Dương Thị Xuân - Người con gái nhỏ của Đồng Lộc

Dương Thị Xuân sinh năm 1949, quê ở xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Cô sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, nhưng từ nhỏ đã rất chăm chỉ, hiền lành và giàu lòng yêu nước.

Khi Mỹ ném bom ác liệt miền Bắc, cô vừa tròn 18 tuổi. Thấy bạn bè, anh chị trong làng đi thanh niên xung phong, cô xin bằng được để được ra mặt trận.

Mẹ Xuân ban đầu không cho, vì sợ con gái nhỏ yếu đuối không chịu nổi gian khổ, nhưng Xuân nói:

“Mẹ ơi, con không thể ngồi yên khi đất nước còn khổ. Con đi để góp phần giữ lấy quê hương mình!”

Và thế là, cô trở thành một trong 10 nữ thanh niên xung phong Tiểu đội 4 - Đại đội 552, làm nhiệm vụ san lấp hố bom, đảm bảo giao thông ở Ngã ba Đồng Lộc.

Công việc của Xuân và các đồng đội vô cùng nguy hiểm: Ban ngày ẩn trong hầm tránh bom, ban đêm, khi còi báo yên, họ chạy ra mặt đường, vá đường, dọn đất đá, gỡ bom bi để xe vận tải ra tiền tuyến.

Giữa khói bom, họ vẫn hát, vẫn cười, vẫn gọi nhau bằng những cái tên thân thương: “chị Tần”, “con Hường”, “con Xanh”…Dương Thị Xuân nhỏ bé, giọng nói nhẹ nhàng, nhưng rất gan dạ. Đồng đội kể lại:

“Bom rơi gần, đất đá tung lên, Xuân vẫn bình tĩnh, chỉ cúi đầu rồi lại cầm xẻng san đường. Em hay cười lắm - nụ cười hiền như nắng.”

 Ngày 24/7/1968, ngày định mệnh. Hôm đó, sau một trận bom dữ dội, đơn vị nhận lệnh khẩn trương san lấp hố bom để thông đường cho đoàn xe chở hàng vào Nam. Mười cô gái nhanh chóng lao ra giữa mưa bom, đất đá. Khi các cô vừa hoàn thành công việc, một chiếc máy bay Mỹ bất ngờ quay lại, thả loạt bom thứ hai.Năm quả bom rơi trúng vị trí các cô đang làm. Cả tiểu đội hy sinh trong tích tắc. Dương Thị Xuân lúc đó mới 19 tuổi. Đồng đội mất hơn một ngày mới tìm thấy thi thể các cô.

Người ta nói rằng, khi tìm được Xuân, tay cô vẫn nắm chặt chiếc xẻng, trên môi vẫn còn nụ cười rất hiền.