Đường dài qua núi

Ngã ba Đồng Lộc hôm nay.

Ngã ba Đồng Lộc là nơi ghi dấu những tháng ngày đau thương nhưng rất đỗi hào hùng của lực lượng bộ đội, thanh niên xung phong (TNXP), dân quân, công nhân giao thông, lái xe … trên mặt trận giao thông vận tải, tất cả cho một con đường ra mặt trận, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Chính tại nơi này, cách đây 47 năm (24/7/1968 - 24/7/2015), 10 cô gái TNXP Ngã ba Đồng Lộc (tiểu đội 4-C552-tổng đội TNXP 55 do Võ Thị Tần làm tiểu đội trưởng) đã anh dũng hy sinh, cả 10 cô bị vùi lấp trong một hố bom, khi bát cơm chiều chưa kịp ăn, nồi cá còn kho dở.

Người ta kể lại rằng, lúc ấy vào khoảng 16h ngày 24/7/1968, tiểu đội 4 của Võ Thị Tần được lệnh đến vùng trọng điểm ở khu vực địch vừa thả bom để san lấp hố bom, sửa chữa đường, hầm trú ẩn, khơi sâu rãnh thoát nước ở đoạn đường độc đạo (QL 15A) để nhanh chóng thông đường cho xe qua. Khi đang kho dở nồi cá, nhận nhiệm vụ 10 cô gái hăng hái lên đường.

Ngay sau đó, một tốp máy bay phản lực từ hướng Bắc vào Nam vượt qua vùng trọng điểm. Tất cả các cô nhanh chóng nằm rạp xuống đường. Ngớt tiếng máy bay các cô lại chồm dậy tất bật làm việc. Rồi bất ngờ tốp máy bay phản lực quay lại, bay từ trong ra, thả một loạt bom rơi đúng vào đội hình 10 cô gái. Các tiểu đội thanh niên xung phong đi sau chồm lên gào thét, nhân dân xóm Bãi Dĩa quanh đấy cũng lao ra gọi tên từng người. Khi đến nơi quả bom vừa nổ chỉ thấy một hố bom sâu hoắm, một vài chiếc xẻng, cuốc văng ra nhưng không còn thấy một ai, không nghe thấy một tiếng người. Cả 10 cô gái trẻ, tuổi còn xuân xanh đã hy sinh.

Khi các chị hy sinh đồng đội chỉ tìm thấy thi thể của 9 người, còn thi thể chị Hồ Thị Cúc mãi đến 2 ngày sau mới tìm thấy. Lúc mới tìm thấy Cúc đang ngồi trong hầm tròn, đầu đội nón bẹp dí, và vai còn dựng cái cuốc. Mười đầu ngón tay toe toét còn đọng máu khô. Chắc chị đã dùng hai tay cào bới trong tuyệt vọng khi biết mình đã bị vùi dưới hố bom khá sâu. Xúc động trước người con gái mãi không tìm thấy thi thể anh Nguyễn Thanh Bính (Yến Thanh) nguyên là cán bộ kỹ thuật của Ty giao thông phụ trách TNXP ở Ngã ba Đồng Lộc đã viết bài thơ “Cúc ơi” làm bao người rơi lệ: