Dưới lòng đất Củ Chi
Giữa ban ngày, mặt đất Củ Chi dường như lặng im. Nhưng chỉ cách lớp đất đỏ vài mét, một thế giới khác đang tồn tại. Những đường hầm chật hẹp nối nhau như mạch máu. Ánh đèn dầu leo lét. Tiếng chân người khẽ đến mức tưởng như hòa vào nhịp thở của lòng đất.
Ở nơi ấy, Phạm Thị Bay đã sống, chiến đấu và đi qua những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến.
Sinh năm 1954, trên vùng đất Củ Chi giàu truyền thống cách mạng, Phạm Thị Bay lớn lên khi chiến tranh đã phủ kín quê hương. Tuổi thơ của bà lớn lên giữa những trận càn, những cuộc lùng sục và tiếng bom không ngớt. Đất quê hương không chỉ để trồng lúa mà còn là nơi che chở những người con quyết giữ từng tấc đất.
Khi còn rất trẻ, bà tham gia lực lượng du kích địa phương. Chiến trường của Phạm Thị Bay không phải những ngọn đồi hay chiến hào rộng lớn. Đó là những địa đạo ngoằn ngoèo dưới lòng đất, những cánh rừng cao su, những con đường mà mỗi bước chân đều có thể gặp hiểm nguy.
Người nữ du kích ấy nhiều lần tham gia trinh sát, dẫn đường, chiến đấu và phục kích quân địch. Có những ngày phải bám trụ trong địa đạo hàng giờ, thậm chí nhiều ngày liền, giữa không khí ngột ngạt và thiếu ánh sáng. Có những đêm vừa rời cửa hầm đã lại đối mặt với bom đạn.
Chiến tranh không cho bà một tuổi trẻ bình yên. Nhưng cũng chính chiến tranh đã rèn nên một người phụ nữ gan dạ, bình tĩnh và kiên cường.
Sau ngày đất nước thống nhất, Phạm Thị Bay trở về với cuộc sống đời thường. Những năm tháng chiến đấu dần lùi vào ký ức, nhưng ký ức ấy chưa bao giờ phai nhạt trên vùng đất Củ Chi.
Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân là sự ghi nhận cho những cống hiến của bà. Nhưng phía sau danh hiệu ấy vẫn là hình ảnh một cô gái trẻ từng bước đi trong những đường hầm tối, mang theo niềm tin rằng dưới lớp đất đỏ ấy là khát vọng về một ngày hòa bình.
Hôm nay, địa đạo Củ Chi đã trở thành một di tích lịch sử. Người ta có thể bước xuống lòng đất để hình dung cuộc sống của những năm chiến tranh. Nhưng chỉ khi biết đến những con người như Phạm Thị Bay, ta mới hiểu rằng điều kỳ diệu của địa đạo không nằm ở những đường hầm, mà ở những con người đã sống và chiến đấu trong lòng đất ấy.
Có những người đi vào lịch sử bằng một trận đánh. Còn Phạm Thị Bay đi vào ký ức bằng sự bền bỉ của một người phụ nữ đã dành cả tuổi trẻ để giữ gìn từng tấc đất quê hương. Và có lẽ, chính những con người lặng lẽ ấy đã góp phần làm nên sức mạnh của một vùng đất được gọi bằng cái tên giản dị mà kiêu hãnh: Đất thép Củ Chi.
