Đường dây giữa mưa bom
Trong những câu chuyện của các cựu chiến binh từng đi qua chiến tranh, người ta thường nhắc đến những người lính bộ binh trực tiếp chiến đấu nơi tuyến đầu, những người lái xe vượt Trường Sơn hay những bác sĩ quân y cứu chữa thương binh giữa rừng sâu. Thế nhưng vẫn còn một lực lượng rất ít khi được nhắc tên, dù sự tồn tại của họ có ý nghĩa quyết định đối với từng trận đánh. Đó là những chiến sĩ thông tin liên lạc, những con người ngày đêm bám theo từng mét dây điện thoại quân sự, vượt qua bom đạn để giữ cho mệnh lệnh từ sở chỉ huy đến được với các đơn vị đúng lúc. Họ không chỉ mang trên vai cuộn dây cáp nặng trĩu mà còn mang theo trách nhiệm giữ cho cả một chiến dịch không rơi vào hỗn loạn. Chỉ cần một đường dây bị cắt mà không được nối lại kịp thời, hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người có thể rơi vào tình thế nguy hiểm.
Ở Tiểu đoàn Thông tin 18, chiến sĩ trẻ Nguyễn Văn Khải là người được đồng đội nhớ đến nhiều nhất bởi sự bình tĩnh và lòng gan dạ hiếm có. Khải sinh ra trong một gia đình có truyền thống làm nghề dạy học. Cha anh là thầy giáo của trường làng, còn mẹ là người phụ nữ tần tảo quanh năm gắn bó với ruộng đồng. Thuở nhỏ, Khải vốn mê đọc sách hơn bất kỳ trò chơi nào khác. Cậu đặc biệt thích những cuốn sách nói về khoa học và điện tín, thường tháo tung chiếc radio cũ của cha để tìm hiểu từng sợi dây, từng linh kiện rồi lại cặm cụi lắp vào như cũ. Khi lớn lên, Khải từng ước mơ sẽ trở thành một kỹ sư điện. Thế nhưng chiến tranh khiến ước mơ ấy phải tạm gác lại. Ngày nhận giấy nhập ngũ, anh chỉ lặng lẽ gói vài bộ quần áo, ôm cha mẹ thật lâu rồi lên đường, mang theo lời dặn của người cha rằng dù làm bất cứ nhiệm vụ gì cũng phải hoàn thành bằng tất cả trách nhiệm của mình.
Sau thời gian huấn luyện, Khải được phân về đơn vị thông tin liên lạc. Công việc của anh khác với những gì anh từng hình dung. Mỗi ngày, anh cùng đồng đội mang theo những cuộn dây điện thoại dài hàng cây số, máy điện thoại dã chiến, kìm, dao và nhiều dụng cụ sửa chữa băng rừng, vượt suối để kéo đường dây đến các đơn vị chiến đấu. Có những đoạn dây phải mắc qua vách đá dựng đứng, có những đoạn phải chôn sâu dưới lòng đất để tránh mảnh bom và cũng có những đoạn phải băng qua khoảng trống giữa hai sườn đồi, nơi máy bay đối phương thường xuyên trinh sát. Mỗi khi đường dây bị đứt, bất kể ngày hay đêm, bất kể trời nắng hay mưa, tổ thông tin đều phải lập tức lên đường tìm vị trí hỏng hóc để nối lại trong thời gian nhanh nhất.
Đội trưởng của Khải là trung sĩ Phạm Đức Bình, một người lính đã có nhiều năm kinh nghiệm. Bình luôn nhắc các chiến sĩ trẻ rằng dây thông tin giống như mạch máu của chiến trường. Khi mạch máu còn lưu thông thì cơ thể còn sống, còn khi nó bị cắt đứt thì mọi hoạt động sẽ rơi vào nguy hiểm. Vì thế, người lính thông tin phải luôn sẵn sàng đi vào nơi nguy hiểm nhất, bởi vị trí đường dây bị bom đánh trúng cũng thường là nơi đối phương tiếp tục tập kích nhiều lần.
Một buổi chiều cuối mùa mưa, đơn vị nhận nhiệm vụ thiết lập hệ thống liên lạc phục vụ cho một chiến dịch lớn sắp diễn ra. Hàng chục kilômét dây được kéo xuyên qua rừng già, men theo các con suối và những quả đồi thấp. Suốt nhiều ngày liền, Khải cùng đồng đội gần như không có thời gian nghỉ ngơi. Đôi vai ai cũng hằn những vết đỏ vì phải gùi cuộn dây nặng hàng chục kilôgam, bàn chân phồng rộp do liên tục băng rừng, nhưng không một ai than phiền. Họ hiểu rằng khi chiến dịch bắt đầu, từng tín hiệu truyền đi trên những sợi dây ấy sẽ góp phần quyết định thành công của toàn bộ kế hoạch.
Đêm trước giờ nổ súng, cơn mưa lớn bất ngờ trút xuống. Nước từ trên núi đổ về khiến nhiều đoạn đường ngập sâu, cây rừng đổ chắn ngang lối đi. Khải vừa cùng đồng đội kiểm tra xong tuyến dây cuối cùng thì tiếng pháo từ phía xa bắt đầu vang lên. Chiến dịch đã chính thức mở màn.
Ban đầu, mọi việc diễn ra đúng kế hoạch. Các mệnh lệnh liên tục được truyền từ sở chỉ huy đến các đơn vị. Thế nhưng chỉ hơn một giờ sau, người trực máy điện thoại báo rằng tín hiệu từ mũi tiến công phía đông đột ngột mất hẳn. Những người có mặt trong hầm chỉ huy lập tức hiểu rằng đường dây đã bị đứt.
Đội trưởng Bình không chần chừ, nhanh chóng thành lập tổ sửa chữa gồm ba người là Bình, Khải và chiến sĩ trẻ tên Lâm. Họ khoác ba lô dụng cụ, mang theo cuộn dây dự phòng rồi lao ngay vào màn mưa. Tiếng bom vẫn dội xuống liên hồi, từng cột đất bắn tung lên hai bên con đường mòn. Mỗi người vừa chạy vừa quan sát những cọc đánh dấu tuyến dây để xác định vị trí hư hỏng.
Sau gần một giờ dò tìm trong điều kiện vô cùng khó khăn, cả tổ phát hiện một đoạn dây bị sức ép bom làm đứt lìa và vùi sâu dưới lớp đất đá. Bình cùng Lâm nhanh chóng đào bới, còn Khải cẩn thận cắt bỏ phần dây hỏng rồi chuẩn bị nối lại. Công việc tưởng như sắp hoàn thành thì tiếng máy bay bất ngờ gầm rú trên đầu. Cả ba người lập tức lao xuống một hố bom cũ để tránh đợt oanh kích mới.
Bom nổ liên tiếp khiến đất đá phủ kín người họ. Khi khói bụi vừa tan, cả ba lại chạy đến vị trí đường dây. Đoạn dây vừa nối xong đã bị một thân cây lớn đổ xuống kéo đứt lần nữa. Không còn thời gian để tiếc nuối, Khải nhanh chóng lấy đoạn dây dự phòng khác tiếp tục nối. Đôi bàn tay anh run lên vì lạnh và mệt, nhưng từng thao tác vẫn chính xác đến từng chi tiết.
Đúng lúc ấy, một mảnh bom từ xa bay đến làm Bình bị thương ở vai. Máu thấm đỏ cả cánh áo, nhưng anh chỉ khẽ nhăn mặt rồi giục Khải tiếp tục công việc. Bình hiểu rằng nếu dừng lại để băng bó, liên lạc sẽ tiếp tục bị gián đoạn và hậu quả có thể còn nghiêm trọng hơn rất nhiều.
Sau hơn hai giờ vật lộn với mưa bom và bóng tối, tín hiệu cuối cùng cũng được khôi phục. Chiếc điện thoại dã chiến trên tay Khải bất ngờ vang lên những tiếng rè quen thuộc, rồi giọng nói từ sở chỉ huy truyền đến rõ ràng. Cả ba người nhìn nhau mỉm cười. Không ai reo hò, bởi họ biết phía trước vẫn còn rất nhiều việc phải làm.
Thế nhưng niềm vui ấy chỉ kéo dài chưa đầy nửa giờ. Một loạt bom khác tiếp tục dội xuống khu vực tuyến dây. Lần này, nhiều đoạn bị hỏng cùng lúc. Bình quyết định chia tổ thành hai hướng để tiết kiệm thời gian. Ông cùng Lâm đi về phía bắc, còn Khải một mình lần theo tuyến dây về phía nam.
Trong màn mưa dày đặc, ánh đèn pin được che kín chỉ đủ soi sáng từng bước chân. Khải lặng lẽ lần theo sợi dây đang nằm vắt qua những bụi cây, nhiều đoạn chìm dưới dòng nước chảy xiết. Khi phát hiện chỗ đứt, anh không còn cảm giác sợ hãi mà chỉ tập trung hoàn toàn vào việc nối dây thật nhanh. Tiếng bom phía xa, tiếng mưa rơi và tiếng cây gãy hòa lẫn vào nhau thành một âm thanh hỗn độn, nhưng trong đầu anh chỉ còn duy nhất một suy nghĩ rằng đường dây phải hoạt động trở lại.
Gần sáng, khi nhiệm vụ hoàn thành, Khải quay trở lại điểm hẹn thì không thấy Bình và Lâm đâu. Anh cùng lực lượng cứu hộ đi tìm trong nhiều giờ mới phát hiện cả hai bị đất đá vùi sau một trận bom lớn. Lâm chỉ bị thương nhẹ, còn Bình đã hy sinh trong khi vẫn nắm chặt chiếc kìm nối dây trong tay.
Ngày đưa tiễn người đội trưởng, toàn đơn vị đứng lặng giữa khu rừng còn nồng mùi thuốc súng. Không ai nói thành lời, nhưng tất cả đều hiểu rằng Bình đã ngã xuống khi hoàn thành đúng điều ông từng căn dặn các chiến sĩ trẻ: bằng mọi giá phải giữ cho mạch liên lạc của chiến trường không bị gián đoạn.
Chiến tranh kết thúc, Khải trở về quê hương và tiếp tục theo đuổi ước mơ thuở nhỏ. Anh học tiếp ngành kỹ thuật viễn thông, rồi trở thành một kỹ sư tham gia xây dựng mạng lưới thông tin cho nhiều vùng nông thôn. Mỗi khi nhìn thấy những cột phát sóng, những tuyến cáp nối liền các vùng quê hay chứng kiến người dân có thể liên lạc với nhau chỉ bằng một cuộc gọi, ông lại nhớ đến những cuộn dây điện thoại năm xưa được kéo giữa mưa bom và nhớ đến người đội trưởng đã ngã xuống với chiếc kìm vẫn còn trong tay.
Nhiều năm sau, trong một buổi giao lưu với học sinh địa phương, có em hỏi rằng điều gì khiến ông luôn trân trọng nghề nghiệp mình đã chọn. Khải mỉm cười, kể lại câu chuyện về những người lính thông tin đã lặng lẽ băng qua bom đạn chỉ để nối lại một đoạn dây tưởng như rất nhỏ bé. Ông nói rằng con người chỉ thực sự mạnh mẽ khi biết kết nối với nhau bằng niềm tin, trách nhiệm và tình đồng đội, còn những sợi dây thông tin trong chiến tranh chỉ là biểu tượng hữu hình của sự kết nối ấy.
Buổi chiều hôm đó, khi rời khỏi hội trường, Khải đứng rất lâu trước cột cờ đang tung bay trong gió. Đất nước đã đổi thay, những sợi dây điện thoại quân sự năm xưa không còn nữa, thay vào đó là những công nghệ hiện đại có thể truyền đi hàng triệu thông tin chỉ trong tích tắc. Thế nhưng trong ký ức của ông, vẫn luôn hiện hữu hình ảnh ba người lính lặng lẽ cúi mình nối từng đoạn dây giữa cơn mưa bom dữ dội. Đó là hình ảnh của một thế hệ đã dùng lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm để giữ cho mạch chỉ huy không bao giờ bị ngắt quãng, góp phần làm nên những chiến thắng của dân tộc và để hôm nay, trong những ngày hòa bình, mọi người có thể kết nối với nhau bằng những tín hiệu của cuộc sống bình yên.
