Dương Thị Xuân Quý: Người "thư ký thời đại" gửi lại thanh xuân nơi đất Quảng

Trong đội ngũ những người cầm bút dấn thân vào khói lửa chiến tranh, câu chuyện về nhà văn, nhà báo, liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý (1941–1969) luôn ngời sáng như một biểu tượng cao đẹp về lý tưởng sống của thế hệ trí thức cách mạng. Sinh ra tại Hà Nội trong một dòng tộc trí thức yêu nước, quê gốc ở Văn Giang, Hưng Yên, chị sớm trở thành một cây bút đầy triển vọng của Báo Phụ nữ Việt Nam. Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, người mẹ trẻ Dương Thị Xuân Quý đã đưa ra một quyết định can trường: gửi lại đứa con gái nhỏ mới tròn 16 tháng tuổi cho gia đình để vượt Trường Sơn vào chiến trường Khu V. Với chiếc ba lô trĩu nặng trên vai, chị lội suối băng rừng như một người lính thực thụ, đối mặt với những cơn sốt rét rừng tàn nhẫn và bom đạn hiểm nguy để trực tiếp ghi lại hơi thở oanh liệt của cuộc chiến. Những dòng nhật ký chiến trường đẫm tình yêu thương và tập truyện ký "Hoa rừng" đã ra đời ngay giữa làn ranh sinh tử, phản ánh chân thực lòng quả cảm của quân và dân ta. Đêm ngày 8/3/1969, trong một trận càn quét ác liệt của kẻ thù tại thôn Thi Thại, xã Xuyên Tân (nay là xã Duy Thành, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam), chị cùng đồng đội từ hầm bí mật bò lên tìm đường thoát vây và đã anh dũng ngã xuống khi tuổi đời mới vừa tròn 28. Nhà văn Dương Thị Xuân Quý ra đi khi thanh xuân đang độ phơi phới, nhưng ngòi bút dấn thân và nhân cách cao đẹp của chị đã tạc vào lịch sử văn học nước nhà một tượng đài bất tử, truyền cảm hứng sâu sắc cho thế hệ hôm nay về khát vọng cống hiến vì độc lập dân tộc.