Dưới bóng thổ ty Ky Quan San

Thôn Ky Quan San – Người kể: Lý Lở Mẩy (SN 1965)

Tôi là Lý Lở Mẩy, người Ky Quan San. Ông nội tôi từng làm thuê cho nhà thổ ty Tạ Triều Lân. Ông kể, thổ ty có nhiều ruộng đất nhất vùng. Dân chỉ còn cách đi cuốc mướn để đổi lấy bữa ăn. Thóc làm ra phần lớn phải nộp cho nhà quan. Thuế thảo quả nặng đến mức rừng cũng không cứu nổi cái bụng đói. Ngựa của dân bị bắt chở hàng cho Pháp. Công xá thì không bao giờ được trả đủ. Ông tôi từng nói, làm cho thổ ty một ngày còn khổ hơn làm nương một tháng. Dân oán nhưng không dám nói. Có người bỏ bản đi rừng sâu. Trẻ con không được học chữ. Cả bản chìm trong sợ hãi. Ông nội tôi dặn, phải nhớ mặt áp bức để sau này không quên. Tôi kể lại cho con cháu để chúng biết rằng, cúi đầu lâu quá thì sẽ quên cách đứng thẳng. Phải biết đứng lên bảo vệ quyền lợi của mình.

→ Bài học cho con cháu: Con người chỉ sống đúng nghĩa khi biết ngẩng đầu.