Đuốc lửa Hồng Gai và lời thề theo Đảng của người thợ mỏ tuổi 84

Với CCB Phùng Ngọc Hùng (84 tuổi, khu 6, phường Bãi Cháy, TP Hạ Long), ký ức về Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 không chỉ là một dấu mốc lịch sử được nhắc lại trong sách vở, mà là những hình ảnh ám ảnh, hun đúc cả cuộc đời ông. Đó là ký ức của một thế hệ người Đất mỏ đã đi qua đói nghèo, chết chóc để bước tới độc lập bằng chính đôi tay trần và lòng yêu nước cháy bỏng.

Ông Hùng kể, năm 1944, khi chiến tranh thế giới lan tới vùng than, Mỹ và Nhật giao tranh dữ dội. Bom đạn dội xuống thị xã Hồng Gai, kho thóc của Nhật bốc cháy. Trong cơn đói khát cùng cực, người dân kéo tới mót từng hạt thóc cháy còn sót lại để cầm hơi. Nhưng bi kịch nối tiếp bi kịch.

“Phát xít Nhật bắt được là đánh đập, tra tấn dã man,” ông Hùng trầm giọng. “Ngày nào tôi cũng thấy xác người nằm ven đường. Xe chở xác chạy về chân núi Mắm Tôm để chôn. Cảnh đó không bao giờ quên được.”

Chính những hình ảnh tang thương ấy đã gieo vào lòng cậu thanh niên Đất mỏ khi ấy một quyết tâm không gì lay chuyển: phải đứng lên, phải đi theo cách mạng, phải theo Đảng để chấm dứt cảnh người dân chết đói, chết oan trên chính quê hương mình.

Đầu tháng 8/1945, khi Việt Minh về Hồng Gai tuyên truyền, vận động nhân dân chuẩn bị giành chính quyền, cả thị xã như bừng tỉnh sau cơn mê dài nô lệ. Từ người thợ mỏ, tiểu thương đến dân lao động nghèo, ai nấy đều chung một ý chí: theo Việt Minh, giành chính quyền về tay nhân dân.

Những đêm 16, 17, 18 tháng 8 năm 1945, Hồng Gai rực sáng trong ánh đuốc. Không súng đạn hiện đại, không quân phục chỉnh tề, người dân cầm trong tay búa, gậy, xà-beng, dao, rựa – những công cụ lao động thường ngày – mà bước ra đường với khí thế ngút trời.

“Lúc đó, tôi cùng thanh niên khác cầm bom tự chế bằng vôi bột và mảnh sành,” ông Hùng nhớ lại. “Chúng tôi xông vào đồn bốt, buộc bọn tay sai phải đầu hàng, giao lại chính quyền.”

Đó là khoảnh khắc mà ông nói cả đời không thể quên. Không phải vì súng nổ hay máu đổ nhiều, mà vì lần đầu tiên trong đời, ông cảm nhận rõ ràng thế nào là sức mạnh của nhân dân khi đã đồng lòng.

Sau ngày giành chính quyền, cuộc sống ở Hồng Gai bước sang trang mới. Nạn đói, cái dốt, sự sợ hãi dần lùi xa. Người dân trở lại hầm lò, bến cảng, xưởng thợ với một tâm thế khác: làm chủ cuộc đời mình.

Cách mạng Tháng Tám không chỉ đổi thay xã hội, mà còn thắp lên trong lòng lớp thanh niên như ông Hùng một niềm tin bền bỉ. Tháng 8/1947, ông chính thức lên đường nhập ngũ, trực tiếp cầm súng chiến đấu trên nhiều chiến trường trong cả nước, cho đến ngày non sông hoàn toàn giải phóng.

Nhìn lại Tháng Tám lịch sử sau hơn bảy thập kỷ, người lính già Đất mỏ khẳng định chắc nịch:

“Cách mạng Tháng Tám 1945 là bước ngoặt làm thay đổi vận mệnh dân tộc. Từ đó, đất nước bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.”

Với ông Hùng, ký ức ấy không để hoài niệm, mà để truyền lửa. Ông nói mình luôn dặn con cháu phải nhớ rằng: độc lập hôm nay được đánh đổi bằng máu, nước mắt và cả tuổi thanh xuân của cha ông.

“Các con, các cháu phải học tập, lao động cho tốt, giữ gìn truyền thống cách mạng của Đất mỏ anh hùng, góp phần xây dựng quê hương và bảo vệ chủ quyền Tổ quốc.”

Ở tuổi 84, ông Phùng Ngọc Hùng không chỉ là một cựu chiến binh. Ông là ngọn đuốc ký ức của Hồng Gai, nhắc cho hôm nay và mai sau rằng: chính từ những đêm đuốc cháy rực ấy, một dân tộc đã đứng lên làm chủ vận mệnh của mình.