DƯƠNG THỊ XUÂN QUÝ – NGƯỜI CẦM BÚT ĐI VÀO CHIẾN TRƯỜNG

Có những người cầm bút viết về chiến tranh từ phía sau những trận đánh. Nhưng cũng có những người muốn tận mắt nhìn thấy chiến trường, sống cùng những người lính và nhân dân, để ghi lại những gì đang diễn ra bằng chính trải nghiệm của mình.

Dương Thị Xuân Quý sinh ngày 19 tháng 4 năm 1941 tại Hà Nội, quê ở Mễ Sở, Văn Giang, Hưng Yên. Từ khi còn nhỏ, bà đã sớm bộc lộ năng khiếu và niềm say mê văn chương. Sau khi học báo chí, năm 1961 bà trở thành phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam, đồng thời tiếp tục học văn chương và viết truyện, ký. Những năm làm báo đã giúp bà có một vốn sống phong phú và hình thành một giọng văn giàu tình cảm đối với con người, quê hương và đất nước.

Khi cuộc chiến ngày càng ác liệt, Dương Thị Xuân Quý không muốn chỉ đứng ở hậu phương để viết về những con người đang chiến đấu. Tháng 4 năm 1968, sau khi gửi lại cô con gái nhỏ cho mẹ chăm sóc, bà tình nguyện lên đường vào chiến trường miền Nam. Sau hành trình vượt Trường Sơn, bà nhận nhiệm vụ làm phóng viên cho Tạp chí Văn nghệ Giải phóng Trung Trung Bộ, thuộc chiến trường Khu 5.

Ở chiến trường, bà vừa làm nhiệm vụ của một người cầm bút, vừa sống giữa những gian khổ, thiếu thốn và hiểm nguy như những người cán bộ, chiến sĩ khác. Những trang viết của bà không chỉ ghi lại chiến tranh mà còn hướng đến cuộc sống, tình cảm và sức chịu đựng của con người trong chiến tranh. Với Dương Thị Xuân Quý, viết không phải là đứng ngoài cuộc, mà là đi đến nơi con người đang sống và chiến đấu để hiểu họ bằng chính cuộc đời mình.

Đêm 8 tháng 3 năm 1969, trong một trận càn của quân đội Hàn Quốc tại thôn Thi Thại, xã Xuyên Tân, huyện Duy Xuyên, Quảng Nam, Dương Thị Xuân Quý đã hy sinh khi đang làm nhiệm vụ. Bà mới 27 tuổi. Sau nhiều năm, hài cốt của bà được tìm thấy tại chính vùng đất nơi bà đã ngã xuống và được an táng tại khu vực tưởng niệm ở Duy Xuyên.

Cuộc đời Dương Thị Xuân Quý chỉ kéo dài 27 năm, nhưng để lại một di sản đặc biệt của văn chương thời chiến. Những tác phẩm như “Chỗ đứng” và “Hoa rừng” giúp người đọc hôm nay nhìn thấy một phần đời sống của con người trong những năm tháng khốc liệt ấy. Năm 2007, bà được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học, Nghệ thuật.

Dương Thị Xuân Quý không chỉ là một nhà văn viết về chiến tranh. Bà đã chọn bước vào chiến tranh, sống giữa chiến trường và để lại tuổi xuân của mình trên mảnh đất Quảng Nam. Có lẽ vì thế, câu chuyện về bà không chỉ thuộc về văn học, mà còn thuộc về lịch sử của một thế hệ đã đem cả tài năng, tuổi trẻ và cuộc đời mình đặt vào những năm tháng đất nước còn chia cắt.