Đường Bay Chéo Của Phi Công Trinh Sát Anh Hùng Phan Như Cẩn

Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Phan Như Cẩn (sinh năm 1933, quê tại xã Điện Hòa, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam) là một trong những phi công tiêm kích - trinh sát xuất sắc nhất thuộc Trung đoàn Không quân 919.

​Trong Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào năm 1971, quân đội Mỹ và chính quyền Sài Gòn sử dụng trực thăng vũ trang và máy bay trinh sát OV-10 càn quét liên tục dọc dải Trường Sơn. Đội hình xe tải vận tải của ta gặp muôn vàn khó khăn vì bị phát hiện ngay khi vừa bật đèn di chuyển ban đêm. Phan Như Cẩn nhận nhiệm vụ điều khiển chiếc máy bay vận tải hai động cơ AN-2 (vốn là loại máy bay cánh quạt tốc độ chậm, thường dùng để chở hàng hoặc thả dù) cải tiến thành máy bay ném bom và oanh tạc ban đêm.

​Đêm ngày 9 tháng 10 năm 1971, Phan Như Cẩn cùng phi đội nhận lệnh xuất kích từ sân bay dã chiến Anh Sơn (Nghệ An) tiến thẳng vào vùng trời Tà Cơn (Sơn La - Quảng Trị) để tiêu diệt trạm radar điều khiển không quân địch. Nhận thấy hệ thống hỏa lực cao xạ và tên lửa đối phương bao vây quanh căn cứ, nếu bay theo luồng tiêu chuẩn sẽ bị radar địch tóm gọn, ông quyết định thực hiện một kỹ thuật bay cực kỳ táo bạo: bay ép sát ngọn cây ở độ cao dưới 50 mét, tắt toàn bộ đèn tín hiệu và lợi dụng các khe núi để giấu tiếng ồn động cơ.

​Khi tiếp cận căn cứ trạm radar ở cự ly chỉ vài trăm mét, Phan Như Cẩn bất ngờ kéo cần lái cho máy bay bốc cao ngộ nghĩnh, dùng kỹ thuật "bay chéo góc" để tạo điểm tựa rồi ra lệnh thả liền 4 quả bom tự chế cùng hàng loạt đạn rô-két xuống trung tâm điều hành radar.

​Trạm radar bị phá hủy hoàn toàn trong đợt tập kích chớp nhoáng. Bị bất ngờ bởi loại máy bay cánh quạt thô sơ lao vào tận sào huyệt, hệ thống phòng không địch chỉ biết xả đạn loạn xạ lên không trung khi chiếc AN-2 của Phan Như Cẩn đã lượn vào bóng tối dãy Trường Sơn, trở về căn cứ an toàn. Chiến công này đã làm tê liệt khả năng cảnh báo sớm của địch trên tuyến đường 9 trong nhiều tuần liền.