ĐƯỜNG DÂY 500KV BẮC - NAM VÀ THỦ TƯỚNG VÕ VĂN KIỆT: KỲ TÍCH TỪ MỘT QUYẾT ĐỊNH LỊCH SỬ
Trong lịch sử phát triển thời kỳ Đổi mới, công trình Đường dây truyền tải điện 500kV Bắc – Nam (mạch 1) được coi là một kỳ tích kinh tế – kỹ thuật mang tính bước ngoặt. Gắn liền với công trình thế kỷ này là dấu ấn đậm nét của Thủ tướng Võ Văn Kiệt – người lãnh đạo kiệt xuất với tinh thần "dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm".
Vào đầu những năm 1990, Việt Nam rơi vào tình trạng khủng hoảng năng lượng cục bộ gay gắt. Tại miền Bắc, Nhà máy Thủy điện Hòa Bình đi vào hoạt động tạo ra lượng điện dư thừa lớn nhưng không thể tiêu thụ hết. Trái lại, miền Nam và miền Trung – nơi nền kinh tế đang bắt đầu tăng tốc – lại thiếu điện nghiêm trọng. TP. Hồ Chí Minh phải cắt điện luân phiên nhiều ngày trong tuần, khiến sản xuất đình trệ. Trước thực trạng đó, ý tưởng kết nối hệ thống điện cả nước bằng tuyến đường dây siêu cao áp 500kV đã được phôi thai.
Tuy nhiên, ý tưởng kéo đường dây dài gần 1.500 km vượt qua dải Trường Sơn hiểm trở thời điểm năm 1992 gặp phải vô vàn hoài nghi. Nhiều chuyên gia lo ngại về rủi ro kỹ thuật liên quan đến hiện tượng cộng hưởng sóng điện từ, cùng mốc thời gian thi công 2 năm bị coi là "không tưởng". Chi phí đầu tư gần 5.500 tỷ đồng cũng là gánh nặng khổng lồ khi đất nước vừa thoát khỏi cấm vận.
Đứng trước muôn vàn áp lực, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã trực tiếp khảo sát thực địa, lắng nghe các nhà khoa học và đưa ra quyết định lịch sử. Ông tuyên bố nhận toàn bộ trách nhiệm trước Đảng và Nhân dân, khẳng định sẽ từ chức nếu công trình thất bại. Quyết tâm sắt đá ấy đã quy tụ trí tuệ toàn ngành điện và sức mạnh của cả hệ thống chính trị.
Ngày 05/04/1992, công trình chính thức khởi công. Hàng vạn cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng lực lượng Quân đội đã xẻ núi, dốc sức thi công xuyên qua những đỉnh đèo gian khổ nhất. Đúng 19 giờ 07 phút ngày 27/05/1994, Thủ tướng Võ Văn Kiệt chính thức phát lệnh hòa lưới điện quốc gia, đưa dòng điện Hòa Bình vượt 1.487 km vào tới trạm biến áp Phú Lâm (TP. Hồ Chí Minh).
Công trình không chỉ giải quyết triệt để cơn "khát" năng lượng cho miền Nam, mà còn lần đầu tiên thống nhất lưới điện ba miền thành một hệ thống quản lý tập trung. Đường dây 500kV Bắc – Nam mãi là minh chứng rực rỡ cho tư duy đột phá và bản lĩnh phi thường của Thủ tướng Võ Văn Kiệt vì sự phát triển của Tổ quốc.
