DƯỚI BÓNG MỘT NGƯỜI MẸ ANH HÙNG

Dưới mái nhà nhỏ ở khu 3, phường Cẩm Thượng, có một người mẹ đã đi trọn một đời cùng đất nước. Cuộc đời bà không ghi bằng những trang nhật ký, mà được khắc sâu bằng mất mát, chờ đợi và một niềm tin bền bỉ đến tận cùng. Bà là Đinh Thị Lý – Bà mẹ Việt Nam anh hùng.

Một buổi sáng đầu xuân, chén trà nóng bốc khói, câu chuyện về liệt sĩ Vũ Văn Ngữ được kể lại, chậm rãi như chính nhịp thở của thời gian. Ít ai biết rằng, phía sau người phi công từng tung cánh trên bầu trời Tổ quốc ấy là bóng dáng của một người bà, một người mẹ đã tiễn ba người đàn ông ruột thịt ra chiến trường – và chỉ có một người trở về.

Mùa xuân năm 1946, khi đất nước còn ngổn ngang trong khói lửa, Vũ Như Đính, con trai cả của cụ Lý, khoác ba lô rời làng trong một đêm mưa phùn. Cụ tiễn con qua lũy tre làng, đứng lặng nhìn bóng con khuất dần trong màn sương. Từ giây phút ấy, cuộc đời cụ gắn liền với hai chữ: chờ đợi.

Ông Đính tham gia công binh xưởng ở Đông Triều, rồi lên chiến khu Bắc Kạn. Ngày 23-8-1947, trong một trận càn ác liệt của quân Pháp, ông đã anh dũng hy sinh. Tin dữ đến, như một nhát dao cứa thẳng vào tim người mẹ, nhưng cụ Lý không ngã quỵ. Nước mắt rơi, rồi cụ lại ngước lên trời, tin rằng con mình đã sống trọn vẹn một đời vì nước.

Chưa kịp nguôi nỗi đau, người con trai thứ hai – Vũ Như Ngôn – lại rời nhà. Ông hoạt động cách mạng bí mật, bị địch bắt năm 1951. Tra tấn, tù đày không khuất phục được người đảng viên kiên trung ấy. Cuối cùng, chúng bắn ông tại Tương Mai, Hà Nội. Ngày cụ Lý nhận giấy báo tử lần thứ hai, bà ngồi chết lặng. Không còn nước mắt để khóc, chỉ còn những tiếng nấc nghẹn dâng đầy lồng ngực.

Hai con trai hy sinh, chồng cụ – Vũ Như Đọc – cũng bị địch bắt, tra tấn đến liệt chân. Những năm tháng ấy, cụ Lý một mình gồng gánh gia đình, nuôi các con gái, sống giữa vùng địch kiểm soát, ngày ngày đối mặt với tra hỏi, rình rập. Nhưng chưa bao giờ cụ khuất phục. Trong tim người mẹ ấy luôn cháy âm ỉ một niềm tin: Kháng chiến nhất định thắng lợi.

Năm 1965, khi Vũ Văn Ngữ – cháu nội duy nhất của cụ – trưởng thành, theo chính sách, anh không phải nhập ngũ. Con liệt sĩ, lại là cháu của gia đình có hai liệt sĩ, con đường đại học đã rộng mở. Nhưng anh Ngữ chọn một con đường khác.

Anh xin bà. Xin mẹ. Xin được vào bộ đội.

Ngày tiễn cháu ra đi, lòng cụ Lý vui buồn lẫn lộn. Vui vì cháu đã chọn lý tưởng của người thanh niên thời chiến. Buồn vì trong ngôi nhà ấy, lại thêm một lần tiễn người đàn ông duy nhất ra trận. Nhưng cụ không níu giữ. Cụ hiểu: Giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh. Huống chi là con trai của một gia đình cách mạng.

Vũ Văn Ngữ được biên chế vào Quân chủng Phòng không – Không quân, học tập tại Liên Xô rồi trở về tham gia những trận không chiến ác liệt. Mỗi lần bay trên bầu trời Tổ quốc, anh lại nghĩ đến bố, đến chú, đến bà nội và mẹ – những người đã gửi trọn niềm tin nơi anh.

Trong một trận đánh trên bầu trời Thanh Hóa, anh bắn rơi máy bay trinh sát của địch, được tặng Huy hiệu Bác Hồ. Đó không chỉ là vinh dự của riêng anh, mà là phần thưởng cho cả một gia đình đã hiến dâng máu xương cho đất nước.

Ở quê nhà, mỗi lần nghe tiếng phản lực gầm rú, cụ Lý lại giật mình, chắp tay cầu nguyện. Cụ chỉ mong một điều giản dị: cháu được sống, được trở về.

Ngày đất nước thống nhất. Vũ Văn Ngữ trở về, ôm chầm lấy bà, lấy mẹ trong niềm vui vỡ òa. Khoảnh khắc ấy, những năm tháng chờ đợi, hy sinh, mất mát như được bù đắp phần nào.

Đền đáp lại công ơn của gia đình cụ Đinh Thị Lý, Nhà nước đã phong tặng cụ Lý danh hiệu "Bà mẹ Việt Nam anh hùng". Chính quyền và nhân dân phường Cẩm Thượng đã xây dựng ngôi nhà tình nghĩa trao tặng gia đình cụ. Đó cũng là ngôi nhà mà cụ Lý ở đến hết những năm tháng cuối cuộc đời. Bây giờ trong ngôi nhà ấy, cựu chiến binh Vũ Văn Ngữ bày bát hương thờ cúng ông nội, bố, chú và bà nội anh. Mỗi lần thắp hương, đứng trước ban thờ gia tiên, cựu chiến binh Vũ Văn Ngữ lại rưng rưng xúc động, nhưng trong ánh mắt của anh vẫn ánh lên niềm tự hào về một gia đình đã hết lòng cống hiến cho cách mạng, vì hòa bình của dân tộc.

Giờ đây, trong ngôi nhà ấy, cựu chiến binh Vũ Văn Ngữ thắp hương trước ban thờ gia tiên. Khói hương quyện lên, mang theo ký ức về một người bà, một người mẹ đã hiến trọn đời mình cho cách mạng. Trong đôi mắt rưng rưng ấy, không chỉ có nỗi nhớ, mà còn ánh lên một niềm tự hào sâu thẳm: tự hào về một gia đình đã sống, chiến đấu và hy sinh vì hòa bình của dân tộc.

Câu chuyện của cụ Đinh Thị Lý không chỉ là chuyện của một gia đình, mà là biểu tượng cho hàng vạn bà mẹ Việt Nam anh hùng – những người phụ nữ bình dị mà phi thường, lặng lẽ làm nên lịch sử bằng tình yêu nước không bao giờ tắt.