ĐƯỜNG MÒN HỒ CHÍ MINH – CON ĐƯỜNG GIỮA RỪNG XANH VÀ LỬA ĐẠN

Một con đường không giống bất kỳ con đường nào

Trong lịch sử chiến tranh Việt Nam, có một con đường đặc biệt đến mức cái tên của nó đã trở thành một biểu tượng: Đường Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh.

Nó không phải một con đường duy nhất. Đó là cả một hệ thống tuyến đường, đường sông và đường vận tải xuyên qua núi rừng Trường Sơn, nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam.

Trên bản đồ, đó chỉ là những đường nét kéo dài qua núi rừng.

Nhưng ngoài thực tế, đó là nơi hàng vạn con người đã dành tuổi trẻ, sức lực và cả mạng sống để giữ cho dòng người, dòng hàng và thông tin không bị đứt đoạn.

Những người mở đường

Năm 1959, tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn bắt đầu được xây dựng.

Những người đầu tiên đi mở đường phải đối mặt với địa hình vô cùng hiểm trở. Núi cao, rừng sâu, sông suối chằng chịt và thời tiết khắc nghiệt khiến mỗi chuyến đi đều là một thử thách.

Họ phải phát cây, mở lối, bắc cầu, làm đường và tìm những tuyến mới để tránh sự đánh phá.

Có những con đường hôm nay chỉ mất vài giờ để đi qua, nhưng ngày ấy có thể phải mất nhiều ngày mới vượt được.

Những cô gái trên tuyến lửa

Khi nhắc đến Trường Sơn, người ta thường nghĩ đến những đoàn xe vận tải và những người lính.

Nhưng trên tuyến đường ấy còn có một lực lượng rất đặc biệt: những nữ thanh niên xung phong.

Phần lớn họ còn rất trẻ.

Có người mới mười tám, đôi mươi.

Công việc của họ là san lấp hố bom, sửa đường, dựng cầu, dẫn đường và bảo đảm cho các đoàn xe có thể tiếp tục di chuyển.

Mỗi khi máy bay đánh phá, đường bị bom cày nát. Những cô gái lại chạy ra.

Hố bom vừa xuất hiện, họ tìm cách lấp.

Đường bị phá, họ sửa.

Cầu bị đánh sập, họ tìm cách làm lại.

Nhiều khi công việc vừa hoàn thành thì bom lại rơi xuống.

Và họ lại bắt đầu từ đầu.

Những đoàn xe trong đêm

Ban ngày, việc di chuyển trên những tuyến đường lớn rất nguy hiểm.

Vì vậy, nhiều đoàn xe phải tranh thủ chạy vào ban đêm.

Những chiếc xe nối đuôi nhau giữa rừng. Ánh đèn được hạn chế để tránh bị phát hiện. Người lái xe phải ghi nhớ từng khúc cua, từng con dốc và từng đoạn đường có nguy cơ bị đánh phá.

Có những người lái xe đã trở thành những người lính thực thụ.

Họ vừa vận chuyển hàng hóa, vừa đối mặt với bom đạn.

Có khi một chiếc xe trúng bom.

Có khi cả đoàn phải dừng lại giữa rừng để sửa chữa.

Nhưng chỉ cần con đường còn có thể đi, họ lại tiếp tục.

Những người giữ đường

Một trong những lực lượng quan trọng nhất trên Trường Sơn là những người làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông.

Họ không trực tiếp tham gia những trận đánh lớn, nhưng công việc của họ quyết định việc hàng hóa và bộ đội có đến được chiến trường hay không.

Một con đường bị cắt có thể khiến cả đoàn xe phải dừng lại.

Một cây cầu bị phá có thể làm hàng trăm người phải chờ.

Vì vậy, sau mỗi trận bom, những người giữ đường lại có mặt.

Họ tìm cách khắc phục hậu quả nhanh nhất có thể.

Có những người hy sinh ngay trên đoạn đường mình đang sửa.

Những con người vô danh

Đường Trường Sơn có rất nhiều nhân vật được lịch sử ghi nhớ, nhưng cũng có vô số người không để lại tên tuổi.

Một cô gái thanh niên xung phong.

Một người lái xe.

Một chiến sĩ công binh.

Một người dân dẫn đường.

Một người gùi hàng qua núi.

Một người làm nhiệm vụ giao liên.

Họ có thể chỉ xuất hiện trong một trận đánh, một chuyến hàng hoặc một đoạn đường.

Sau đó, họ biến mất khỏi những trang sách.

Nhưng nếu thiếu những con người ấy, con đường Trường Sơn sẽ không thể trở thành tuyến vận tải chiến lược có quy mô lớn như vậy.

Rừng Trường Sơn cũng là một chiến trường

Điều đáng sợ nhất trên Trường Sơn không chỉ là bom đạn.

Đó còn là thiên nhiên.

Mưa rừng có thể kéo dài nhiều ngày.

Đường đất biến thành bùn.

Sông suối dâng cao.

Sốt rét và bệnh tật khiến nhiều người kiệt sức.

Có những chuyến đi mà người lính phải mang theo thuốc men, lương thực và cả ý chí để vượt qua những điều kiện khắc nghiệt ấy.

Nhưng rồi họ vẫn đi.

Bởi phía trước còn có chiến trường.

Từ những con đường nhỏ thành một tuyến đường lớn

Theo thời gian, hệ thống Trường Sơn ngày càng được mở rộng.

Đường bộ phát triển, đường ống dẫn nhiên liệu được xây dựng, các tuyến thông tin liên lạc được thiết lập.

Những gì ban đầu chỉ là những lối mòn xuyên rừng dần trở thành một hệ thống vận tải quy mô lớn.

Đó là một kỳ công về tổ chức, hậu cần và sức người trong điều kiện chiến tranh.

Sau chiến tranh

Sau năm 1975, chiến tranh kết thúc.

Những con đường từng được mở trong bom đạn dần trở thành những tuyến giao thông phục vụ cuộc sống.

Nhiều vùng đất dọc Trường Sơn ngày nay đã có đường nhựa, trường học, điện và những khu dân cư mới.

Những người từng đi qua Trường Sơn năm nào trở về với cuộc sống bình thường.

Có người tiếp tục sống.

Có người mang thương tật.

Có người mãi mãi nằm lại giữa núi rừng.

Một con đường được viết bằng tuổi trẻ

Ngày nay, khi đi trên những tuyến đường Hồ Chí Minh hiện đại, người ta có thể khó hình dung rằng nơi ấy từng là một chiến trường khốc liệt.

Xe cộ chạy qua những cung đường rộng rãi.

Những cây cầu mới nối các vùng đất.

Nhưng bên dưới những con đường ấy là ký ức của một thời.

Ký ức về những cô gái đứng giữa trời bom để san đường.

Ký ức về những đoàn xe chạy trong đêm.

Ký ức về những người lính công binh mở từng mét đường giữa rừng.

Và ký ức về những người đã đi mà không bao giờ trở lại.