Dương Đình Nghệ – Người thầy của Ngô Quyền
Ông nuôi dưỡng và đào tạo nhiều nhân tài, trong đó có Ngô Quyền. Sau khi giành lại quyền tự chủ, ông bị phản bội và sát hại. Cái chết của ông đã thôi thúc Ngô Quyền đứng lên đánh bại quân xâm lược.
Dương Đình Nghệ (chữ Hán: 楊廷藝, còn được chép là Dương Diên Nghệ, 874–937) là một danh tướng, nhà lãnh đạo quân sự và chính trị thời kỳ đầu tự chủ của Việt Nam sau hơn một nghìn năm Bắc thuộc. Ông nổi tiếng với công lao đánh bại quân Nam Hán, giữ vững nền độc lập của Tĩnh Hải quân và mở đường cho chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền.
Thông tin chính
Tên khác: Dương Diên Nghệ (楊筵藝)
Quê quán: Làng Giàng, Ái Châu (nay là xã Thiệu Dương, Thanh Hóa)
Năm sinh – mất: 874 – 937
Chức vụ: Tiết độ sứ Tĩnh Hải quân (931 – 937)
Người kế tục: Kiều Công Tiễn; sau đó là Ngô Quyền
Thân thế và sự nghiệp
Xuất thân từ một hào trưởng có thế lực ở Ái Châu, Dương Đình Nghệ sớm phò tá họ Khúc — dòng họ đã giành lại quyền tự chủ cho người Việt đầu thế kỷ X. Khi Khúc Thừa Mỹ bị quân Nam Hán bắt (930), ông tập hợp hơn ba nghìn quân từ Thanh Hóa tiến ra Bắc, liên tiếp ba lần đánh bại quân xâm lược do các tướng Lý Khắc Chính, Lý Tiến và Trần Bảo chỉ huy, giải phóng thành Đại La. Năm 931, ông tự xưng Tiết độ sứ Tĩnh Hải quân, duy trì chính quyền độc lập và củng cố trật tự xã hội.
Cái chết và di sản
Năm 937, ông bị thuộc tướng Kiều Công Tiễn phản bội giết hại; sự kiện này dẫn đến việc con rể ông là Ngô Quyền kéo quân ra Bắc, đánh bại Kiều Công Tiễn và lập nên nhà Ngô (939), đánh dấu nền độc lập lâu dài của Đại Việt. Tên tuổi Dương Đình Nghệ gắn liền với giai đoạn mở đầu của thời kỳ tự chủ, được xem là “người kế nghiệp xuất sắc của họ Khúc”.
Tưởng niệm và vinh danh
Tại quê nhà Thanh Hóa, đền thờ Dương Đình Nghệ được xây dựng trên đất dòng họ Dương, được xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia năm 1996. Hằng năm, lễ hội tưởng niệm ông diễn ra vào trung tuần tháng ba âm lịch với các nghi lễ tế truyền thống và trò chơi dân gian. Nhiều đường phố lớn tại Hà Nội, Thanh Hóa, Đà Nẵng và các địa phương khác cũng mang tên ông nhằm tri ân vị anh hùng dân tộc đã góp phần khởi dựng nền độc lập tự chủ của Việt Nam.
