ĐƯỜNG 9 NAM LÀO – CON ĐƯỜNG KHÔNG ĐƯỢC PHÉP LÙI

ĐƯỜNG 9 NAM LÀO – CON ĐƯỜNG KHÔNG ĐƯỢC PHÉP LÙI

Đường 9 - Nam Lào năm 1971 là một trong những chiến trường lớn và quyết liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Chiến dịch diễn ra trong bối cảnh quân đội Sài Gòn mở cuộc hành quân Lam Sơn 719 với sự yểm trợ của Mỹ, còn lực lượng Quân giải phóng phối hợp với lực lượng cách mạng Lào tổ chức phản công. Các nguồn tư liệu của Bộ Quốc phòng ghi nhận chiến dịch Đường 9 - Nam Lào diễn ra từ ngày 30 tháng 1 đến ngày 3 tháng 3 năm 1971, góp phần đánh bại cuộc hành quân của đối phương. Nhưng với những người lính trực tiếp có mặt trên chiến trường, đó không phải là những dòng lịch sử khô khan mà là những ngày sống giữa rừng núi, bom đạn, đói khát và nỗi nhớ quê nhà.

Trong số những người lính ấy có một thanh niên quê Tuyên Quang. Anh lớn lên giữa núi rừng nên không xa lạ với địa hình hiểm trở, nhưng chiến trường Nam Lào vẫn khiến anh bất ngờ. Núi rừng rộng lớn, đường hành quân khó khăn, thời tiết khắc nghiệt và đối phương có ưu thế lớn về hỏa lực. Đơn vị của anh nhận nhiệm vụ bảo đảm cho lực lượng chiến đấu và giữ một tuyến đường quan trọng. Anh hiểu rằng nếu con đường bị cắt, việc vận chuyển người và phương tiện sẽ gặp khó khăn, vì vậy mọi người phải giữ đường bằng mọi giá.

Có những ngày họ hành quân dưới mưa. Có những đêm phải ngủ ngay bên đường. Khi máy bay xuất hiện, tất cả lập tức phân tán. Khi tiếng bom vừa dứt, mọi người lại quay về vị trí, kiểm tra đường và khắc phục những đoạn bị phá. Một người lính trẻ trong đơn vị thường nói rằng công việc của họ giống như việc giữ một mạch máu, chỉ cần bị tắc là những người phía trước sẽ gặp khó khăn. Câu nói ấy sau này trở thành điều anh nhớ mãi.

Một ngày, một đoạn đường bị đánh phá nặng. Đất đá tràn xuống, nhiều phương tiện không thể đi qua. Đơn vị nhận lệnh khắc phục trong thời gian ngắn. Mọi người chia nhau làm việc. Người đào đất, người kéo cây, người tìm cách san lấp hố bom. Không ai hỏi bao giờ mới xong. Họ chỉ biết phía sau còn có những đơn vị đang chờ.

Đúng lúc ấy, máy bay địch quay lại.

Mọi người chạy vào nơi trú ẩn. Một người lính bị thương khi đang cố đưa dụng cụ vào chỗ an toàn. Anh quê Tuyên Quang cùng một đồng đội khác quay lại kéo bạn. Tiếng bom nổ liên tiếp. Đất đá phủ kín cả ba người. Khi trận đánh tạm ngừng, họ đưa được người bị thương về nơi an toàn. Người bạn ấy mất rất nhiều máu nhưng vẫn cố hỏi con đường đã thông chưa.

Anh trả lời rằng sắp rồi.

Người bạn cười.

Câu hỏi về con đường, trong hoàn cảnh ấy, nghe tưởng như vô lý nhưng lại thể hiện rõ tinh thần của người lính. Họ không nghĩ trước tiên về mình. Họ nghĩ về nhiệm vụ.

Sau nhiều giờ làm việc, con đường được khắc phục. Những đoàn xe tiếp tục đi. Người lính quê Tuyên Quang đứng bên đường nhìn đoàn xe chạy qua, trong lòng vừa mừng vừa lo. Anh biết rằng phía trước còn rất nhiều nguy hiểm. Nhưng ít nhất nhiệm vụ của họ đã hoàn thành.

Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào sau đó kết thúc với thắng lợi của lực lượng Quân giải phóng và lực lượng cách mạng Lào trước cuộc hành quân Lam Sơn 719. Những người lính trở về từ chiến trường mang theo những ký ức khác nhau. Có người nhớ những trận đánh. Có người nhớ đồng đội. Có người nhớ những con đường. Còn người lính quê Tuyên Quang nhớ nhất câu hỏi của người bạn bị thương: “Đường đã thông chưa?”

Nhiều năm sau, ông kể câu chuyện ấy cho những thanh niên trong bản. Có người hỏi tại sao một con đường lại quan trọng đến vậy. Ông nói rằng trong chiến tranh, một con đường có thể quyết định việc một đơn vị có nhận được lương thực hay không, thương binh có được đưa về hay không, lực lượng phía trước có được tiếp tế hay không. Nhưng sâu xa hơn, con đường ấy còn là biểu tượng của ý chí. Có thể bom phá đường, có thể đất đá vùi lấp đường, nhưng nếu con người còn quyết tâm thì đường sẽ lại được mở.

Lời nói ấy cũng phù hợp với cuộc sống hôm nay ở vùng cao. Những con đường lên bản từng là trở ngại lớn, nay từng bước được mở rộng. Nhưng con đường phát triển không chỉ được làm bằng đất đá. Nó được xây dựng bằng giáo dục, bằng sự nỗ lực của người dân, bằng tinh thần trách nhiệm của cán bộ và bằng khát vọng vươn lên của thanh niên.

Người lính năm xưa đã giữ đường giữa bom đạn để những đoàn quân tiến về phía trước. Người trẻ hôm nay phải giữ con đường phát triển của quê hương bằng tri thức, trách nhiệm và lòng yêu quê hương. Hai thời đại khác nhau, nhưng cùng cần một điều: không được phép lùi bước trước khó khăn.

Và mỗi khi những đoàn xe hôm nay chạy qua những cung đường vùng cao, có lẽ ít ai nghĩ rằng đã từng có những con đường được giữ bằng máu của một thế hệ. Chính vì vậy, những người trẻ càng phải biết trân trọng từng con đường mình đang đi, bởi phía sau sự thuận lợi hôm nay là cả một lịch sử của những con người đã từng đứng giữa bom đạn và nói với nhau rằng: đường chưa thể tắc, bởi phía trước vẫn còn đồng đội đang chờ.