Dương Mạc Thạch: Chính trị viên đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân

Có những người không trực tiếp cầm súng trong khoảnh khắc nổi tiếng nhất của một trận đánh, nhưng lại góp phần đặt những viên gạch đầu tiên cho một đội quân sau này trở thành Quân đội nhân dân Việt Nam. Dương Mạc Thạch là một người như thế.

Dương Mạc Thạch (1915–1979), bí danh Xích Thắng, là người dân tộc Tày, quê ở xã Minh Tâm, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng. Ông tham gia cách mạng từ năm 1934 và là một trong những cán bộ có vai trò quan trọng trong phong trào cách mạng ở Cao Bằng.

Năm 1940, Dương Mạc Thạch tham gia Ban Chấp hành lâm thời Tỉnh ủy Cao Bằng. Ông có nhiều năm hoạt động, xây dựng cơ sở cách mạng và vận động đồng bào các dân tộc tham gia phong trào Việt Minh.

Ngày 22/12/1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo, Cao Bằng, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập với chỉ 34 cán bộ, chiến sĩ.

Đội trưởng là Hoàng Sâm, còn Dương Mạc Thạch – bí danh Xích Thắng – được cử làm Chính trị viên. Võ Nguyên Giáp là người được giao lãnh đạo, chỉ huy chung; Hoàng Văn Thái phụ trách kế hoạch – tình báo.

Một chi tiết rất xúc động là ngay trong ngày thành lập, đội quân chỉ có 34 người ấy đã tổ chức một bữa cơm nhạt, không rau, không muối. Đó là cách những người lính đầu tiên chuẩn bị tinh thần cho những năm tháng chiến đấu gian khổ phía trước.

Chỉ một ngày sau khi thành lập, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân bước vào trận đánh đầu tiên.

Ngày 25/12/1944, đội đánh đồn Phai Khắt.

Ngày 26/12/1944, đội tiếp tục đánh đồn Nà Ngần.

Hai trận đánh diễn ra bằng cách mưu trí, bất ngờ, nhanh chóng tiêu diệt và bắt sống lực lượng địch, thu vũ khí. Đây được xem là hai chiến thắng đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, đặt nền móng cho truyền thống chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam sau này.

Dương Mạc Thạch cùng Hoàng Sâm và các chiến sĩ đã góp phần chỉ huy, tổ chức hai trận đánh đầu tiên ấy. Sau đó, ông tiếp tục tham gia xây dựng lực lượng cách mạng, phát triển phong trào ở Cao Bằng và Bắc Kạn. Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông cùng đơn vị tham gia giải phóng Bắc Kạn và xây dựng chính quyền cách mạng tại một số địa phương.

Điều đặc biệt ở Dương Mạc Thạch là ông không chỉ là một chiến sĩ của những ngày đầu, mà còn là Chính trị viên đầu tiên của đội quân tiền thân Quân đội nhân dân Việt Nam.

Từ một đội quân chỉ có 34 người giữa núi rừng Cao Bằng, lực lượng ấy từng bước phát triển thành một quân đội lớn mạnh.

Dương Mạc Thạch qua đời năm 1979, nhưng tên tuổi ông vẫn gắn với một trong những thời khắc quan trọng nhất của lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam.

Câu chuyện về Dương Mạc Thạch không phải câu chuyện về một chiến công duy nhất hay một khoảnh khắc vang dội.

Đó là câu chuyện về những người đặt nền móng.

Ngày 22/12/1944, 34 chiến sĩ đứng giữa núi rừng Cao Bằng với vũ khí còn thiếu thốn, điều kiện vô cùng gian khổ. Họ chưa thể biết đội quân nhỏ bé ấy sau này sẽ trở thành một lực lượng lớn mạnh như thế nào.

Nhưng họ vẫn bắt đầu.

Có những hành trình vĩ đại được bắt đầu từ những điều rất nhỏ: 34 con người, 34 khẩu súng và một niềm tin vào ngày đất nước độc lập.

Dương Mạc Thạch vì thế không chỉ được nhớ đến với vai trò Chính trị viên đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, mà còn là hình ảnh của một thế hệ đã đặt viên gạch đầu tiên cho một con đường mà những thế hệ sau tiếp tục bước đi.