Dương Quảng Châu - Người trinh sát thép giữa chiến trường Điện Biên

Sinh năm 1929 tại xã Quảng Châu, huyện Phù Tiên, tỉnh Hưng Yên, Dương Quảng Châu, bí danh Dương Ngọc Chiến, đã sớm nếm trải những nhọc nhằn của cuộc sống. Trước Cách mạng Tháng Tám, vì đói nghèo, gia đình ông phải rời quê lên Thái Nguyên làm thuê. Những năm tháng cơ cực ấy đã hun đúc trong ông ý chí mạnh mẽ và lòng quyết tâm vượt lên hoàn cảnh.

Năm 1948, Dương Quảng Châu nhập ngũ, ban đầu chiến đấu trong bộ đội địa phương rồi chuyển sang bộ đội chủ lực. Suốt 5 năm kháng chiến chống Pháp, từ Chiến dịch Biên giới đến Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông hoạt động trong lực lượng quân báo. Với nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm, ông luôn phải tiến sâu vào khu vực địch, điều tra từng vị trí, từng đường đi, từng cách bố trí lực lượng. Sự gan dạ, mưu trí và khả năng ứng biến nhanh nhạy đã giúp ông nhiều lần hoàn thành những nhiệm vụ tưởng chừng không thể.

Năm 1949, một mình Dương Quảng Châu được giao nhiệm vụ trinh sát bốt Bồng Lai, Hạ Trì, Hà Đông. Suốt 3 ngày, ông bị địch bao vây, lại phải chịu đói khát nhưng vẫn kiên trì bám trụ. Bằng cách cải trang thành một người phu, ông tìm cách lọt vào trong bốt, nắm tình hình rồi tìm đường thoát ra an toàn, trở về đơn vị báo cáo.

Đến Chiến dịch Biên giới năm 1950, trên đường từ Thất Khê về Khâu Lương, ông phát hiện một nhóm tàn binh địch đang ẩn náu trong rừng. Thay vì bỏ qua, ông lập tức tổ chức lực lượng bao vây, vừa nổ súng uy hiếp vừa kêu gọi đầu hàng. Kết quả, 4 tên địch bị bắt sống.

Năm 1953, nhiệm vụ trinh sát bốt Thái Đào, Bắc Giang tiếp tục đưa Dương Quảng Châu vào một cuộc thử thách mới. Ông chỉ huy một mũi luồn qua hai con đường thường xuyên có lính địch tuần tra, vượt qua sông Máng và 11 lớp hàng rào để áp sát mục tiêu, thu thập đầy đủ tình hình rồi trở về.

Cuối năm 1953, trong cuộc truy kích địch ở Mường Ngòi, Dương Quảng Châu chỉ huy một tiểu đội vượt sông đuổi theo quân địch. Trong một ngày, ông đã 9 lần dẫn đầu tiểu đội tiến công, đánh tan một tiểu đoàn địch. Khi đạn trong tay đã cạn, ông không dừng lại mà lấy súng của quân địch để tiếp tục truy kích những tên còn đang lẩn trốn.

Tại Nậm Bạc, trong một lần tiểu đội vừa dừng lại ăn cơm sau cả ngày truy kích, bất ngờ 4 tên địch xuất hiện. Tên đi đầu giương súng định bắn. Trong khoảnh khắc sinh tử, Dương Quảng Châu nhanh chóng gạt khẩu súng và dùng dao găm hạ gục hắn. Ba tên còn lại hoảng sợ, lập tức xin hàng.

Ngay hôm sau, khi tổ của ông đang chuẩn bị đánh Nậm Ngà, một đại đội địch bất ngờ xuất hiện và nổ súng dữ dội. Dương Quảng Châu lập tức chỉ huy anh em lợi dụng những gốc cây làm vật che chắn, kiên quyết đánh trả. Phần lớn lực lượng địch bị tiêu diệt. Khi quân ta phía sau vận động lên bao vây, ông bất ngờ lao ra bắt sống một tên, rồi gọi hàng được 46 tên khác, thu 43 khẩu súng.

Nhưng thử thách khốc liệt nhất đang chờ ông tại Điện Biên Phủ.

Trong giai đoạn hai của chiến dịch, trận đánh lấn tiêu diệt cứ điểm 206 bắt đầu từ đêm 15-4-1954. Những chiến hào của Trung đoàn 36 từng bước được đào về phía cứ điểm. Khi chiến hào đã vươn dài khoảng 300 mét, quân Pháp phát hiện và lập tức dùng pháo binh, súng cối bắn dữ dội. Khi bộ đội ta vượt qua được tầm pháo cối, những ổ đại liên lại liên tục quét đạn trên đầu hào.

Mục tiêu phải được giữ vững: bằng mọi giá phải đào chiến hào áp sát cứ điểm 206, tiêu diệt vị trí án ngữ sân bay Mường Thanh và tiến tới cắt đứt hoàn toàn tuyến tiếp tế quan trọng của quân Pháp.

Sáng 19-4-1954, ba mũi trận địa của Trung đoàn 36 đã hình thành, tất cả đều áp sát hàng rào cứ điểm 206.

Trong khi Đờ Cát vừa được phong thiếu tướng thì tình thế của quân Pháp tại 206 ngày càng nguy cấp. Mất cứ điểm này đồng nghĩa với nguy cơ mất toàn bộ sân bay. Ông ta lập tức điện cho Đại đội lê dương số 4 trong cứ điểm đưa một trung đội ra lấp chiến hào. Hai xe tăng cùng hai trung đội bộ binh cũng được điều qua sân bay để phối hợp, dưới sự yểm trợ của pháo binh Mường Thanh và Hồng Cúm.

Sau nửa giờ, quân Pháp chiếm được khoảng 50 mét chiến hào. Những người lính lê dương điên cuồng dùng cuốc, xẻng và thuốc nổ tìm cách phá công sự của quân ta.

Giữa lúc ấy, Dương Quảng Châu cùng tiểu đội quân báo và một trung đội bảo vệ trận địa thuộc Đại đội 395 vẫn kiên cường bám giữ những đoạn hào phía sau. Một quả pháo bất ngờ nổ gần khiến ông bị thương, gãy chân và hoàn toàn không thể di chuyển.

Thế nhưng, người trinh sát ấy vẫn không rời trận địa.

Nằm tại chỗ, Dương Quảng Châu bình tĩnh giao nhiệm vụ cho từng người, động viên đồng đội tiếp tục chiến đấu, quyết giữ bằng được những đoạn hào đang nằm dưới hỏa lực dữ dội của quân địch.

Chiều hôm đó, những người lính lê dương trong cứ điểm 206 chỉ còn biết nhìn trong tuyệt vọng khi hệ thống chiến hào của quân ta từng bước siết chặt, cắt đứt các đường liên lạc của chúng.

Đêm 22-4, thời cơ tiến công đến. Các mũi của Trung đoàn 36 lập tức chuyển sang tiến công. Dù mỗi mũi lúc đầu chỉ có một phân đội nhỏ, cả ba hướng đồng loạt đánh thẳng vào tung thâm cứ điểm. Sau 15 phút, hai trung đội được tăng cường. Có thêm lực lượng, bộ đội ta nhanh chóng chia cắt và đánh tan từng bộ phận quân địch.

Chỉ trong vòng một tiếng đồng hồ, cứ điểm 206 hoàn toàn bị tiêu diệt.

Người chiến sĩ quân báo từng nhiều lần một mình đối mặt với hiểm nguy, người đã bị thương đến mức không thể bước đi nhưng vẫn nằm lại giữ trận địa, đã góp phần làm nên chiến thắng ấy bằng sự gan dạ, mưu trí và ý chí không khuất phục.

Với những chiến công đặc biệt xuất sắc, ngày 7-5-1956, đồng chí Dương Quảng Châu được Đảng, Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Ba.

Từ một người con của gia đình nghèo phải tha hương kiếm sống, Dương Quảng Châu đã trưởng thành giữa khói lửa chiến tranh, trở thành người lính quân báo gan góc, luôn đi trước hiểm nguy để tìm đường cho đồng đội tiến lên.