Dương Đình Nghệ và Công Cuộc Giành Lại Tự Chủ Cho Đại Việt
Dương Đình Nghệ và Công Cuộc Giành Lại Tự Chủ Cho Đại Việt
Dương Đình Nghệ (mất năm 937), người làng Ái Châu (nay thuộc xã Thiệu Dương, thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa). Ông là một vị tướng tài ba, một hào trưởng kiệt xuất đã nối tiếp sự nghiệp của họ Khúc, đánh đuổi quân Nam Hán để giành lại quyền tự chủ cho đất nước vào thế kỷ X.
Vị tướng trung cẩn của họ Khúc và thế lực Ái Châu
Dương Đình Nghệ vốn là một tướng giỏi dưới trướng của Khúc Thừa Dụ và Khúc Hạo. Sau khi Khúc Hạo mất (năm 917), con là Khúc Thừa Mỹ lên thay. Lúc này, nhà Nam Hán (phương Bắc) đẩy mạnh âm mưu thôn tính nước ta.
Năm 930, quân Nam Hán tràn sang xâm lược, bắt sống Khúc Thừa Mỹ về Quảng Châu và lập ra chính quyền đô hộ tại thành Đại La. Không chịu khuất phục trước kẻ thù, Dương Đình Nghệ rút về vùng quê hương Ái Châu (Thanh Hóa), âm thầm chiêu mộ nghĩa sĩ, nuôi dưỡng lực lượng để chờ thời cơ trả thù nhà, đền nợ nước.
Tại Ái Châu, ông quy tụ được hàng ngàn hào kiệt và gia tướng giỏi khắp nơi tìm về đầu nhập. Trong số những người con nuôi và gia tướng thân tín của ông có những nhân tài kiệt xuất sau này như Ngô Quyền (người đánh tan quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938) và Đinh Công Trứ (thân sinh của Đinh Bộ Lĩnh).
Trận đánh đuổi quân Nam Hán, giải phóng Đại La (931)
Năm 931, sau khi lực lượng đã đủ mạnh và được tổ chức chặt chẽ, Dương Đình Nghệ chính thức phất cờ khởi nghĩa. Ông dẫn đại quân từ Ái Châu rầm rộ tiến quân ra Bắc, vây đánh thành Đại La (Hà Nội ngày nay) — trung tâm đô hộ của quân Nam Hán.
Thứ sử thành Đại La là Trần Báo khiếp sợ, vội vã gửi thư cấp báo về nước xin viện binh. Vua Nam Hán vội sai tướng Trần Băng dẫn quân sang cứu viện.
Tuy nhiên, với tài quân sự sắc bén, Dương Đình Nghệ đã chủ động tấn công hạ gục thành Đại La trước khi viện binh giặc kịp đến, tiêu diệt Trần Báo. Ngay sau đó, ông thừa thắng đem quân ra chặn đánh tan tành đại quân cứu viện của Trần Băng ngay khi chúng vừa bước chân sang bờ cõi nước ta.
Trần Băng bị tiêu diệt, quân Nam Hán hoảng loạn tháo chạy về nước. Cuộc kháng chiến hoàn toàn thắng lợi.
Xưng Tiết độ sứ và nền móng cho nền Độc lập
Sau chiến thắng vang dội năm 931, Dương Đình Nghệ tự xưng là Tiết độ sứ, tiếp quản việc cai trị đất nước, khôi phục lại nền tự chủ mà họ Khúc đã đặt nền móng.
Ông phân phong các tướng lĩnh đi quản lý các vùng đất xung yếu:
Giao cho Ngô Quyền trấn giữ vùng đất đầu sóng ngọn gió Ái Châu (Thanh Hóa) và gả con gái (Dương Thị Ngọc) cho Ngô Quyền.
Đặt ra các chính sách khoan hòa, vỗ an nhân dân, củng cố lực lượng quốc phòng.
Bi kịch bị hại và ngọn lửa nối chí của Ngô Quyền
Tháng 3 năm 937, khi sự nghiệp đang phát triển vững chắc, Dương Đình Nghệ bất ngờ bị viên tướng phản bội dưới trướng là Kiều Công Hãn sát hại để đoạt lấy chức Tiết độ sứ.
Hành động phản nghịch vô đạo của Kiều Công Hãn đã gây ra làn sóng phẫn nộ trong toàn quân và dân. Từ Ái Châu, người con rể kiệt xuất của ông là Ngô Quyền đã kéo quân ra Bắc trừng trị kẻ phản bội Kiều Công Hãn, đồng thời đập tan cuộc xâm lược lần thứ hai của quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng (938), chính thức đưa dân tộc bước vào thời kỳ độc lập trường tồn.
