Đường 12A và Ngọn Đồi Cha Quang – Bản Hùng Ca Máu và Nước Mắt của Đội TNXP C759

Trong ký ức của bà Trần Thị Thành, nguyên Chính trị viên Đại đội 579 (ký hiệu C759) trên tuyến đường 12A – một trong những “mạch máu” quan trọng của đường Trường Sơn, mỗi tấc đất nơi đồi Cha Quang đều thấm đẫm máu, mồ hôi và nước mắt của những nữ thanh niên xung phong tuổi đôi mươi.

Tháng 5 năm 1965, gần 180 thanh niên xung phong của huyện Tuyên Hóa (Quảng Bình) được bổ sung cho công trường 12A. Họ được tổ chức thành Đại đội C759 gồm tám tiểu đội, phụ trách quản lý và bảo đảm giao thông trên đoạn đường dài 10 km từ Khe Cấy đến Bãi Dinh. Mỗi tiểu đội giữ một đoạn, bám trụ giữa rừng sâu núi thẳm, nơi bom đạn và hiểm nguy luôn rình rập từng ngày.

Cuộc sống nơi tuyến lửa vô cùng khắc nghiệt. Thiếu thốn, đói rét, bệnh tật và bom đạn bủa vây, nhưng ý chí của các cô gái TNXP lại chưa từng lay chuyển. Họ lấy tinh thần “bám đường là sống còn của tiền tuyến” làm kim chỉ nam. Câu khẩu hiệu lan truyền khắp tuyến đường:
“Địch đánh rừng già, ta ra rừng non; Địch đánh rừng non, ta ra đồi trọc; Địch đánh đồi trọc, ta ra bám đường.”

Ngày 3/7/1966 là ký ức không thể nào quên đối với bà Thành và đồng đội. Hôm đó, bảy nữ TNXP của C759 được giao nhiệm vụ san lấp hố bom để thông tuyến cho xe vận tải qua trọng điểm. Trước giờ xuất phát, họ vẫn thực hiện nghi thức “lễ truy điệu sống” cho chính mình – một nghi thức quen thuộc của những người luôn đối mặt với cái chết cận kề. Dẫu vậy, ai cũng giữ nụ cười bình thản, coi sự hy sinh là điều đã được chuẩn bị trước.

Đến buổi trưa, máy bay Mỹ bất ngờ ập tới, trút bom dữ dội khiến cả khu vực bị san phẳng, hàng nghìn mét khối đất đá vùi lấp mặt đường. Không chậm trễ, C759 cùng bộ đội công binh lập tức lao vào hiện trường, vừa tránh bom vừa khẩn trương thông đường để giữ mạch chi viện.

Đến khoảng 22 giờ cùng ngày, khi con đường gần như đã được khôi phục, địch tiếp tục thay đổi chiến thuật, ném bom tọa độ ban đêm. Một trận bom khủng khiếp đã làm sạt cả một ngọn núi, vùi lấp bảy nữ TNXP cùng một số chiến sĩ công binh dưới hàng nghìn tấn đất đá.

Trong khoảnh khắc sinh tử, đơn vị đứng trước một lựa chọn nghiệt ngã: nếu dừng lại để tìm kiếm thi thể đồng đội, tuyến đường sẽ bị lộ và đoàn xe chi viện có thể bị đánh phá; còn nếu tiếp tục thông đường, họ buộc phải chấp nhận sự thật đau đớn rằng đồng đội nằm lại dưới lòng đất chưa kịp được tìm thấy.

Cuối cùng, trong nỗi đau tột cùng, họ buộc phải lựa chọn tiếp tục san lấp mặt đường để giữ thông tuyến. Đoàn xe vận tải vẫn lăn bánh qua, nhưng phía dưới là nơi những người đồng đội trẻ tuổi đang yên nghỉ. Hai hàng nước mắt của những người còn sống hòa vào đất đá chiến trường, tạo nên một ký ức không thể xóa nhòa.

Ba ngày sau, trong điều kiện hiểm nguy, đơn vị chỉ tìm được thi thể của hai nữ TNXP. Phải đến năm 1972, sau nhiều nỗ lực tìm kiếm, năm thi thể còn lại mới được đưa lên. Mỗi người một số phận, nhưng tất cả đều đã chọn ở lại với đồi Cha Quang, với tuyến đường 12A huyền thoại.

Những hy sinh ấy không chỉ góp phần giữ vững mạch máu giao thông chiến lược Trường Sơn, mà còn trở thành biểu tượng bất tử về lòng quả cảm của thanh niên xung phong Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ.