ĐƯỜNG HẦM TRONG LÒNG ĐỒI A1

Những người lính trong lòng đất

Năm 1950, từ quê lúa Thái Hòa, Thái Thụy, Thái Bình, chàng trai Phạm Bá Miều gia nhập quân đội. Ông được biên chế vào Đại đội 76, Tiểu đoàn 938, Trung đoàn 98, Sư đoàn 316. Sau những năm chiến đấu ở Việt Bắc, Thượng Lào, Hạ Lào và Lai Châu, đầu năm 1954, đơn vị của ông tiến về Điện Biên Phủ.

Trước mắt những người lính trẻ là một tập đoàn cứ điểm được xây dựng rất kiên cố. Từ trên cao nhìn xuống lòng chảo Mường Thanh, họ thấy sân bay, xe tăng, pháo binh và những vị trí phòng thủ của quân Pháp trải rộng.

Nhưng người lính Việt Nam không có những phương tiện hiện đại như đối phương.

Họ có cuốc chim, xẻng, đôi tay và ý chí.

Và họ bắt đầu đào.

Từ Tà Lèng, những đường hào dần được mở về phía các cứ điểm. Công sự được đào sâu, có nơi sâu quá đầu người, rồi được ngụy trang để tránh sự phát hiện của máy bay và pháo binh địch. Hệ thống hào ngày càng phát triển, đưa bộ đội tiến sát các vị trí quan trọng của quân Pháp.

Đó là một cuộc chiến đặc biệt.

Ban ngày, pháo địch có thể trút xuống trận địa.

Ban đêm, những người lính lại lặng lẽ bò trong bóng tối, đào từng nhát đất, chuyển từng sọt đất, từng bước tiến gần hơn đến mục tiêu.

Phạm Bá Miều kể rằng có những ngày, bộ đội phải ăn, ngủ ngay tại trận địa; có lúc vừa ăn vừa chiến đấu. Pháo cối và xe tăng của quân Pháp liên tục bắn xuống các công sự.

Trong hoàn cảnh ấy, từng mét chiến hào đều phải đổi bằng mồ hôi, máu và cả sự hy sinh của đồng đội.

Đào đường hầm giữa bom đạn

Khi trận đánh A1 bước vào giai đoạn quyết liệt, nhiệm vụ đặt ra là phải tìm cách phá vỡ vị trí phòng thủ kiên cố của quân Pháp.

Một đường hầm được đào từ phía trận địa của quân ta hướng vào lòng đồi.

Công việc vô cùng nguy hiểm.

Đất đá cứng. Không gian chật hẹp. Ánh sáng thiếu thốn. Chỉ một tiếng động bất thường cũng có thể khiến đối phương phát hiện.

Đặc biệt, càng đào sâu, những người lính càng phải đối mặt với nguy cơ bị sập hầm hoặc bị hỏa lực địch đánh trúng.

Nhưng họ vẫn tiếp tục.

Phạm Bá Miều và đồng đội đã cùng nhau đào đường hầm để đưa khối bộc phá vào gần vị trí quan trọng của quân Pháp trên A1. Khi đường hầm tiến gần mục tiêu, họ gặp hệ thống giao thông hào bảo vệ của đối phương. Nếu tiếp tục đào theo hướng đó, đường hầm có nguy cơ bị sập và dễ bị phát hiện.

Vì vậy, phương án được điều chỉnh: khối bộc phá được đặt ở vị trí cách sở chỉ huy của địch khoảng 20 mét.

Những người lính lúc ấy hiểu rằng họ đang đặt cược bằng chính mạng sống của mình.

Đêm 6 tháng 5 năm 1954

Đêm xuống.

Trên đồi A1, tiếng súng và pháo vẫn vang lên.

Nhưng bên dưới lòng đất, những người lính đang chờ thời khắc quyết định.

Khối bộc phá có khối lượng gần một tấn được đặt trong đường hầm.

Rồi mệnh lệnh được thực hiện.

Một tiếng nổ dữ dội vang lên.

Đất đá trên đồi A1 tung lên. Vụ nổ tạo ra một khoảng phá lớn, đánh mạnh vào hệ thống phòng thủ của quân Pháp và mở điều kiện để bộ đội ta tiếp tục tiến công. Phạm Bá Miều nhớ lại rằng sau vụ nổ đêm 6/5, đến sáng 7/5, quân Pháp đã phải kéo cờ trắng đầu hàng.

Nhưng phía sau chiến thắng ấy là những mất mát không thể đo đếm.

Rất nhiều người lính đã nằm lại trên A1.

Có người hy sinh ngay trong những trận đánh.

Có người không bao giờ còn trở về quê hương.

Sau ngày chiến thắng

Điều khiến câu chuyện của Phạm Bá Miều đặc biệt xúc động không chỉ là những ngày chiến đấu.

Đó còn là câu chuyện về những người đồng đội đã nằm lại.

Ngày 8/5/1954, tức một ngày sau khi chiến dịch kết thúc, đơn vị của ông được giao nhiệm vụ tìm kiếm những đồng đội hy sinh tại A1, C1, C2.

Trong những đường hào và lớp bùn đất còn ngổn ngang sau trận chiến, những người lính đi tìm đồng đội.

Theo tư liệu của Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, riêng trong ngày hôm đó, nhóm của Phạm Bá Miều đã tìm được khoảng 60 đồng đội. Một nguồn tư liệu khác ghi nhận tiểu đội của ông vớt được 58 người từ dưới bùn và đưa về Nghĩa trang A1.

Đó là một công việc nặng nề hơn bất kỳ trận đánh nào.

Bởi người lính không còn cầm súng.

Họ cầm cuốc, xẻng.

Họ tìm kiếm những khuôn mặt quen thuộc.

Những người từng cùng họ ăn một nắm cơm, ngủ chung một chiến hào, cùng nhau đào từng mét đất.

Và giờ đây, họ phải đưa đồng đội về nơi an nghỉ.