Dưới gốc đa Tân Trào

Chú cần nhớ là Hà Nội bị địch chiếm trƣớc, trên này bị địch chiếm sau. Bây giờ trên này lại đƣợc giải phóng trƣớc, Hà Nội vẫn bị quân giặc cƣớp nƣớc thống trị. Cho nên ngƣời đi sau không nên chỉ đƣờng cho ngƣời đi trƣớc. Qua mấy ngày lội suối, tắt rừng, vƣợt đèo, đoàn đại biểu Hà Nội do đồng chí Hoàng Đạo Thúy dẫn đầu đã tới cây đa Tân Trào, điểm liên lạc cuối cùng. Toàn đoàn khá mệt, ngồi nghỉ dƣới gốc đa, có liên lạc đón và mời nƣớc chè tƣơi. Toàn đoàn đang ngắm nhìn chiến khu với sự cảm kích, hào hùng – Bởi rừng già hùng vĩ, núi non trầm mặc. Vừa lúc ấy, từ bản gần đó một đoàn ngƣời đi ra, ngƣời quần áo Tày, ngƣời quần áo Dao. Dẫn đầu đoàn ngƣời là một cụ già mặc quần áo Tày, đội mũ sợi màu chàm, tay chống gậy. Đƣợc biết, đó là nhân dân địa phƣơng ra đón đoàn đại biểu Hà Nội. Đoàn đại biểu Hà Nội vội đứng lên chào mừng nhân dân địa phƣơng. Sau phút chào hỏi vui vẻ, đồng chí Hoàng Đạo Thúy cử đồng chí Nguyễn Tài, ủy viên dân vận của đoàn ra nói chuyện cùng nhân dân địa phƣơng. Còn cả đoàn xin phép đƣợc ngồi nghỉ dƣới gốc đa liền đó để chờ thƣợng cấp. Đƣợc gặp đồng bào ở chiến khu, với niềm tự hào là đại biểu của Hà Nội đi dự Quốc dân Đại hội (8-1945), đồng chí Nguyễn Tài dùng hết khả năng tuyên truyền của mình để nói chuyện với đồng bào: nào là tội ác của Pháp cùng Nhật xâm lƣợc nƣớc ta, cƣớp bóc thóc lúa, để hàng triệu đồng bào ta bị chết đói; nào phát xít Đức đã đầu hàng; Hồng quân Liên Xô đã đánh tan đạo quân Quan Đông của Nhật; nào là lực lƣợng Việt Minh ta ở Hà Nội rất mạnh, khắp nƣớc cũng rất mạnh. Thời cơ nổi dậy giành độc lập đã tới, v.v…Chúng ta lại có lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc lãnh đạo… Đồng chí Nguyễn Tài vừa nói tới đây thì cụ già – ngƣời dẫn đầu đoàn nhân dân địa phƣơng vỗ tay ngắt lời, nhân dân cũng vỗ tay hoan hô theo. Ông cụ ra hiệu, một nữ đại biểu từ trong đoàn nhân dân đứng ra đáp lời: “Nhân dân Tân Trào rất cảm ơn đoàn đại biểu Hà Nội đã về dự Đại hội. Đại biểu vừa rồi đã nói chuyện với nhân dân nhiều ý hay, lời đẹp. Dân ở đây cũng đƣợc cán bộ Việt Minh, nhất là ông Ké dạy bảo nhiều. Hợp với ý của đại biểu vừa nói. Nhƣ vậy là xuôi ngƣợc một lòng cứu nƣớc. Chúc các đại biểu Hà Nội thu nhiều kết quả”. Nữ đại biểu phát biểu xong, thì nhân dân trở về bản. Đoàn đại biểu Hà Nội cũng đứng dậy, đôi bên vẫy chào nhau. Ông cụ vẫy đồng chí Nguyễn Tài lại gần, cầm tay nhƣ dắt đi. Vừa đi, vừa hỏi: - Đồng chí thấy nữ đại biểu nói thế nào? - Dạ, nữ đồng chí ấy nói ngắn, nhƣng thể hiện trình độ khá cao. Cháu đang băn khoăn là mình nói hơi thừa… Ông Ké tủm tỉm cƣời, nhẹ nhàng bảo đồng chí Tài: - Chú cần nhớ là Hà Nội bị địch chiếm trƣớc, trên này bị địch chiếm sau. Bây giờ trên này lại đƣợc giải phóng trƣớc, Hà Nội vẫn bị quân giặc cƣớp nƣớc thống trị. Cho nên ngƣời đi sau không nên chỉ đƣờng cho ngƣời đi trƣớc. - Đồng chí Nguyễn Tài giật mình nhìn ông Ké: Trời ơi! Ông già miền núi gầy gò, mảnh khảnh kia nói đơn giản nhƣng đầy ý nghĩa: “Ngƣời đi sau sao lại chỉ đƣờng cho ngƣời đi trƣớc”. Đồng chí Nguyễn tài vội nắm chặt tay ông già: “Cháu hiểu ra rồi ạ!”. Nhìn theo bóng ông cụ bƣớc đi, Nguyễn Tài thầm nghĩ: “Việt Minh mình có những sức mạnh, chính là ở những con ngƣời này đây”. Thấy đồng chí Nguyễn Tài đi theo ông Ké một lát rồi bần thần đứng lại, đồng chí Hoàng Đạo Thúy liền tới gần và hỏi: “Ông Ké bảo gì, mà cậu ngẩn ngơ ra vậy?”. Đồng chí Nguyễn Tài kể lại lời ông Ké. Đồng chí Hoàng Đạo Thúy gật đầu bảo: “Phải nhắc nhở anh chị em mình, trò chuyện với nhân dân vùng giải phóng, phải cẩn trọng. Nhìn thấy bóng ông cụ, rồi đồng chí Thúy thầm thì với đồng chí Tài: “Không khéo ông Ké ấy chính là cụ Nguyễn Ái Quốc đấy!”. Đến ngày khai mạc Quốc dân Đại hội, những băn khoăn đó của hai đồng chí mới đƣợc rõ ràng: Ông Ké ấy chính là cụ Nguyễn Ái Quốc.