Được công nhận liệt sĩ sau 17 năm
Ông Đặng Trọng Trân (1923 - 2004) tự mình nuôi 2 con trai Đặng Anh Lương (sinh 1952) và Đặng Văn Chương (sinh 1954) từ khi các con còn nhỏ, bởi người vợ mất sớm do bệnh hiểm nghèo.
Cuối năm 1976, ông Trân nhận tin con trai cả Đặng Anh Lương hy sinh, đồng thời với việc con út Đặng Văn Chương bị thương trong khi làm nhiệm vụ giúp nước bạn Lào tiễu phỉ. Giữa năm 1977, Đặng Văn Chương xuất ngũ, được bố giao việc vào Tây nguyên thăm mộ anh trai. Tuy nhiên, thời điểm này đi lại khó khăn, đời sống kinh tế mọi nơi đều kiệt quệ và quan trọng nhất là khu vực Gia Lai - Kon Tum đang có nhiều đối tượng Fulro hoạt động chống phá chính quyền, phá hoại đời sống người dân… nên việc thăm mộ cứ kéo dài hết năm này đến năm khác.
"Đầu năm 1979, gia đình nhận được giấy báo tử anh Lương, do tỉnh Gia Lai - Kon Tum báo về. Các đoàn của Cục Bản đồ cũng về thăm nhà, trao các hình ảnh chụp lại lúc mai táng, chôn cất chồng tôi. Nhưng anh Lương vẫn chưa được công nhận liệt sĩ và không ai nói đến phần mộ", bà Thu nhớ lại.
Đầu năm 1993, ông Trân dẫn con cháu lần đầu tiên vào Pleiku thăm mộ con trai Đặng Anh Lương, nhưng không tìm thấy. Trong lá đơn gửi Cục Đo đạc và bản đồ cuối tháng 3.1993, ông Trân trình bày: "Đứa con tôi sau khi hy sinh năm 1976 trên biên giới Gia Lai - Kon Tum, cơ quan đã cấp táng tại nghĩa trang Gia Lai. Từ đó đến nay, gia đình gặp nhiều khó khăn, không có điều kiện vào thăm và sang tiểu cho cháu. Vừa qua gia đình chúng tôi đã tổ chức vào thăm và muốn đưa hài cốt cháu về quê hương. Nhưng thực tế nhiều năm, địa hình bị biến dạng. Mộ không còn nhận được nữa. Gia đình đã bỏ công tìm kiếm nhưng không thấy bia mộ và dấu tích của mộ", và khẩn cầu: "Mong cơ quan tạo mọi điều kiện giúp đỡ gia đình để tìm được mộ cho cháu. Đó là điều cầu mong duy nhất của gia đình chúng tôi"…
Từ lá đơn này, Cục Đo đạc và bản đồ một lần nữa tập trung tháo gỡ câu chuyện của liệt sĩ Đặng Anh Lương. Giữa tháng 4.1993, UBND tỉnh Gia Lai có công văn gửi tỉnh Nghệ An về việc "giải quyết chế độ liệt sĩ cho anh Đặng Anh Lương, con ông Đặng Trọng Trân, trước đây công tác tại Cục Bản đồ T.Ư, hy sinh năm 1976 tại vùng biên giới tỉnh Gia Lai - Kon Tum".
Ngày 26.4.1993, ông Nguyễn Hải Thuận (khi đó là Phó chủ tịch UBND xã Diễn Thắng, H.Diễn Châu) phúc đáp: "Từ đó đến nay, gia đình chưa được hưởng chế độ gì. Chúng tôi chứng nhận hoàn cảnh gia đình ông Đặng Trọng Trân này gặp rất nhiều khó khăn hiện tại và lâu dài. Đề nghị Cục quan tâm giải quyết"…
Ngày 4.1.1994, Thủ tướng Võ Văn Kiệt ký Bằng Tổ quốc ghi công cho "liệt sĩ Đặng Anh Lương, kỹ thuật viên ngành đo đạc bản đồ, đã hy sinh vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, ngày 19.12.1976". "Sau hơn 17 năm, ông nhà tôi chính thức được công nhận liệt sĩ. Hôm ấy, chính quyền địa phương đắp 1 ngôi mộ giả giữa sân, làm lễ truy điệu trọng thể. Thời gian sau, tôi được nhận số tiền truy lĩnh là 3,5 triệu đồng", bà Thu nhớ lại.
Có một chuyện đến bây giờ bà Thu và cô con dâu Nguyễn Ánh Tuyết kể lại với chúng tôi, đó là trong lần vào tìm mộ liệt sĩ cuối 1992, đầu 1993, gia đình ở nhờ trong nhà người họ hàng Lê Thị Lâm. Khi biết chuyện ông Đặng Anh Lương chưa được công nhận liệt sĩ, bà Lâm đã dẫn tới gặp ông Ngô Thành, Chủ tịch Ủy ban MTTQ VN tỉnh Gia Lai (người đã chứng kiến và tham gia mai táng ông Đặng Anh Lương, khi còn làm Phó chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai - Kon Tum, năm 1976) nhờ tác động đến các cơ quan chức năng của tỉnh, nhanh chóng giải quyết chế độ liệt sĩ.
Tháng 6.1997, Trung tâm Địa giới quốc gia (nay là Trung tâm Biên giới và địa giới thuộc Cục Đo đạc bản đồ và địa lý VN) đã cử đoàn công tác do ông Hà Hán Chiêu dẫn đầu, cùng gia đình vào lại Pleiku tìm phần mộ liệt sĩ Đặng Anh Lương. Gần nửa tháng trời tìm kiếm nhưng không có kết quả, nên sau đó đã dựng mộ tượng trưng tại nghĩa trang liệt sĩ xã Diễn Thắng…
"Con trai tôi là Đặng Trọng Oánh, học hết cấp 2 (nay là trung học cơ sở) thì nghỉ ở nhà đi làm thợ xây. Các chú ở Cục động viên học hết lớp 12 rồi sẽ đưa ra Hà Nội học ngành và theo nghề bố, nhưng nó không chịu. Hồi ông hy sinh, tôi mới 24 tuổi. Không đi bước nữa vì vừa nuôi con nhỏ vừa chăm bố chồng. Giờ tôi vẫn mong tìm được phần mộ của ông ấy", bà Thu đau đáu… (còn tiếp)
