Dương Hải Nam – Người chỉ huy chuyến xuồng cảm tử sang Gạc Ma

hiếc xuồng cứu sinh vừa được hạ xuống thì mọi người phát hiện thân xuồng đã bị mảnh đạn phá thủng nhiều chỗ. Có những vết rách khá dài. Nước biển chắc chắn sẽ tràn vào khi xuồng rời bãi đá.

Phía bên kia mặt biển, cách đảo Cô Lin gần 6 km, đồng đội tại Gạc Ma đang bị thương, kiệt sức và trôi dạt giữa những mảnh vỡ. Tàu đối phương vẫn ở gần và có thể quay lại bất cứ lúc nào.

Trong hoàn cảnh ấy, Trung úy Dương Hải Nam nhận nhiệm vụ chỉ huy tổ cứu hộ sang Gạc Ma.

Dương Hải Nam sinh năm 1959 tại xã Kỳ Phú, huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1982, khi đang học tại Đại học Tây Nguyên, vì hoàn cảnh gia đình khó khăn, ông phải tạm dừng việc học và trở về quê.

Tháng 9/1982, người thanh niên Hà Tĩnh nhập ngũ, trở thành chiến sĩ của Vùng 3 Hải quân. Đến tháng 5/1984, ông làm pháo thủ pháo cao xạ 37 mm tại đảo Bạch Long Vĩ. Tháng 10/1987, ông được điều động về tàu HQ-505, đảm nhiệm công tác Đoàn và trực tiếp tham gia nhiệm vụ bảo vệ quần đảo Trường Sa.

Chiều 13/3/1988, sau khi hoàn thành nhiệm vụ tại đảo Đá Lớn, tàu HQ-505 nhận lệnh cơ động đến đảo Cô Lin để cắm cờ, dựng mốc và bảo vệ chủ quyền. Trên đường đi, tàu liên tục bị các tàu chiến nước ngoài bám theo và uy hiếp.

Đêm hôm ấy, cấp ủy và chỉ huy HQ-505 họp khẩn. Trên tàu chỉ có một số súng bộ binh để tự vệ, nhưng tất cả thống nhất phải giữ tàu, giữ cờ và giữ đảo bằng mọi giá.

Sáng 14/3, Dương Hải Nam cùng đồng đội xuống bãi đá thực hiện nhiệm vụ. Khi lá cờ đỏ sao vàng được dựng lên trên Cô Lin, niềm vui chưa kịp kéo dài thì tiếng súng đã vang lên ở khu vực Gạc Ma.

Tàu HQ-505 cũng bị pháo kích. Đạn bắn trúng buồng máy, buồng thông tin và nhiều vị trí quan trọng, khiến tàu bốc cháy và mất khả năng điều khiển bình thường. Trước nguy cơ con tàu bị đánh chìm hoặc trôi khỏi đảo, Thuyền trưởng Vũ Huy Lễ ra lệnh lao tàu lên bãi đá Cô Lin.

Bằng nỗ lực của toàn bộ cán bộ, chiến sĩ, HQ-505 đã trườn được phần lớn thân tàu lên san hô. Con tàu bị thương trở thành một pháo đài bằng thép, góp phần giữ vững đảo Cô Lin.

Từ trên bãi đá, cán bộ, chiến sĩ quan sát thấy tàu HQ-604 tại Gạc Ma đã chìm. Nhiều đồng đội bị thương đang bám vào những vật nổi hoặc nằm lại trên nền san hô.

Chỉ huy HQ-505 quyết định phải tổ chức lực lượng sang cứu người ngay lập tức, dù chưa thể biết đối phương có tiếp tục nổ súng hay không.

Sáu người tình nguyện nhận nhiệm vụ: Trung úy Dương Hải Nam làm chỉ huy xuồng; Thượng úy Nguyễn Văn Đỉnh điều khiển xuồng; cùng các chiến sĩ Nguyễn Văn Thành, Lê Tiến Dũng, Đoàn Tất Hồng và Ngô Sĩ Hữu.

Phương tiện của họ là chiếc xuồng cứu sinh đã bị mảnh đạn phá hỏng. Mọi người dùng các nút chống chìm và những vật liệu có thể tìm được để bịt các lỗ thủng. Nhưng khi xuồng rời Cô Lin, nước biển vẫn liên tục tràn vào.

Một số người phải vừa đi vừa múc nước ra ngoài. Khi những nút bịt bị bung, họ cởi áo nhét vào các vết rách. Giữa biển, máy xuồng bất ngờ ngừng hoạt động vì cọc bình điện bị lỏng. Trong khi đó, những tàu chiến nước ngoài chỉ cách họ vài hải lý.

Dương Hải Nam cùng đồng đội bình tĩnh tìm cách khắc phục. Máy xuồng hoạt động trở lại, chiếc xuồng chắp vá tiếp tục hướng về Gạc Ma.

Khi đến gần bãi đá, trước mắt họ là một cảnh tượng đau xót. Nhiều chiến sĩ bị thương nằm kiệt sức trên nền san hô. Một số người đang ôm các mảnh gỗ hoặc vật nổi. Bên cạnh những người còn sống là thi thể của các đồng đội đã hy sinh.

Không đợi xuồng cập hẳn, những người lính đã nhảy xuống nước, lội vào bãi đá để cứu người. Họ ưu tiên đưa những thương binh nặng lên xuồng, đồng thời cố gắng tìm kiếm và đưa thi thể các liệt sĩ trở về.

Một chiếc xuồng nhôm của tàu HQ-604 được tận dụng để chở người. Chiếc xuồng này được buộc dây vào xuồng cứu sinh và kéo về phía Cô Lin. Tổng cộng hơn 40 thương binh, cán bộ, chiến sĩ và liệt sĩ được tổ cứu hộ đưa khỏi khu vực Gạc Ma.

Trong số những người được đưa về có chiến sĩ Nguyễn Văn Lanh bị thương nặng và thi thể Thiếu úy Trần Văn Phương, người đã anh dũng bảo vệ lá cờ Tổ quốc trên đảo.

Trên đường trở lại Cô Lin, chiếc xuồng cứu sinh vẫn tiếp tục bị nước tràn vào. Sáu người vừa điều khiển phương tiện, vừa chống chìm và chăm sóc đồng đội. Khi phát hiện đoàn xuồng đang di chuyển, các tàu chiến đối phương quay lại đuổi theo.

Dương Hải Nam và đồng đội không dừng lại. Chiếc xuồng thủng vẫn kéo theo những người bị thương, vượt từng đợt sóng tiến về HQ-505. Họ kịp về đến Cô Lin trước khi tàu đối phương áp sát.

Tại mép đảo, cán bộ, chiến sĩ HQ-505 đã chuẩn bị thuốc men và ra đón. Những người bị thương nhanh chóng được cấp cứu, sau đó chuyển về đảo Sinh Tồn. Chiều cùng ngày, công việc đưa thương binh, liệt sĩ và những chiến sĩ sống sót đến nơi an toàn được hoàn thành.

Nhiệm vụ cứu người của Dương Hải Nam và đồng đội không phải một cuộc chiến đấu bằng hỏa lực. Vũ khí họ mang theo chỉ gồm vài khẩu súng bộ binh để phòng thân. Thứ giúp họ vượt qua hành trình ấy là lòng can đảm và tình đồng đội.

Cuối năm 1988, Dương Hải Nam được Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Võ Chí Công tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhì vì thành tích xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu bảo vệ quần đảo Trường Sa.

Ông tiếp tục gắn bó với nhiệm vụ tại Trường Sa cho đến năm 1993 mới rời quân ngũ. Trở về quê hương, trong lòng người cựu binh vẫn luôn đau đáu nỗi nhớ biển đảo và những đồng đội năm xưa.

Nhiều năm sau, Dương Hải Nam vẫn tìm kiếm thông tin về những người từng được tổ của ông cứu tại Gạc Ma. Mỗi cuộc gặp lại không chỉ là niềm vui của những người sống sót mà còn là dịp để cùng tưởng nhớ những đồng đội đã nằm lại giữa biển sâu.

Ngày 14/3/1988, Dương Hải Nam và năm người lính đã bước lên một chiếc xuồng không còn nguyên vẹn, biết rõ phía trước là hiểm nguy nhưng vẫn quyết định ra đi. Bởi ở nơi ấy, đồng đội đang chờ được cứu.

Chuyến xuồng cảm tử ấy là minh chứng rằng giữa những thời khắc khốc liệt nhất, tình đồng đội và lòng nhân ái vẫn có thể giúp con người vượt qua nỗi sợ hãi, đi xuyên qua lửa đạn để giành lại sự sống cho nhau.