Dương Thị Xuân Quý: Người cầm bút giữa chiến trường

Có một người phụ nữ đã rời Hà Nội, rời mái ấm gia đình và cuộc sống của một người cầm bút để đi về phía chiến trường – mang theo bên mình không chỉ cây bút, mà còn cả khát vọng được sống và viết giữa những con người đang chiến đấu.

Đó là Dương Thị Xuân Quý, nhà văn, nhà báo và cũng là một người mẹ.

Bà sinh năm 1941 tại Hà Nội, trong một gia đình có truyền thống văn chương. Từ khi còn trẻ, Dương Thị Xuân Quý đã làm báo và viết văn, có những tác phẩm được đăng trên các báo, tạp chí văn nghệ.

Năm 1968, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ đang diễn ra ác liệt, bà tình nguyện vào chiến trường miền Nam.

Khi ấy, Dương Thị Xuân Quý đã có một gia đình nhỏ và một người con gái còn rất bé.

Quyết định rời xa con để vào chiến trường chắc chắn là một lựa chọn đầy day dứt đối với một người mẹ.

Nhưng bà vẫn lên đường.

Tại chiến trường Quảng Nam, Dương Thị Xuân Quý vừa tham gia công tác báo chí, văn nghệ, vừa trực tiếp sống giữa những người dân và chiến sĩ.

Bà viết về những gì mình chứng kiến: cuộc sống của người dân trong vùng chiến tranh, những người phụ nữ, những người lính và những con người bình dị đang sống giữa bom đạn.

Với bà, viết không chỉ là nghề nghiệp.

Đó còn là cách ghi lại cuộc sống của một thời đại.

Ngày 8 tháng 3 năm 1969, Dương Thị Xuân Quý hy sinh tại thôn Bàu Tròn, xã Duy Thành, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam.

Bà ra đi khi mới 28 tuổi.

Người con gái nhỏ ở Hà Nội không còn cơ hội được gặp lại mẹ.

Nhưng những trang viết của Dương Thị Xuân Quý vẫn còn ở lại.

Sau chiến tranh, tác phẩm của bà được tập hợp, xuất bản và giới thiệu đến nhiều thế hệ độc giả.

Tên tuổi Dương Thị Xuân Quý vì thế không chỉ gắn với một nữ nhà văn đã hy sinh trên chiến trường, mà còn với hình ảnh một người phụ nữ đã lựa chọn sống và viết giữa một thời đại đầy biến động.

Dương Thị Xuân Quý có lẽ là một trong những câu chuyện đặc biệt nhất về người cầm bút trong thời chiến, bởi phía sau những trang viết của bà là sự giằng co giữa hai tình yêu: tình yêu dành cho gia đình và tình yêu dành cho quê hương, đất nước. Bà là một người mẹ có con nhỏ, một người phụ nữ có cuộc sống riêng và một nhà văn đang có con đường sự nghiệp phía trước. Thế nhưng bà đã lựa chọn đến với chiến trường, nơi cuộc sống của con người được viết bằng những mất mát rất thật. Điều khiến câu chuyện ấy lay động không phải là việc bà đã từ bỏ văn chương để cầm súng, mà là bà vẫn cầm bút giữa chiến tranh, cố gắng ghi lại cuộc sống của những con người mà mình gặp. Bà ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, để lại phía sau một người con chưa kịp lớn và những trang viết chưa kịp hoàn thành. Nhưng chính những trang viết ấy đã giúp một phần cuộc sống của thế hệ thời hoa lửa được lưu giữ lại. Để hôm nay, khi đọc lại, chúng ta không chỉ thấy chiến tranh qua những trận đánh, mà còn thấy nó qua ánh mắt của một người mẹ, một người vợ, một nhà văn và một con người đã sống hết mình với thời đại của mình.