DƯƠNG BÁ TRẠC (1884-1944), LÒNG SON TRẢ NỢ GIANG SƠN NHÀ VĂN HOÁ YÊU NƯỚC CHÂN CHÍNH
Thật đáng tiếc và đau xót, bầu nhiệt huyết của Dương Bá Trạc, đến lúc đó, vẫn không gặp ánh sáng của mặt trận Việt Minh. Cuối năm 1943, ông cùng ông Trần Trọng Kim, bị người Nhật nhốt vào một nơi ở Hà Nội, để bảo vệ hai ông khỏi bị mật thám bắt, rồi đưa sang Chiêu Nam (tức Xinh-ga-po) cho “ngồi chơi xơi nước”.
DƯƠNG BÁ TRẠC (1884-1944), LÒNG SON TRẢ NỢ GIANG SƠN
NHÀ VĂN HOÁ YÊU NƯỚC CHÂN CHÍNH
Thật đáng tiếc và đau xót, bầu nhiệt huyết của Dương Bá Trạc, đến lúc đó, vẫn không gặp ánh sáng của mặt trận Việt Minh. Cuối năm 1943, ông cùng ông Trần Trọng Kim, bị người Nhật nhốt vào một nơi ở Hà Nội, để bảo vệ hai ông khỏi bị mật thám bắt, rồi đưa sang Chiêu Nam (tức Xinh-ga-po) cho “ngồi chơi xơi nước”. Ra đi, ông ôm một bầu tâm sự ngổn ngang bao nỗi, nhưng vẫn nhắn nhủ “đồng bào mau đứng dậy/ Xuân sang ta đón quốc hồn về”. Trong tình cảnh hổ bị nhốt trong cũi, lại thêm khí hậu nóng bức, sức khoẻ yếu, rồi ung thư phổi ủ bệnh đã lâu, ngày 11-12-1944, Dương Bá Trạc mất ở nơi đất khách quê người, để lại tuyệt bút Nhớ mẹ và Lưu gửi các bạn trong và ngoài nước cùng Di bút cho con cháu
Giúp dân giúp nước gặp việc phải
Lại cũng hăng hái kề vai mang
Đời công đời tư trọn vẹn cả
Không hổ thẹn với thần thiên lương
Sau ngày Nhật đảo chính Pháp, tro cốt nhà yêu nước chân chính mới được về tới Hà Nội. Ngày 17-3-1945, lễ truy điệu được tổ chức tại Nhà Hát lớn, sau đó, Hội Phật giáo Bắc kỳ làm lễ cầu siêu tại chùa Quán Sứ, Chí sĩ Lê Long Đại, Bùi Kỷ đọc bài văn tế thống thiết.
Văn thơ và sự nghiệp của Dương Bá Trạc còn ở lại mãi với hậu thế trong niềm trân trọng và ghi nhớ công lao của nhà văn hoá yêu nước chân chính.
Ths. Phạm Kim Thanh
Bảo tàng Lịch sử quốc gia
