặc, sự hy sinh lẫm liệt của ông trong trận phục kích đoàn xe cơ giới địch tại cầu Phú Giáo năm 1964 đã tạc vào lịch sử quê hương một tượng đài bất tử về lòng dũng cảm của người lính du kích Nam Bộ.
Giai đoạn 1961 – 1964, đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn ráo riết triển khai kế hoạch Staley – Taylor, ồ ạt đưa các chiến thuật "trực thăng vận", "thiết xa vận" và dồn dân lập ấp chiến lược vào chiến trường miền Tây Nam Bộ:
Tuyến Quốc lộ 4 (nay là Quốc lộ 1) chạy qua địa bàn tỉnh Bạc Liêu trở thành huyết mạch giao thông quân sự tối quan trọng, được địch bố trí dày đặc các đoàn xe cơ giới, xe thiết giáp M113 yểm trợ cho các cuộc hành quân càn quét sâu vào vùng căn cứ cách mạng.
Địa bàn xã Châu Thới (huyện Vĩnh Lợi) – vùng đất cửa ngõ tiếp giáp trung tâm tỉnh lỵ Bạc Liêu – trở thành trọng điểm kìm kẹp gắt gao của quân ngụy. Chúng lập đồn bốt dày đặc, ngày đêm tuần tra, lùng sục nhằm bóc gỡ cơ sở cách mạng và cắt đứt tuyến liên lạc của ta.
Trong điều kiện vũ khí thô sơ, lực lượng mỏng, Đội du kích xã Châu Thới đứng trước bài toán hóc búa: Phải tìm ra lối đánh linh hoạt, bất ngờ, tự chế tạo vũ khí để tiêu hao sinh lực địch, đánh gãy các tuyến vận tải cơ giới và bẻ gãy các cuộc càn quét gom dân của đối phương.
Đồng chí Ngô Quang Nhã đã hòa mình vào trận tuyến sinh tử ấy bằng tinh thần quả cảm phi thường, sự thông minh nhạy bén và ý chí kiên định bảo vệ quê hương.
Người chiến sĩ du kích chân đất của vùng đất Châu Thới anh hùng
Ngô Quang Nhã sinh năm 1936 trong một gia đình nông dân nghèo tại xã Châu Thới, huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu – vùng đất giàu truyền thống quật cường chống ngoại xâm, nơi có Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh thiêng liêng được người dân gìn giữ ngay giữa lòng vòng vây giặc.
Lớn lên dưới ách kìm kẹp tàn bạo của luật 10/59 và chính quyền Ngô Đình Diệm, chứng kiến cảnh bà con xóm làng bị dồn vào ấp chiến lược, người thân bị tra tấn, bắt bớ dã man, ngọn lửa căm thù giặc đã sớm nung nấu trong tâm hồn người thanh niên trẻ tuổi:
Năm 1960, hòa cùng khí thế ngút trời của phong trào Đồng khởi trên toàn miền Nam, Ngô Quang Nhã tình nguyện tham gia vào Đội du kích xã Châu Thới.
Vốn là người thông minh, lanh lợi, dũng cảm và thông thuộc từng bờ ruộng, con mương, bụi rậm quê nhà, ông nhanh chóng trở thành một mũi nhọn trinh sát và tác chiến chủ lực của đội du kích.
Ông kiên trì học hỏi và sáng tạo cách cải tiến các loại vũ khí tự tạo: gỡ bom đạn lép của địch để lấy thuốc nổ, chế tạo mìn gạt, mìn định hướng, bàn chông và lựu đạn gài, biến những công cụ thô sơ thành vũ khí có sức công phá khủng khiếp đối với bộ binh và xe cơ giới của quân thù.
44 trận đánh oanh liệt và nỗi kinh hoàng của các đoàn xe quân sự địch
Trong suốt những năm tháng bám trụ kiên cường tại địa bàn Châu Thới (từ 1960 đến 1964), Ngô Quang Nhã đã tham gia và trực tiếp chỉ huy 44 trận đánh lớn nhỏ, lập nên những chiến công kỳ vĩ:
Sát thủ diệt xe cơ giới: Với chiến thuật "bám thắt lưng địch mà đánh", ông cùng tổ du kích nhiều ngày đêm nằm phục kích dưới những bờ cỏ ẩm ướt, luồn sâu vào sát mép lộ giao thông. Bằng tài nghệ gài mìn tự chế chuẩn xác, ông đã trực tiếp bắn phá, đánh mìn phá hủy và làm hư hỏng nặng 30 xe quân sự các loại của địch (trong đó có nhiều xe thiết giáp M113 và xe GMC chở quân), chặn đứng nhiều cuộc hành quân càn quét quy mô lớn của quân ngụy vào căn cứ cách mạng.
Bức rút đồn bốt, giải phóng buôn làng: Không chỉ đánh cơ động trên lộ, ông còn nổi tiếng với lối đánh bí mật tiềm nhập, luồn sâu vào hàng rào thép gai đồn bốt địch. Ông cùng đồng đội tiêu diệt và bức rút 4 đồn giặc kiên cố, hỗ trợ đắc lực cho quần chúng nhân dân nổi dậy phá tan các ấp chiến lược, giải phóng hoàn toàn 2 xã, thu giữ nhiều vũ khí, đạn dược và quân trang quân dụng quý giá bổ sung cho lực lượng vũ trang giải phóng.
Gương sáng dũng cảm: Bất kể ngày đêm, dù phải nhịn đói uống nước bờ mương để bám sát mục tiêu, người chiến sĩ du kích luôn nhận về mình những phần việc hiểm nguy nhất: người đặt quả mìn cuối cùng và là người nổ súng chốt chặn sau cùng để yểm hộ cho đồng đội rút lui an toàn.
Trận tập kích tại cầu Phú Giáo và khúc tráng ca năm 1964
Năm 1964, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước tại chiến trường Bạc Liêu bước vào giai đoạn quyết liệt. Địch tăng cường vận chuyển vũ khí và quân số bằng các đoàn xe cơ giới trên tuyến giao thông nhằm giải vây cho các đồn bốt đang bị quân ta bao vây cô lập.
Nắm chắc quy luật cơ động của đối phương, Đội du kích xã Châu Thới tổ chức trận phục kích táo bạo đánh đoàn xe quân sự địch ngay tại khu vực cầu Phú Giáo:
Nhận nhiệm vụ mũi nhọn, đồng chí Ngô Quang Nhã trực tiếp bí mật tiềm nhập vào sát chân cầu, ngụy trang và cài đặt cụm mìn định hướng công phá lớn ngay trên trục đường xe chạy.
Khi đoàn xe quân sự hộ tống dày đặc của địch lọt trọn vào tầm bắn, ông bình tĩnh điểm hỏa. Một tiếng nổ rung chuyển đất trời vang lên, chiếc xe bọc thép đi đầu bị hất văng, bốc cháy ngùn ngụt, làm tê liệt toàn bộ đội hình hành quân của giặc.
Các mũi du kích của ta đồng loạt nổ súng, ném thủ pháo áp đảo, tiêu diệt nhiều tên địch và phá hủy thêm các phương tiện đi kèm.
Tuy nhiên, do địch huy động hỏa lực đại liên từ các xe phía sau bắn trả điên cuồng và cho quân bao vây hòng giải tỏa áp lực, tình thế trận địa trở nên vô cùng căng thẳng:
Để bảo đảm cho các đồng đội du kích mang vũ khí chiến lợi phẩm rút lui an toàn qua sông, người chiến sĩ kiên cường Ngô Quang Nhã đã dũng cảm ở lại vị trí tiền tiêu chốt chặn, một mình ghìm súng thu hút toàn bộ hỏa lực địch về phía mình.
Giữa bão đạn rát mặt, ông liên tục đổi vị trí bắn, tiêu diệt thêm nhiều tên địch đi đầu. Trong cuộc đọ súng không cân sức ấy, ông bị trúng đạn của quân thù và anh dũng hy sinh ngay trên trận địa cầu Phú Giáo vào năm 1964.
Người chiến sĩ du kích xuất sắc ngã xuống ở tuổi 28 – độ tuổi tràn đầy sinh lực và dũng khí của một người con đất thép.
Mốc son phong tặng danh hiệu Anh hùng năm 2000
Chiến công oanh liệt và sự hy sinh kiên trung của Ngô Quang Nhã đã thổi bùng lên ngọn lửa căm thù và tinh thần quyết chiến quyết thắng trong toàn thể quân dân huyện Vĩnh Lợi và tỉnh Bạc Liêu, khích lệ phong trào "toàn dân đánh xe cơ giới" lan rộng khắp miền Tây Nam Bộ cho đến ngày quê hương hoàn toàn giải phóng.
Ghi nhận những chiến công đặc biệt xuất sắc và sự hy sinh anh dũng vô song trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ngày 28 tháng 04 năm 2000, Liệt sĩ Ngô Quang Nhã đã vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Để đời đời ghi nhớ công ơn người chiến sĩ du kích kiệt xuất:
Tên tuổi của Anh hùng Liệt sĩ Ngô Quang Nhã được trân trọng khắc ghi tại Đền thờ Liệt sĩ và Nhà truyền thống huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu.
Tên của ông được đặt cho các trường học và tuyến phố tại quê hương Bạc Liêu, trở thành niềm tự hào bất diệt của các thế hệ trẻ vùng đất châu thổ kiên cường.
Cuộc đời 28 năm ngắn ngủi nhưng tràn đầy khí phách anh hùng của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Quang Nhã là một khúc tráng ca sáng ngời của chiến tranh du kích nhân dân Việt Nam. Từ người nông dân mặc áo bà ba chân chất của xã Châu Thới đến người dũng sĩ lập nên huyền thoại phá hủy 30 xe cơ giới giặc, sự hy sinh lẫm liệt của ông mãi mãi tạc vào non sông gấm vóc, là niềm kiêu hãnh trường tồn của quê hương Bạc Liêu quật khởi.
