Dưới tầng trời lửa Quảng Trị. c1

Tôi không còn nhớ rõ ngày tháng đầu tiên đặt chân đến đó. Chỉ nhớ rằng, từ lúc bước vào vùng đất ấy, bầu trời không còn cao như trước. Nó luôn sầm xuống, nặng trĩu, như thể cả chiến tranh được treo lơ lửng ngay trên đầu người lính. Sau này, khi đọc lại bản đồ, tôi mới biết nơi mình từng sống và chiến đấu mang tên Cồn Tiên – Dốc Miếu, thuộc Bắc Quảng Trị, mùa hè 1967.

Khi ấy tôi còn rất trẻ. Trẻ đến mức chưa kịp hiểu vì sao một điểm cao không lớn, một dải đất hẹp ven Đường 9, lại có thể hứng chịu lượng bom đạn nhiều đến thế. Chỉ biết rằng, đất ở đây không bao giờ yên, vừa đào xong hầm đã bị pháo băm nát, vừa ngoi lên khỏi công sự đã phải ép mình xuống vì tiếng rít quen thuộc từ xa vọng lại.

Ở Cồn Tiên, người ta không đếm thời gian bằng ngày hay đêm, mà bằng những loạt pháo. Pháo từ biển bắn vào, pháo từ Dốc Miếu bắn sang, pháo tầm xa từ phía sau dội tới. Mặt đất lúc nào cũng nóng. Có khi tôi đặt tay xuống, vẫn cảm thấy hơi ấm của vụ nổ vừa qua. Chúng tôi sống giữa một không gian mà sự im lặng mới là điều bất thường.

Có những buổi trưa, tôi nằm trong hầm, nghe tiếng tim mình đập hòa lẫn với tiếng động cơ máy bay trinh sát. Trong đầu tôi hiện lên hình ảnh quê nhà, rất ngắn, rất mờ, rồi lập tức bị xóa sạch bởi tiếng nổ mới. Ở đây, ký ức riêng tư không có chỗ đứng lâu. Mọi suy nghĩ đều phải nhường chỗ cho một điều duy nhất: còn trụ được hay không.

Tôi nhớ một buổi sáng tháng 7 năm 1967, sương còn dày, đất còn ướt. Đơn vị tôi nhận lệnh áp sát một cứ điểm hỏa lực của địch. Chúng tôi bò lên sườn đồi, chậm và thấp. Khi pháo sáng bùng lên, cả không gian trắng xóa trong khoảnh khắc. Tôi thấy rõ từng thân cây gãy cụt, từng hố bom chồng lên hố bom. Trong khoảnh khắc ấy, tôi không nghĩ mình đang đánh chiếm cái gì. Tôi chỉ biết rằng, nếu không tiến lên, chúng tôi sẽ bị nghiền nát ngay tại chỗ.

Trận đánh qua đi, để lại những khoảng trống không lấp được. Chúng tôi không gọi tên đầy đủ nữa, chỉ nhìn vào chỗ trống trong đội hình mà hiểu. Ở Cồn Tiên, nỗi đau không kịp thành tiếng khóc. Nó lắng lại, nằm sâu, và theo người lính suốt quãng đường còn lại của cuộc chiến.

Nhưng chính tại nơi tưởng như chỉ có chịu đựng ấy, tôi dần hiểu ra một điều. Cồn Tiên tồn tại không phải vì nó cao hay kiên cố, mà vì nó giữ chân đối phương, bẻ gãy ý đồ kiểm soát tuyến Bắc Quảng Trị, làm cho những “hàng rào thép” trở nên vô nghĩa trước ý chí con người. Mỗi ngày chúng tôi còn bám trụ, là mỗi ngày đối phương không thể rảnh tay.

Khi rời khỏi khu vực này, tôi không ngoái đầu lại nhiều. Không phải vì quên, mà vì biết mảnh đất ấy đã in vào mình rồi. Sau này, trong những năm tháng hòa bình, có lúc tôi nghe người ta nhắc đến Cồn Tiên như một địa danh khô khan trong sách. Tôi chỉ im lặng. Bởi với tôi, đó là nơi tôi đã học được cách đứng vững giữa bão lửa, nơi tôi hiểu rằng chiến thắng không chỉ đến từ những trận đánh quyết định, mà còn được tạo nên từ những điểm cao vô danh, nơi con người kiên trì đến tận cùng.

Quảng Trị năm ấy khốc liệt. Nhưng chính từ những tầng trời lửa ấy, ý chí của người lính Việt Nam đã không bị thiêu rụi, mà được tôi luyện để đi tiếp, cho đến ngày toàn thắng.