Dương Thị Xuân Quý – Người mẹ gửi lại tuổi xuân nơi chiến trường
Dương Thị Xuân Quý là hình ảnh tiêu biểu của thế hệ trí thức, văn nghệ sĩ và phụ nữ Việt Nam đã đem tuổi trẻ, tài năng và cả sinh mạng của mình đến với cuộc kháng chiến. Câu chuyện của chị còn cho thấy một khía cạnh rất con người của chiến tranh: những người ra trận không phải những con người không có tình riêng.
Năm 1965, khi chiến tranh ở miền Nam ngày càng ác liệt, Dương Thị Xuân Quý đã tình nguyện xin vào chiến trường.
Nhưng lúc ấy, chị không chỉ là một nữ phóng viên.
Chị còn là một người mẹ.
Năm 1966, chị sinh con gái Bùi Dương Hương Ly. Đứa con nhỏ là niềm hạnh phúc lớn của chị, nhưng tình hình chiến trường khiến trong lòng người mẹ ấy luôn có một sự giằng co: ở lại bên con hay lên đường làm nhiệm vụ?
Cuối cùng, tháng 4/1968, chị gửi con lại cho mẹ chăm sóc và lên đường vào chiến trường miền Nam.
Tháng 7/1968, chị đến chiến trường Trung Trung Bộ, nhận nhiệm vụ làm phóng viên cho Tạp chí Văn nghệ Giải phóng Trung Trung Bộ (Khu 5).
Từ đây, cuộc sống của chị hoàn toàn khác.
Không còn những ngày bình yên ở Hà Nội.
Không còn mái nhà và đứa con nhỏ bên cạnh.
Thay vào đó là những cung đường hành quân, những căn cứ giữa rừng, những trận càn và bom đạn.
Chị đi đến những nơi chiến sự ác liệt để ghi lại cuộc sống của người dân và người lính. Những điều mắt thấy tai nghe được chị đưa vào các tác phẩm của mình.
Trong thời gian ở chiến trường, chị viết “Chỗ đứng”, “Hoa rừng” cùng nhiều tác phẩm khác. Những trang viết ấy trở thành một phần ký ức văn học về cuộc chiến tranh.
Rồi ngày 8/3/1969 đến.
Đúng vào Ngày Quốc tế Phụ nữ, một trận càn của quân đối phương diễn ra tại khu vực Duy Xuyên, Quảng Nam.
Dương Thị Xuân Quý đã hy sinh trong trận càn ấy.
Một người mẹ 28 tuổi, một nữ nhà văn, một phóng viên chiến trường… đã nằm lại nơi đất Quảng.
Sau khi chị hy sinh, người chồng là nhà thơ Bùi Minh Quốc đã viết những câu thơ tưởng nhớ vợ. Hình ảnh người phụ nữ nằm lại giữa đất Duy Xuyên trở thành nỗi đau lớn trong cuộc đời ông và cũng là một phần ký ức xúc động của văn học thời chiến.
Điều khiến câu chuyện của Dương Thị Xuân Quý đặc biệt đau đáu là:
Chị ra đi khi đứa con gái mới chỉ khoảng hai tuổi.
Chị biết chiến trường nguy hiểm.
Chị biết mình có thể không trở về.
Nhưng chị vẫn đi.
Không phải vì chị không yêu con.
Mà chính vì yêu con, yêu quê hương và mong một ngày con mình được lớn lên trong hòa bình, chị đã chọn con đường mà mình tin là cần phải đi.
