DƯỚI ĐÁY SÔNG THẠCH HÃN, CÓ NHỮNG NGƯỜI LÍNH NẰM LẠI

Ông Phạm Minh Liên, sinh năm 1952, quê Hà Tĩnh, nhập ngũ năm 1972. Trong những năm tháng quân ngũ, ông tham gia kháng chiến chống Mỹ và chiến tranh biên giới Tây Nam. Đi qua nhiều chiến trường, trải qua không ít trận đánh, nhưng ký ức về mùa hè năm 1972 tại Quảng Trị vẫn là những ký ức không thể phai mờ.

Những ngày ấy, đơn vị của ông liên tục cơ động qua nhiều địa bàn. Trận đánh này vừa kết thúc, nhiệm vụ mới lại bắt đầu. Có những thời điểm, bộ đội phải sống hàng tháng trời giữa rừng sâu, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn đến mức một bữa cơm có rau xanh cũng trở thành niềm mong ước.

“Đêm đêm, giữa rừng sâu, suốt 6-7 tháng trời, tôi cứ mơ mãi về một bữa cơm có rau muống luộc”, ông Liên nhớ lại.

Nhưng thiếu thốn về vật chất chưa phải thử thách lớn nhất. Giữa rừng sâu, sốt rét là nỗi ám ảnh thường trực của người lính.

“Đồng đội của tôi, có người tối qua còn mắc võng ngủ bên cạnh, sáng hôm sau đã ra đi mãi mãi”, ông kể.

Những người lính đã quen với sự sống và cái chết cận kề. Thế nhưng, mỗi lần một người đồng đội ra đi vẫn để lại một khoảng trống không thể lấp đầy.

Ký ức không thể quên bên dòng Thạch Hãn

Trong quãng đời quân ngũ, ông Phạm Minh Liên tham gia nhiều trận đánh. Có những trận ông không còn nhớ hết tên, địa điểm, nhưng trận chiến tại Thành cổ Quảng Trị năm 1972 thì vẫn in đậm trong tâm trí.

Một đêm mùa hè năm 1972, đơn vị ông nhận nhiệm vụ vượt sông Thạch Hãn để tập kích các điểm chốt của địch.

Trong màn đêm, những người lính lần lượt xuống sông. Nhưng phía bên kia, địch liên tục bắn pháo sáng. Khi phát hiện bộ đội đang vượt sông, chúng lập tức nã đạn, pháo dữ dội xuống mặt nước.

Dòng Thạch Hãn đêm ấy không chỉ mang theo những người lính vượt sông mà còn mang theo sinh mệnh của biết bao con người.

Người may mắn vượt được sang bờ bên kia. Người không may đã mãi mãi nằm lại giữa dòng sông.

“Nhớ lúc bơi đến bờ, tôi ngoảnh lại tìm xung quanh, trong lòng còn thắc mắc đồng đội đi đâu cả rồi. Sau mới biết, họ đã mãi mãi nằm lại dưới đáy sông khiến tôi vô cùng đau xót”, ông Liên nghẹn giọng.

Đó là một trong những ký ức mà ông không bao giờ muốn nhớ lại, nhưng cũng không thể nào quên.

Bởi phía sau mỗi người lính nằm lại là một gia đình, một quê hương và những người đồng đội từng cùng nhau chia sẻ từng bữa cơm, từng giấc ngủ giữa chiến trường.

“Đò lên Thạch Hãn ơi, chèo nhẹ...”

Nhiều năm sau ngày đất nước hòa bình, ông Phạm Minh Liên trở về với cuộc sống đời thường. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những người đồng đội năm xưa vẫn luôn hiện diện trong ký ức của ông.

Mỗi khi có dịp trở lại Quảng Trị, đứng bên dòng Thạch Hãn, những ký ức cũ lại ùa về. Đặc biệt, mỗi lần đọc câu thơ:

“Đò lên Thạch Hãn ơi chèo nhẹ
Đáy sông còn đó bạn tôi nằm...”

ông lại không khỏi rưng rưng.

Dòng sông hôm nay vẫn lặng lẽ chảy qua những miền quê thanh bình. Hai bên bờ đã không còn tiếng bom, tiếng pháo. Nhưng dưới lòng sông ấy, biết bao người lính đã gửi lại tuổi thanh xuân của mình cho đất nước.

Với ông Liên, những người đồng đội ấy chưa bao giờ thực sự rời xa. Họ vẫn sống trong những câu chuyện được kể lại, trong ký ức của những người còn trở về và trong sự tri ân của các thế hệ hôm nay.

Hơn nửa thế kỷ đã qua, dòng Thạch Hãn vẫn chảy. Và trong dòng chảy ấy, ký ức về những người lính đã hy sinh vẫn còn mãi – như một phần không thể tách rời của lịch sử Quảng Trị, của những năm tháng dân tộc chiến đấu để giành lại độc lập, tự do và thống nhất đất nước.