Dương Đức Hiền: Người trí thức đi vào cách mạng

Có những người đến với cách mạng không từ chiến trường, mà từ giảng đường, sách vở và những hoạt động của tầng lớp trí thức. Dương Đức Hiền là một trong những người như thế – một trí thức trẻ đã góp phần vào quá trình chuẩn bị và giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Dương Đức Hiền (1916–1963) là một nhà hoạt động chính trị, trí thức cách mạng, quê ở Gia Lâm, Hà Nội. Năm 1940, ông tốt nghiệp Luật khoa tại Đại học Đông Dương, sau đó vừa dạy học vừa tham gia hoạt động yêu nước.

Ngày 30/6/1944, ông cùng một số trí thức yêu nước thành lập Đảng Dân chủ Việt Nam, góp phần tập hợp lực lượng trí thức tham gia phong trào giải phóng dân tộc.

Đến tháng 8/1945, Dương Đức Hiền tham dự Quốc dân Đại hội Tân Trào.

Tại Đại hội, ông được bầu vào Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam, cơ quan có chức năng như Chính phủ lâm thời trong thời điểm Tổng khởi nghĩa. Đặc biệt, ông là một trong 5 thành viên Thường trực của Ủy ban, cùng Hồ Chí Minh, Trần Huy Liệu, Phạm Văn Đồng và Nguyễn Lương Bằng.

Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, Dương Đức Hiền tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong Chính phủ. Ông là Bộ trưởng Bộ Thanh niên trong Chính phủ lâm thời ra mắt ngày 2/9/1945.

Đáng chú ý, trong những ngày lịch sử ấy, ông còn là thành viên của phái đoàn vào Huế, cùng Trần Huy Liệu và Nguyễn Lương Bằng, để tiếp nhận sự thoái vị của vua Bảo Đại.

Sau đó, ông tiếp tục giữ nhiều chức vụ trong Chính phủ và hoạt động trên lĩnh vực văn hóa, văn học nghệ thuật.

Dương Đức Hiền qua đời năm 1963, khi mới 47 tuổi.

Câu chuyện Dương Đức Hiền cho thấy Cách mạng Tháng Tám không chỉ có những người cầm súng hay những cán bộ hoạt động bí mật. Trong dòng chảy ấy còn có một lực lượng rất quan trọng: những trí thức trẻ đã lựa chọn đứng về phía dân tộc. Từ giảng đường, ông bước vào hoạt động cách mạng; từ một trí thức, ông trở thành một trong những thành viên của cơ quan lãnh đạo cách mạng trong thời khắc quyết định của tháng Tám năm 1945. Có những người góp phần làm nên lịch sử bằng trí tuệ, bằng khả năng tổ chức và bằng sự lựa chọn của mình trước những bước ngoặt của đất nước. Dương Đức Hiền là một trong những gương mặt tiêu biểu cho thế hệ trí thức đã đem kiến thức và nhiệt huyết của mình góp vào cuộc đấu tranh giành độc lập.