DƯƠNG THỊ XUÂN QUÝ – CÂY BÚT GIỮA VÙNG ĐẤT LỬA

Có những người bước vào chiến tranh với khẩu súng trên vai.

Có những người bước vào chiến tranh với chiếc máy ảnh.

Và cũng có những người mang theo một cây bút.

Dương Thị Xuân Quý là một trong những người như thế.

Bà sinh năm 1941 tại Hà Nội, là một nhà văn, nhà báo thuộc thế hệ trẻ trưởng thành trong những năm đất nước có chiến tranh.

Ngay từ khi còn trẻ, Dương Thị Xuân Quý đã yêu văn chương.

Nhưng chiến tranh khiến cuộc đời của bà không chỉ gắn với bàn viết.

Bà muốn đến nơi những người lính đang chiến đấu.

Muốn tận mắt nhìn thấy cuộc sống của người dân.

Muốn viết về những con người đang sống giữa bom đạn.

Năm 1968, bà vào chiến trường miền Nam.

Quảng Nam khi ấy là một trong những địa bàn chiến tranh khốc liệt.

Rừng núi.

Làng quê.

Những con đường bị bom phá.

Những căn hầm trú ẩn.

Và những con người ngày ngày đối diện với hiểm nguy.

Dương Thị Xuân Quý sống cùng đồng bào và các chiến sĩ.

Bà ghi chép.

Quan sát.

Viết.

Những trang viết của bà không chỉ nói về chiến tranh.

Đó còn là những câu chuyện về tình người.

Về những người mẹ.

Những người vợ.

Những cô gái trẻ.

Những người lính.

Bà muốn lưu lại hình ảnh của một thế hệ đang sống trong thời đại đặc biệt.

Nhưng chiến trường không cho phép người cầm bút đứng ngoài nguy hiểm.

Ngày 8 tháng 3 năm 1969, Dương Thị Xuân Quý hy sinh tại Quảng Nam.

Bà mới 28 tuổi.

Một nhà văn trẻ.

Một người mẹ.

Một người vợ.

Một người con.

Tất cả những vai trò ấy dừng lại khi bà nằm xuống.

Điều khiến câu chuyện của Dương Thị Xuân Quý trở nên đặc biệt là bà không chỉ viết về chiến tranh từ xa.

Bà đã bước vào chính nơi chiến tranh diễn ra.

Bà sống cùng những người dân mà mình viết về.

Và cuối cùng, chính bà cũng trở thành một phần của câu chuyện ấy.

Sau khi chiến tranh kết thúc, những tác phẩm và nhật ký của bà tiếp tục được tìm đọc.

Mỗi trang viết giống như một cánh cửa mở về quá khứ.

Qua đó, người đọc nhìn thấy một người phụ nữ trẻ giữa những năm tháng khốc liệt.

Bà đã có thể chọn một cuộc sống bình yên hơn.

Nhưng bà chọn đi.

Chọn viết.

Chọn sống giữa những con người mà bà muốn kể lại.

Hai mươi tám tuổi.

Một tuổi đời còn rất trẻ.

Nếu chiến tranh không xảy ra, có lẽ bà còn có thể viết thêm rất nhiều.

Có thể sẽ có thêm những cuốn sách.

Những câu chuyện.

Những trang nhật ký.

Nhưng lịch sử đã không cho bà cơ hội ấy.

Ngày nay, khi đọc lại những trang viết của Dương Thị Xuân Quý, người ta không chỉ đọc văn chương.

Người ta còn đọc ký ức.

Ký ức về một thế hệ đã sống, đã yêu, đã viết và đã hy sinh trong những năm tháng chiến tranh.

Cây bút của bà đã dừng lại từ năm 1969.

Nhưng câu chuyện của bà thì chưa bao giờ thực sự kết thúc.